VOV4.M’nông:   Lâm Đồng lah n’gor geh âk đah lŏ mir. Jêh rơh srê Covid-19, ăp nău ƀư nkra njêng ta aơ lĕ ngăch plơ̆ tay nâm ơm. Yơn lah, yor phân poh dak si lŏ mir hao lĕ ƀư nău geh bah nuĭh ƀon lan hŭch âk nkôp đah bah năp. Bah meng ăp nău kơl têh bah Chính phủ tâm nău nsrôih đăp mpăn rnoh khlay, n’gor Lâm Đồng dôl nsrôih ntrôl dăng nău mbơh ƀư bôk nău rgop an tâm nchră hun hao lŏ mir hữu cơ, n’hŭch dŏng phân hóa học gay n’hŭch prăk ntuh kơl, n’hao nău geh n’hanh nsĭt tay tuch tăm lŏ mir nâp nâl tĭng trong bah ntŭk tăch.

Yan biăp mhe rlău bôl dơi geh âk, rnoh khlay đăp mpăn, yơn nuĭh ƀon lan Phan Tùng Châu, ta thôn Nghĩa Hiệp 2, xă Ka Đô, nkuăl Đơn Dương (Lâm Đồng) mô răm yor nău geh hŭch âk nkôp đah bah năp. Ơm geh nău aơ lah yor phân poh dak si lŏ mir mô rlu hao, prăk dŏng tuch tăm hao ndal tâm rnôk ntŭk tăch mô hao ƀư nău geh hŭch. Wa Châu an gĭt, jêh rơh chôt srê Covid-19 ntoh hô, nuĭh ƀon lan ntŭk aơ mô năn rhơn yor rlet rlău jêr jŏt ngăn ri aƀaơ lŏ rdâng đah nău jêr jŏt mhe aơ.

“Aƀaơ phân poh dak si tơm tăm hao khlay, an ntuh ntuh kơl tuch tăm hao. Tâm rnôk nĕ, ndoh ndơ tăch luh, lĕ rngôch ăp ndơ biăp ta aơ geh thŭk da dê, bôk luh mô đăp mpăn yor lah tăch an nuĭh rwăt”.

N’gor aơ dơi uănh leo bôk năp lam dak đah tuch tăm lŏ mir tĭng trong công nghệ mhe, rlău ma mât ndrôk dak tŏ, ka dak nđik n’hanh du đêt ndrôk rpu- sŭr djăr, Lâm Đồng geh âk đah tăm biăp-nkao, atiso, cà phê, chè n’hanh du đêt tơm tăm êng, đah rnoh neh tuch tăm lŏ mir nklăp 280 rbăn ha. Tĭng wa Đa Cát Vinh, Kruanh Hội nông dân n’gor Lâm Đồng, aƀaơ dak si phân poh lŏ mir, tâm nĕ geh ndơ sa mât rong n’hanh phân poh lĕ hao rĭng 40% nkôp đah bah năp, êng geh du đêt ntil hao 2 tơ̆. Nău aơ dôl lah mpêr n’gar, ƀư jêr jŏt an ƀon lan, khuch âk tât nău hao jêng wăng sa nsum bah nău kan tuch tăm mât rong ta n’gor. Đah nău ƀư tơm bah nơm, Hội nông dân dôl n’hao ƀư tĭng ăp trong ntop kơl ƀon lan mpeh trong dŏng phân poh dak si lŏ mir mpa rong tŏng ăp, dêr mpŭng lir, gĭt tât đah ăp tơm prăk manh, tiăr nti n’hao kỹ thuật tuch tăm, joi luh ndơ an nuĭh ƀon lan... Wa Đa Cát Vinh, lah:

Nuĭh ƀon lan Lâm Đồng dôl nsrôih hun hao tuch tăm mât rong hữu cơ.

“Bôl jêh nuh srê Covid-19, ăp nău ƀư nkra njêng plơ̆ tay nâm ơm. Yơn yor phân poh tuch tăm mât rong lĕ hao dŭt âk, ngăn lah phân poh ƀư nuĭh ƀon lan rvê, mô đăp mpăn ntuh kơl tuch tăm mât rong bah nơm aƀaơ. Mpôl hên nkoch trêng, rgŏ jă n’hanh ndrel đah kônh wa joi luh trong mkra êng, ntĭt nsa kơt ntop kơl ăp tơm prăk, tiăr nti khoa học kỹ thuật, ntop kơl nuĭh ƀon lan nău mbơh mpeh tăch ndơ lŏ mir ta ntŭk tăch rgâl điện tử aƀaơ”.

Rnoh khlay phân poh dak si mpa rong tơm tăm hao lĕ khuch hô tât jâng nău kan lŏ mir bah n’gor Lâm Đồng. Tâm nĕ, nuĭh geh khuch âk ngăn lah ăp tơm khlay bah n’gor lah biăp, bum, play ăp ntil đah dĭng lĕ rnoh neh jao tăm hao tât 73 rbăn 500ha. Ta năp nu nău ngăn aơ, wa Nguyễn Văn Châu, Groi kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Lâm Đồng an gĭt, n’gor dôl nsrôih ntrôl dăng mbơh ƀư bôk nău rgop tâm nchră hun hao lŏ mir hữu cơ, n’hŭch dŏng phân poh hóa học gay n’hŭch prăk ntuh kơl, yơn n’hao uĕh tam n’hanh khlay ndơ lŏ mir, n’hao nău geh an nuĭh ƀon lan. Dĭng lĕ rnoh neh tuch tăm geh an kơp dơn hữu cơ ta n’gor lĕ geh 1.300ha, hao 12 tơ̆ đah 2 năm bah năp. Rlău ma nĕ, hôm geh 270ha tơm tăm ăp ntil dôl tâm rnôk rgâl bah tuch tăm way ơm an nkra njêng hữu cơ mbra dơi dăn đă an kơp dơn tâm năm tât. Wa Nguyễn Văn Châu, lah:

“Ndơ tăch bôk năp hao lĕ khuch tât rnoh khlay ndơ, ƀư hŭch nău geh bah nuĭh ƀon lan. Nău kan tuch tăm mât rong uănh saơ nău aơ jêng lĕ đă nuĭh ƀon lan rgum nkra njêng đăp mpăn tĭng kỹ thuật, ntêm nkrem phân poh, cheh di, cheh tŏng n’hanh cheh săk rnglăy. Ndrel đah nĕ, n’gor ntrôl dăng ƀư tĭng bôk nău rgop an tâm nchră nkra njêng tuch tăm mât rong hữu cơ, n’hŭch dŏng phân hóa học, dŏng ăp ndŏk djiăh tâm lŏ mir gay ƀư phân poh an tơm tăm”.

Bôk nău rgop an tâm nchră hun hao tuch tăm mât rong hữu cơ bah n’gor Lâm Đồng dơi ndâk ƀư tĭng n’gâng tơm lŏ mir công nghệ mhe, lŏ mir thông minh n’hanh geh kơp dơn ăp ndơ lŏ mir bah n’gor râng tâm nău khlay lam ntŭr neh. Rnôk nuĭh ƀon lan nsrôih tuch tăm, dơi n’hŭch prăk ntuh kơl n’hanh n’hao nău khlay tăch, n’hao nău geh tĭng tâm du ntŭk rnoh neh tuch tăm.... Geh kơt nĕ, nuĭh ƀon lan Lâm Đồng lah êng n’hanh nău kan tuch tăm mât rong bah n’gor lah nsum mư dơi soan rdâng đah ăp nău rgâl têh bah ntŭk tăch, tâm nĕ geh nău rnoh khlay phân poh dak si mpa rong tơm tăm mô rlu hao kơt aƀaơ hin./.

                    Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja