VOV4.M’nông:   Đah nău tam tơm dak si n’hanh wăng sa âk, nău hun hao tơm sâm Ngọc Linh dơi n’gor Kon Tum dŭt n’hâm uănh tât. Yơn lah, n’hêl na nê̆ an saơ gay jêh nău rƀŏng tât năm 2025 rnoh neh tơm “neh dak đă” bah n’gor geh nklăp 4.500ha kơt nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ n’gor rơh tal 16, năm kan 2020-2025 n’gluh an dôl hôm e âk jêr jŏt wăk kol an dơi ngăch rơih jăng.

Tĭng N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Kon Tum, đah rnoh tăch aƀaơ, tăm 1 ha sâm Ngọc Linh bah kơi 8 năm nsĭt geh săk rnglăy rlău 2,7 rmen prăk. Yor rĭ tơm sâm Ngọc Linh dơi uănh lah tơm tăm jut jăng n’hŭch ach o an ƀon lan rnoi mpôl đêt n’hanh lah tơm tăm khlay an ăp nuĭh ntuh kơl. Nsĭt geh an saơ na nê̆ yơn aƀaơ hin nuĭh ƀon lan, ngăn lah rnăk ach o jêr dơi tăm sâm Ngọc Linh yor prăk ntuh kơl bôk năp dŭt âk, kơp êng gay tăm 1 ha an geh prăk bah 10 tât 13 rmen prăk. Wa Vương Văn Mười, Groi Kruanh UBND nkuăl Tu Mơ Rông an gĭt, gay tăm tơm sâm Ngọc Linh, an soih tơm prăk manh kơl nuĭh ƀon lan geh prăk ntuh kơl:

“Aƀaơ ntil tơm sâm du ƀoăt grăp ntil ta ntŭk tăch 125 rkeh. Aơ lah du nău jêr jŏt đah rnăk ach o ma ŭch hun hao rnoh neh sâm ma gay jut n’huch ach o. Aƀaơ đah nău jao an tă bah Ngân hàng chính sách ri ăp năm hôm e dơi ngân hàng Trung ương jao an đah n’gor, n’gor jao sĭt nkuăl gay an kônh wa manh. Yơn lah rnoh tơm prăk hôm e đêt”.

Sŏk tơm ntil sâm Ngọc Linh bah mir kon djôt hăn tăm

Kol Luật dôl lah nking n’gang tâm nău hun hao tơm sâm Ngọc Linh bah n’gor Kon Tum. Năm 2013, n’gor lĕ an Ntrŭnh mrô 269 Uănh an dăp rgum hun hao sâm Ngọc Linh Kon Tum lvang 2012-2020, uănh tât năm 2030 đah dĭng lĕ rnoh neh dăp rgum rlău 31.700 ha. Yơn lah geh rlău 50% rnoh neh dơi dăp rgum tăm sâm geh tâm nkual mât njrăng rhăt jăp bah bri krŏng, ma tĭng Luật lâm nghiệp 2017, nău ƀư khuch an bri krŏng lah mô dơi an jêng mô dơi tăm sâm Ngọc Linh ta nâm bri aơ.

Wa Nguyễn Tấn Liêm, Kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Kon Tum an gĭt, gay rơih wăk kol, năm 2019 n’gor Kon Tum ndâk njêng trong rlong ƀư, dăp rgum rlău 1.200 ha bri tâm nkual mât rƀăy ntŭk ntô Ngọc Linh gay mât rƀăy bri, tâm rgop hun hao sâm Ngọc Linh n’hanh ăp ntil tơm dak si mbơh an N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh Hun hao ƀon lan, yơn tât aƀaơ mô hŏ geh nău ơh. Tĭng wa Nguyễn Tấn Liêm an geh trong ƀư an nău tăm sâm Ngọc Linh lah êng n’hanh dak si lah nsum ta nâm bri krŏng.

“An mât ndrăy ntŭk ntô he an mât. Yơn nău êng gay geh wăng sa ta nâm bri đah tơm sâm Ngọc Linh kơt du đêt tơm dak si êng tăm ta nâm bri lah geh đah bri krŏng hon êng mô an dŭt jêr đah kônh wa. 2 tay geh nău tâm rkeh đah Ban mât uănh nkual bri hon êng Ngọc Linh đah nuĭh ƀon lan ta ntŭk, trong kan mât uănh bri jêr jŏt an Nkual mât rƀăy. Dăn đă lah tâm bri krŏng an khuch dâng âk gâl rhiăng, jêh nĕ ta moh rnoh ri an geh mpông ma nuĭh ƀon lan joi nău rêh ta nâm bri”.

Jŭr tăm ntil sâm Ngọc Linh.

Dơi uănh lah “Lam dak ntĭm” bah Việt Nam, ăp năm dăch aơ ăp gưl n’gâng kan n’hanh nău kan an âk uănh mĭn gay hun hao tơm sâm Ngọc Linh. Nar 5/6/2017, Thủ tướng Chính phủ an nău ntrŭnh 787 uănh an ntop tay Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) lăp sam ƀŭt ndơ ngih dak mpeh tâm bôk nău kan hun hao ndơ ngih dak tât năm 2020.

Tât aƀaơ 9 xă tâm nkual ntĭm ntŭk ta 2 nkuăl Tu Mơ Rông n’hanh Đăk Glei bah n’gor Kon Tum geh bơi 1.200 rnăk; 30 rmôt rnăk, rmôt tâm rgop tăm n’hanh 5 doanh nghiệp lĕ tăm geh rlău 24,8 rkeh tơm sâm Ngọc Linh ta nâm bri 1.151 ha bri hon êng. Ndrĭ yơn tĭng wa Đoàn Trọng Đức, Groi Kruanh N’gâng kan Khoa học n’hanh Công nghệ n’gor Kon Tum, aƀaơ tơm sâm Ngọc Linh mô hŏ geh di kỹ thuật lam dak, n’gor an dăp di kỹ thuật tăm sâm manh lor. Nău uănh năl, sâm Ngọc Linh tâm nu nău tâm ban ma nĕ đŏng.

“Aƀaơ mpeh đah tơm sâm Ngọc Linh ri he mô hŏ geh dăp di kỹ thuật lam dak. Aƀaơ ta ăp dăp di kỹ thuật mpeh tăm tơm sâm du ntŭk an du nău dăp di kỹ thuật manh lor. Quảng Nam geh dăp di kỹ thuật n’hanh Kon Tum geh dăp di kỹ thuật Dăn đă N’gâng kan tuch tăm mât rong đah N’gâng kan Khoa học ơm an dăp di kỹ thuật. 2 tay lah hun hao ndơ moh sâm Ngọc Linh rlău ma kơt dŏng ăp dăp di kỹ thuật mpeh ntŭk luh tu tơm aƀaơ ri gâp dơi gĭt he mô hŏ geh nău ntrŭnh an di, dăp di uănh năl mpeh tơm sâm Ngọc Linh gay năl đah ăp sâm êng”.

Tơm sâm Ngọc Linh tăm ta nâm bri hon êng

Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ n’gor Kon Tum rơh tal 16, năm kan 2020-2025 n’gluh an nău rƀŏng tât lĕ năm kan pơk hvi rnoh neh sâm Ngọc Linh hao nklăp 4.500 ha n’hanh nklăp 10.000 ha ăp ntil tơm dak si êng. N’gor nsrôih jêng nkual tăm tơm dak si têh lam dak n’hanh jêng ntŭk nkra njêng tơm dak si têh bah lam dak. Gay jêh nău rƀŏng aơ, mhe aơ ta nar pah kan đah Mpôl pah kan bah N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan mpeh nu nău ntuh kơl mât tăm, nkret njêng n’hanh nchrŏng trong hun hao sâm Ngọc Linh, n’gor Kon Tum lĕ na nê̆ đă n’hanh dăn N’gâng kan ơm tâm ôp tâm nchră đah Chính phủ rơih jăng ăp wăk kol mhe nkoch gay dơh tâm nău an hun hao tơm sâm Ngọc Linh./.

                              Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja