Tĭng bản đồ bri, Lô 4, Khoản 4, Tiểu khu 989, gưl neh UBND xă Ia Mơr, nkuăl Chư Prông mât uănh, lah bri mô jêng. Yơn n’hêl na nê|, nklăp 3 ha ta aơ lĕ geh n’garđah si n’hanh rse kẽm. Tâm trôm lah tơm điều ndrel ăp ntil tơm tăm đêt nar dôl hun hao uĕh. Nĕ lah hôm e âk n’gâng si bri geh su ŭnh sa ônh. Nău bri geh rŭn in geh ta âk tiểu khu 990 “gưl neh mât uănh bah UBND xă Ia Mơr), tiểu khu 991, 993 (gưl neh Ban mât uănh bri nchăng n’gang phŭt sial Ia Muer). Nô Sa Văn Điều-nuĭh kan mât njrăng bri bah UBND xă Ia Mơr an gĭt:

“Uănh saơ nuĭh hăn kâp lah khân pơng nchoăt du lĕ. Ƀư ri khân pơng uănh lĕ trong hăn hôm. He njrăng khân pơng, khân pơng njrăng he, jêr ngăn. Uănh nđôi âk rơh ŏk r’ah nău nĕ. Na nê̆ rnôk hăn uănh nđôi mô saơ ndơ, nar bah kơi lăp saơ tăm tơm si hôm, moh mông ƀư mô dơi gĭt”.

        Bri ta Lô 4, Khoảnh 4, Tiểu khu 989 geh nuĭh ƀon lan nchoeng, n’gar gay tuch tăm.

  Mô knŭng bri mô jêng, ma âk rnoh neh bri nchăng n’gang phŭt sial ta n’gor Gia Lai geh rŭn in hô ngăn. Ta nkuăl Chư Sê, tâm rnoh 2.100 ha bri nchăng n’gang phŭt sial yor UBND xă H’bông mât uănh, tâm 1 năm bah năp lĕ geh rlău 34 ha ta ăp tiểu khu 1064 n’hanh 1065 geh bu chuk rli n’hanh tăm bạch đàn. Nău phah bri nchăng n’gang phŭt sial ta aơ lĕ công an nkuăl phong nău tih, yơn mô geh nking n’gang rmal. Wa Thái Thượng Hải-Hạt trưởng Hạt kiểm lâm nkuăl Chư Sê an gĭt:

“Rnoh neh ma xă H’bông mât uănh ri ntŭk ntô tâm nkhah êng, ŭch uănh nđôi nkual nĕ ri hăn jŭr nkuăl Phú Thiện, rlău nkuăl Ia Pa lăp tâm bri ntŭk he mât uănh. Ăp nău geh nuĭh kan n’hanh âk nkô| nău ri dŭt jêr jŏt an trong kan mât uănh”.

Khay 11/2022, Công an n’gor Gia Lai phong nău tih “Mô geh mât uănh nău kan ƀư khuch hô” geh ta Ban mât uănh bri nchăng n’gang phŭt sial nkuăl Đức Cơ geh tât nău tih an roh 9.000 ha bri tâm lvang 2011-2019. Thanh tra n’gor Gia Lai đă phong đŏng geh tât nău tih ƀư roh 2.000 ha bri ta Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia Pa (nkuăl Krông Chro). Ta 2 ntŭk aơ, âk rnoh neh bri lĕ rgâl jêng mir điều n’hanh ntŭk mât ndrôk bah nuĭh ƀon lan.
 

        Tâm trôm nkual neh bri geh n’gar lah mir điều n’hanh tuh.

Tâm 5 năm bah năp, rmôt kan dơi kan n’gor Gia Lai lĕ saơ 2.940 nău tih pháp luật mpeh bri. Êng bah bôk năm 2022 tât aƀaơ, ăp ntŭk lĕ saơ 290 nău, tâm nĕ rmal hình sự 29 nău. Rnoh nău tih luật mât uănh bri, rŭn in neh bri hôm e geh jêr jŏt n’hanh jêr nking n’gang tam. Wa Trương Văn Nam, Kruanh jrô kan mât uănh n’hanh njrăng n’gang bri-Chi cục Kiểm lâm n’gor Gia Lai, djôt dơn:

“Lah ngăn, aƀaơ rmôt kan âk đŏng mô dơi ƀư lĕ. Knŭng geh trong ăp nău kan dơi lan, ăp gưl ăp nău kan nkoch trêng jru hvi nuĭh ƀon lan an gĭt tam bah bri, gay bu geh nău kan mât njrăng bri. Nău aơ mô di du ôi, du nar”.

Đah rlău 632.000 ha, aƀaơ, Gia Lai lah n’gor geh rnoh neh bri têh tal 4 lam dak n’hanh têh ngăn tâm 5 n’gor Tây Nguyên. Năm bah năp, rnoh neh bri hon êng bah n’gor hôm e hŭch tay; rnoh neh nkŭm jêng bri đêt lơn đah rĭng geh nsum bah lam nkual. Lvang 2015-2020, ta n’gor geh rlău 4.300 nău tih đah hang rhiăng ha bri geh kăl, phah.

Bri nchăng n’gang phŭt sial mpeh tâm mât uănh bah UBND xă H’Bông, nkuăl Chư Sê geh chuk rli gay tăm bạch đàn.

Nău êng, ta Gia Lai, hôm e bơi 170.000 ha bri mô hŏ dơi jao an mpôl mât uănh, rmôt kan, nsum mpôl ƀư mât njrăng, mât uănh. N’hêl na nê̆ aơ đă n’gâng kan ƀon lan gưl xă an mât êng bri tâm rnôk ăp ndơ geh mô hŏ đăp mpăn. Nău aơ ƀư jêr đah nău ƀư tĭng ăp nău kan chính trị êng ta ntŭk, săk rnglăy, mât njrăng bri jêr đăp mpăn. Wa Nguyễn Văn Hoan-Groi Giám đốc N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Gia Lai an gĭt, du gâl nkô̆ nău ăp xă jêr mât bri, lah rnoh neh dơi jao tâm srah đah neh tuch tăm bah nuĭh ƀon lan. Gay mât njrăng bri săk rnglăy lơn, bri an dơi jao an ăp doanh nghiệp mô lah nuĭh ƀon lan kơt nău ntrŭnh bah Luật Lâm nghiệp. Yơn lah nău aơ geh tât âk nkô̆ nău, kơt prăk, wĕ uănh. Wa Hoan mpŏng, lĕ rngôch bri ta n’gor mbra dơi jao di nuĭh n’hanh di tĭng trong nchrăp tât năm 2030:

“Aƀaơ hin, Gia Lai hôm e rnoh neh dŭt têh mô hŏ dơi jao an ăp nuĭh tơm bri mât uănh. Nău mĭn êng bah nău kan tuch tăm n’hanh mât uănh bri lah lĕ rngôch ăp rnoh neh bri an dơi jao an tơm bri mât uănh, nsrôih tât năm 2030, lĕ  rngôch rnoh neh aơ an dơi jao an nuĭh tơm bri mât uănh”.

Lah mô geh trong mkra tam n’hanh lĕ rngôch, bri ta Gia Lai hôm e geh rŭn in ăp nar, bah năp nău mô tam bah nuĭh tơm bri n’hanh ăp rmôt kan dơi kan./.