VOV4.M’nông: Nău ƀư “nset ŭnh tâm du mông” rƀŏng tĭng nău ƀư Mông play neh năm 2022 mbra ƀư bah 8 mông 30 mnĭt tât 9 mông 30 mnĭt, Nar prao, lơ 26/3. Nău mbơh dơi N’gâng kan Công thương ndơ̆ an rƀŏng tĭng nău kan ap lah “Nău ƀư mhe rgŏ năp: Aƀaơ mô lah mô geh”. Knŭng du nău ƀư jêt kơt nset ăp ndơ điện mô khlay, n’hŭch dŏng ndơ điện êng nơm gay ntêm nkrem pring, xăng, n’hŭch duh n’hanh ndŏk nja, rgâl dŏng dŭng niln đah ăp ndơ dăch dêh ntŭk ntô gŭ âm... lah du hê hê lĕ rgop mô jêt tâm nău kơl play neh kloh uĕh lơn:

Nău kan Mông play neh “60+” lah nău ƀư mhe bah Rmôt kan Lam ntŭr neh mpeh mât ndrăy ndơ geh ơm (WWF), dơi ƀư ăp năm gay n’hao nău wât nsum mpôl đah nău trôk nar n’hanh ntêm nkrem ŭnh nar ta lam ntŭr neh. Nău aơ dơi ƀư rơh bôk năp ta nkual ƀon têh Sydney bah Australia tâm năm 2007, dơi rƀŏng tĭng ta rlău 180 dak n’hanh nkual neh tâm nĕ geh Việt Nam.

Nău ƀư jêng nteh n’gôr ngăn bah nău kan aơ lah nău ăp nuĭh n’hanh rmôt kan lam ntŭr neh du rơh “nset ŭnh tâm 1 mông” (bah 8 mông n’gul tât 9 mông n’gul) gay wăch rgum nău uănh bah nuĭh ƀon lan lam ntŭr neh đah nău duh ntŭk ntô gŭ âm aƀaơ, ndrel kuăl jă joi ăp trong mkra gay mât njrăng play neh n’hanh ndâk njêng du nău rêh rgŏ năp uĕh lăng, nâp nâl.

Bôl jêh ăp mông nset ŭnh rƀŏng tĭng nău kan Mông play neh, Ntŭk tâm pă điện Ngih dak kơp dơn rnoh điện ntêm nkrem hôm e geh dŭt đêt, knŭng hao nklăp rlău 500.000kWh, yơn tĭng wa Trịnh Quốc Vũ-Groi Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng n’hanh hun hao nâp nâl (N’gâng kan Công thương) geh nkô̆ dŭt têh bah nău ƀư lah nău way ơm n’hao nău wât nsum mpôl đah nău khlay bah ntêm nkrem ŭnh nar đah rgâl trôk nar, ntŭk ntô gŭ rêh bah he:

“Đah nău nset ŭnh ta măng jêng dŭt âk lah rnoh điện ntêm nkrem tât bah nău nset ăp ŭnh-ăp rnăk nset ŭnh-n’hanh kơt nĕ pơng mô hŏ dơi lah nău rƀŏng bah doanh nghiệp nkra njêng. Yơn đah 500.000 kWh ri aơ mpôl hên uănh lah du nău rƀŏng tĭng dŭt n’hâm bah nuĭh ƀon lan, rnăk wâl... Nău mbơh bah Mông play neh ri njưal tât nsum mpôl lah mô knŭng ntêm nkrem điện, ntêm nkem ŭnh nar n’hanh mât njrăng ntŭk ntô tâm du mông ma he an ƀư ngăn ƀa ƀơ tâm lĕ 365 nar bah du năm. Ri he an lah nău ntrŭt nkoch trêng nău way ơm Mông play neh pơng dơi rêng lam hvi tât lĕ kon nuĭh n’hanh doanh nghiệp kơt nĕ...”

Doanh nghiệp nkra njêng n’hanh tăch rgâl, tâm pă điện an ăp nău ƀư wăng sa-rêh jêng n’hanh gŭ âm bah nuĭh ƀon lan, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) lĕ ƀư ndrel nău kan Mông play neh, ƀư ngăn ăp nău kan, trong nchrăp bah Việt Nam rƀŏng nău kan aơ tâm lĕ năm bah năp. Tĭng wa Trần Viết Nguyên-Groi Kruanh ban tăch rgâl, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nău dŏng ŭnh điện m’hâm ƀư an di n’hanh săk rnglăy lah dŭt n’hâm khlay... Lah dŏng điện mpŭng lir, mô săk rnglăy tâm ban đah nău hoach ăp tu tơm điện aơ, ngăn lah aƀaơ rnoh pring xăng hao dŭt âk ta lam ntŭr neh, đă nău dŏng điện du trong săk rnglăy lah dŭt n’hâm jăch ndăn.

Đah nkô̆ nău bah nău rƀŏng tĭng nău Mông play neh n’hanh mrô “60+” tâm nău kan aơ, wa Trần Viết Nguyên-Groi Kruanh ban tăch rgâl EVN an lah, pơng mô knŭng rlu ta 60 mnĭt mô lah du mông, lah âk nău ntop tay, âk nău ƀư ntop tay gay rêng hvi nău gĭt ntêm nkrem ŭnh nar n’hanh mât njrăng ntŭk ntô đah ăp nău ƀư ngăn:

“Đah Tập đoàn điện lực Việt Nam ri ăp năm mpôl hên sŏk khay 3 aơ gay rƀŏng tĭng ăp nău ƀư bah Mông play neh, ƀư ăp nău nkoch trêng ăp nău ƀư ntêm nkrem điện, mbơh ntĭm ăp trong ntêm nkrem điện an nuĭh dŏng n’hanh mpôl hên ŭch ăp bôk nău kan aơ mbra dơi ƀư na nao mô knŭng tâm khay 3 mô lah khay 4 ma lĕ rngôch ăp nar ƀa ƀă tâm năm mpôl hên ƀư tĭng ăp nkô̆ nău aơ; lơn lah tâm trong kan nkoch trêng tât nuĭh dŏng gay n’hao nău wât, n’hao nău gĭt m’hâm ƀư he an dŏng điện du trong ntêm nkrem n’hanh săk rnglăy gay mât njrăng ntŭk ntô...”.

Tâm ban nău mĭn, wa Hà Đăng Sơn-Kruanh Ntŭk ŭnh nar n’hao hao jêng uĕh nđĭr mpeh tâm Liên hiệp ăp Hội khoa học n’hanh kỹ thuật Việt Nam an lah, ntêm nkrem điện lah êng, ntêm nkrem ŭnh nar lah nsum rgop khlay tâm nău n’hŭch dŏng ăp ntil pring xăng ma he lĕ n’hanh mbra nglăp rwăt âk tâm rgŏ năp:

“Săk nơm tâm ăp nău mĭn njêng bah nơm ri Ngih pah kan ŭnh nar lam ntŭr neh (IEA) khân pơng lah rjăp bah ntêm nkrem ŭnh nar tâm nău ƀư ăp Net Zero tâm nău kan ŭnh nar (jêng lah n’hôl djơh mô geh) đah Việt Nam. Gay dơi ƀư nău aơ ri he an ƀ895ư ăp trong mkra đah nău dŏng ŭnh nar mô knŭng tâm nău kan ŭnh nar ma geh tâm lĕ ăp nău kan điện, tâm ăp jay kơt ăp nău ƀư geh tât nău ŭch dŏng bah nuĭh ƀon lan... rgum ntuh kơl n’hanh hun hao ăp ndơ rgâl kơt điện sial, điện măt nar... mư dơi nâp nâl, đăp mpăn pă tŏng ăp n’hanh đăp mpăn an ăp nău ŭch hun hao wăng sa-rêh jêng bah neh dak...”.

Tĭng wa Hà Đăng Sơn, dŏng ŭnh nar ntêm nkrem n’hanh săk rnglăy lah ƀư na nao, jŏ jong, joi geh âk trong kơl ƀư săk rnglăy, dêr nău ƀư tăch proăt, tăch gưl. N’hêl na nê̆ lĕ geh âk năm trong kan dŏng ŭnh nar ntêm nkrem n’hanh săk rnglăy mô hŏ dơi uănh khlay tâm nău đăp mpăn rnă njrăng ŭnh nar kơt rgop đăp mpăn pă tŏng ăp ŭnh nar an nău hun hao wăng sa bah neh dak./.

          Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja