VOV4.M'nông: Quảng Hoà lah du xã jêr jŏt mha êng bah nkuâl Dak Glong, n'gor Dak Nông. Aơ lah nkual neh kro ntang, mô tŏng dak tuch tăm n'hanh dŏng sa hô. Năm 2017 xã dơi mât uănh ntuh kơl dak bât Suối Đá đah lĕ rngôch rnoh khlay ntuh kơl 90 rmen prăk, tŏ an 320 ha, kơl Quảng Hoà nkra bah kroh khar âk năm. Ndrĭ yơn, đah âk nău khoah tâm rnôk an ƀư, trong nchrăp ƀư mbrơi, njong tay âk tơ̆ mbro yơn tât aƀaơ mô hŏ ƀư lôch jêh ơm. N'gâng kan n'hanh nuĭh ƀon lan Quảng Hòa an lah, bol ma kâp tât rnôk ƀư lôch jêh, dak bât Suối Đá mô geh nău tam dŏng ơm yor ăp nău mô tâm di ntơm bah rnôk hôm lah bản vẽ. 

Tâm nar kro phang dŭt dô ntô bah khay wai, wa Ma Seo Sây, ta thôn 11, xã Quảng Hoà, nkuâl Dak Glong, n'gor Dak Nông krô mpok têk tĭng gâl dĭng jong 50m, tâm nthoi gay ma tŏ an tơm cà phê hvi bơi 3ha. N'glău hvi bơi tât 1,6 sào yơn hŏ suăt bơi tât ntŭr. Hôm n'gul khay tay đŏng, mir cà phê nklăp geh kro lĕ. Ngai đah jay wa Sây mô ngai, n'hong bah dak bât Suối Đá, dôl hôm "rdâk njêng" tay đŏng, bol ma tĭng trong nchrăp, n'hong dak ƀư lôch jêh bah năm 2019. Kônh wa ta nkual neh kro phang dja ân kâp tay dak bât moh rnôk tât:

“Kônh wa dŭt mpŏng kâp ơm ƀư lôch jêh gay kônh wa sŏk dak ƀư lŏ, tâm ban kơt tŏ cà phê. Yơn dak bât Suối Đá dja khân păng ƀư dŭt jŏ mô hŏ saơ ƀư lôch, păng nkre mô tŏng dak, tâm ban kơt khay mih ri bŏk khan, khay wai n'huk djơh, khuch tât kônh wa.”

Mô dơn ƀư mbrơi, wa Ma A Tú, Kruanh thôn 12, xã Quảng Hoà an gĭt, kônh wa mô gĭt đah trong ƀư n'hong dak bah ntŭk ƀư dak bât Suối Đá rnôk koch jru neh 2- 3m, geh ntŭk jru lĕ ma jât mét. Wa Tú an lah, đah trong ƀư kơt nê̆, n'hong dak dŭt dơh krŭl mâm. Lĕ ma nchuăt dŏng ngăn, đêt rnăk ƀon lan dơi geh dak tŏ bah dak bât dja:

“N'hong dak koch jru ta bah dâng măt neh lŏ ri nê lah nău khoah. Tĭng gâp, lah rgâl nkra dơi ri ân ƀư prêh, ƀư n'hong dak ntoh prêh bah lơ ri mơ dơi rhŏ dŏng an kônh wa. Hôm ƀư n'hong dak jru bah nâm neh kơt ri geh dak tŏ bah n'hong hoch dŭt đêt. Tĭng gâp, tâm thôn dơi dŏng dŭt âk nklăp 10ha dơm.”

Wa Phan Đình Mạo, Kruanh UBND xã Quảng Hoà, nkuâl Dak Glong, n'gor Dak Nông an gĭt, xã geh rlău 7.600 rnăk, đah rlău 90% lah nuĭh rnoi mpôl đê̆, bơi 63% rnăk mpeh rnăk ach o. Ach o ta xã du gâl yor ngai ngât, jru ngai, ntung trong rsong hăn hôm jêr jŏt, du gâl yor mô tŏng dak tuch tăm n'hanh dŏng sa hô. Aƀaơ ngih dak hŏ uănh khlay ntuh kơl 2 dak bât ta xã, yơn nău dơi đêt. Đah dak bât Suối Đá an ƀư ta dak me Đắk Ting, wa Mạo lah rjăp, geh âk nău khoah kơt: ƀư mbrơi; rnôk ƀư mô đăp mpăn quy định; ndeh rklư hăn ƀư dak bât hŏ lơh khuch khat dŭt hô gâl trong ƀon lan hăn tâm xã; n'hong dak bât jru ir ta nâm neh dŭt jêr an nău sŏk dak tŏ jêh aơ tay n'hanh ƀư hŭch jru dak tu, dak ntu, n'glău dak bah ƀon lan jêng tât ƀư jêng hô kro phang ta xã tâm bar pe năm aơ:

“Kol khan kơt nê ri roh nău nsing nơm bah nuĭh ƀon lan đah n'gâng kan ăp gưl. Tâl bar đŏng lah păng mpŭng lir saơ kloh hôm, yor di lah djăt ma pơk dak bât lah dak hoch tâm  lŏ, hôm trong dja ân ƀơm jŭr hôm ntrôl hao tay đŏng, yor n'hong dak jru ta nâm, geh ntŭk jru 3m, geh ntŭk 5m, geh ntŭk tât 10m. Lah jêh aơ tay mô ntuh kơl trạm ƀơm, mô ntuh kơl trong n'hong dak rkăng kiău ma ntoh bah lơ neh lŏ ri mô dơi dŏng dak, mbra mô jêng dŏng.”

Trong nchrăp ƀư dak bât Suối Đá xã Quảng Hoà dơi UBND n'gor Dak Nông uănh an dŏng ntuh kơl khay 6 năm 2017 n'hanh ntơm rdâk njêng tâm khay 11/2017. Trong nchrăp ƀư geh bar gâl lah: nkual tŏ bât ler đah prêh ler 5m, hvi 90m, n'hong dak tŏ jong rlău 4km; nkual tŏ trạm bơm đah 4 rmôt máy bơm hoch rkăng n'hanh n'hong dak hoch jong rlău 5,6km. Trong nchrăp geh lĕ rngôch ntuh kơl 90 rmen prăk bah tơm prăk ngân sách Trung ương. Nău ŭch gay pă an dak tŏ 1.000ha tơm tăm n'hanh dak dŏng sa an 1.750 rnăk ƀon lan. Trong nchrăp ƀư tă bah Ƀan mât uănh trong nchrăp ntuh kơl rdâk njêng ăp ntŭk rhŏ dŏng an nău kan tuch tăm n'hanh hun hao ƀon lan n'gor Dak Nông ƀư tơm ntuh kơl, nuĭh ndranh weh ƀư bản vẽ - trong nchrăp sŏk dŏng prăk kaih rdâk njêng lah Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Đường Việt n'hanh nuĭh tơm ndranh rdâk njêng lah Công ty TNHH xây dựng Thành Công.

  Tât aƀaơ, trong nchrăp ƀư hŏ rlău 2 năm rđĭl đah trong nchrăp bôk năp, nuĭh tơm ntuh kơl hŏ dăn njong 4 tơ̆ n'hanh tĭng nău n'glêh an 668 nar 17/02/2022 bah   UBND n'gor Dak Nông, an njong tay tât nar 30/04/2022. Trong nchrăp ƀư dak Suối Đá hŏ dơi Thanh tra n'gor Dak Nông an dŏng nău n'glôch jêh tâm nar 22/2/2022 đah âk nău tih bah rêng hăn ôp uănh, njêng trong nchrăp kan an tât rnôk hăn ôp uănh, weh ƀư bản vẽ - trong nchrăp sŏk dŏng prăk kaih n'hanh ƀư, groi nđôi, kơp dơn rnoh âk lôch jêh ƀư. Thanh tra n'gor hŏ dăn đă Uỷ ban Kiểm tra Tỉnh uỷ Dak Nông mĭn uănh, nkra rmal tĭng di quy định bah Đảng geh tât cán bộ Tỉnh uỷ mât bôk. Nkre, njuăl nău lư tih pháp luật tât Nhih pah kan cảnh sát hăn ôp uănh nău tih Công an n'gor Dak Nông gay mĭn uănh, nkra rmal tĭng quy định./.

Nuĭh rblang: Điểu Thân