VOV4.Mnông- Việt Nam mô dơn lah ntŭk tăm n’hanh nkret ƀư cà phê dŭt têh tal 2 ta lam ntur neh ma ntŭk tăch rgâl cà phê ta aơ dŭt ntoh n’gôr đŏng n’hanh geh âk nău dơi. tâm ăp tơ̆ tâm nar, tâm pơh he mbra dơi geh mâp rup saơ ăp ntŭk ngêt cà phê bâh pit trong tât ăp ntŭk ueh...âk năch tât râng da dê. Ngêt cà phê lĕ jêng du nău way bên, du nău ueh văn hóa bâh nuĭh Việt. N’hanh nĕ lah nău dơi gay ma ăp ntŭk ƀư cà phê hun hao nău ntơ, ngăn lah ta rnôk ntơm ndâk njêng lôch nuh srê. Tâm rup kan geh âk nău kan nĕ, nău cà phê pă dŏng nău ntơ mô sŏk prăk aƀaơ ntoh âk kơt lah du nău ueh êng.

 Hăn văr ăp trong hăn ta nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh, mô jêr gay ma uănh năl lôch nuh srê Covid-19, ngoăy tâm âk rup saơ mpơl nău dâk rêh bâh nkuăl ƀon têh lah nău ntoh luh geh âk ntŭk ngêt cà phê mhe, Aơ dŭt âk lah ntŭk ngêt cà phê pă nău ntơ mât dŏng. Ntŭk ngêt mô têh yơn dŭt âk lah lôch pơk rĭ pah kan dơi da dê, năch tât âk...yor lĕ bên đah nău ntơ cà phê bâh ntŭk ngêt. Nău nsum  bâh ăp nuĭh tơm pơk ntŭk ngêt cà phê aơ lah dŭt mom, dŭt nsrôih, bôl ma mô âk prăk yơn hôm nha geh ŭch rlong đah ntơm njêng nău kan. N’hanh ăp rnoh pă nău ntơ mât dŏng mô sŏk prăk lĕ kơl an ăp băl mom dŭt ŭch rŏng. Nĕ lah geh ƀư tơm bol ma prăk ntuh kan mô ir âk n’hanh mô ir hoach roh âk mông nar tâm ban nău tă gĭt kan an nău mĭn uănh, joi gĭt mpeh ntŭk tăch rgâl cà phê ngêt. Rlău ma nĕ, nău kan săch du ntŭk ngêt cà phê an dŏng mât nău ntơ tâm di mbra kơl an ntŭk pơk ngêt cà phê ngăch geh ntŭk dâk, geh rnoh năch yor nău ntơ lĕ geh uănh năl n’hanh mô geh roh hoach mông nar joi năl mpeh ntŭk tăch rgâl tâm ban kơt trong leo kan”, kơt nău mboh bâh nô Khánh, du hê nuĭh tơm cà phê mât dơn dŏng nău ntơ jê̆ ta Bình Thạnh.

Aƀaơ, ăp rnoh kơl an nău ntơ mât dŏng ta nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh geh âk, âk rnoh khlăy gay ma săch. Ntoh lư kơt lah Trung Nguyên E coffe geh rnoh bâh 65 tât 175 rkeh prăk, Rovina Coffe bâh 68 tât 700 rkeh prăk, Napoli Coffe bâh 70 tât 350 rkeh prăk, cà phê Ông Bầu geh nău kan đah rnoh ntuh kơl klâp ma 200 rkeh prăk an ntŭk ngêt geh rnoh hvi bâh 70-220met vuông mô lah klâp ma 100 rkeh prăk đah ntŭk bar dơi ntrơn.

Nău nsum bâh ăp nău kan aơ lah “Pă nău ntơ mô sŏk prăk” mô mô geh tâm pă prăk, nău geh ăp khay tâm bôk năp. Nĕ lah ăp ntk aơ mô geh sŏk prăk dŏng nău ntơ n’hanh kơl lĕ rngôch bâh uănh năl nău ntơ, ndơ nsoh, ntĭm mpli, leo kan...Ăp công ty geh sŏk prăk bâh nău ƀư quán, tăch ndơ găr cà phê vâr kro mô lah tâl dŭng. Đah ăp doanh nghiệp, nău ntrôl dăng pah kan mât dŏng nău ntơ lah trong kan an geh lư tay nău ntơ n’hanh kơl an nău dŏng tăch rgâl cà phê ta Việt Nam hao mhe, kơl an nău ntơ cà phê Việt Nam hun hao têh dăng lơn.

Tĭng nău uănh năl, aƀaơ, nău tâm rlong đah ăp ntŭk ndơ tăch lah dŭt âk yơn lah nău nsrôih gay ma ăp doanh nghiệp geh rgâl mhe, mô dơn kơl an ƀon lan njêng nău kan ma hôm nha geh rgâl nău way ngêt cà phê. Wa Nguyễn Đức Hưng, nuĭh njêng Napoli Coffe an gĭt:

Napoli lĕ geh ăp bôk nău kan njêng tay nău kan tăch rgâl kơ lah ăp bôk nău kan tâm kơl ta ntŭk rêh jêng, pă ndeh tăch cà phê, tâm kơl ta ăp ntŭk...gay ma lăp kan ndrel đah ntŭk rêh jêng, nău kan nsum gay ma ndâk nsơm lôch nuh srê. Bâh nĕ geh rgâl mhe rup bâh cà phê Việt Nam lah nsum ta trong nkuăl ƀon têh, nău ngêt cà phê pĭt trong, an geh ueh đăp mpăn, kloh lơn, nău ntơ dơh lơn gay ma nuĭh ngêt geh đăp mpăn lơn”.

Rlău ma nău pă mât dŏng nău ntơ gay ma ƀư ntŭk ngêt cà phê, du đê̆ ntŭk hôm nha tât dăch lơn đah năch đah nău jur ta trong, Nĕ lah ăp bôk ndeh tăch cà phê jê̆, ăp bôk ndeh kanŭng geh 1-2 nuĭh kan, geh ndơ nsoh tâm ban, ngăch kơl an năch rvăt njôt hăn. Nău dơi bâh ăp bôk ndeh tăch cà phê aơ lah dơh hăn, dơh ntrơn n’hanh nău kah, ueh ndrel đah nău mpli tâm di. Geh ntŭk nkret ƀư cà phê lĕ tâm rgop đah n’gâng kan ta ntŭk gay ma pă ndeh tăch cà phê an nuh ach o. Nău aơ kơl pă nău kan, kơl an ƀon lan geh nău pah kan jan sa nău kan đăp mpăn n’hanh lah du trong geh tât dăch đah năch rvăt.

Rnăk vâl wa Nguyễn Thị Kim Phụng ta Phú Nhuận geh 6 nuĭh, tâm nĕ geh 2 hê kon dôl hăn nti, mê̆ bơ̆ lĕ ranh. Bar hê ur sai ƀư âk nău kan gay ma năp tâm nău rêh, tâm nĕ geh nău kơl kan ta ntŭk tăch cà phê. Bar pe jât năm pah kan ta ntŭk cà phê, ê hŏ păng mĭn lah mbra geh kian êng, du hê ƀư tơm du bôk ndeh tăch cà phê. Yor nĕ, rnôk geh quận n’hanh du ntŭk nkret ƀư cà phê pă ndeh đah rnoh khlăy 7 rkeh prăk, geh ntĭm nti nău vâr, kĭn, mpli...gay ma dơi ƀư tăch êng, wa Phụng dŭt rhơn ngăn.

Uănh nsum lah gâp mô geh mĭn tât lah gâp geh du bôk ndeh tăch cà phê geh nău ntơ. Geh tăch ăp kachok cà phê geh nău ntơ kah, thuk prăk...Gâp saơ rhơn ngăn. Ŭch mhâm he an geh mpli, tăch rĭ rnôk mpli cà phê r năch saơ kah, kơl an he, ăp nar lơ ma hun hao lơn, tăch lơ ma geh âk năch tât ngêt lơn”.

Tĭng nău mbơh bâh Thạc sý Lê Anh Tú, giảng viên Đại học Văn Lang, nău kan cà phê pă mât dŏng nău ntơ đah rnoh thuk ntoh ta Việt Nam lĕ geh 10 năm hôm. Lôch tă geh nuh srê Covid-19, nău wăng sa âk rnăk vâl jêr jŏt, n’hanh nău kan cà phê pă mât dŏng nău ntơ rnoh thuk aơ đah khân păng lah du trong ntơm njêng nău kan, geh du doanh nghiệp jê̆ êng bâh nơm. Yor nĕ păng geh snău nâp nâl yor Việt Nam lah neh dak ŭch ngêt cà phê. Đah ăp rnăk tăch rgâl êng rnôk tât râng pă mât dŏng nău ntơ mbra geh gĭt đah du nău ntơ lĕ geh mât uănh n’hanh geh nău kan jŏ, geh nuĭh dŏng gĭt ŭch, mbra geh rvăt, ngêt. Rlău ma nĕ đah ăp nău kơl an, nău pă mât dŏng nău ntơ mô sŏk prăk hôm nha kơl an nuĭh tât râng n’hao nău dơi geh an nơm.

 Đah doanh nghiệp rĭ an geh nău kơl mbro đah ăp rnăk tăch rgâl, lah rnăk tăch rgâl khân păng hôm nha geh nău jêr jŏt rĭ tâm rnôk leo kan lah ndơ khân păng mô hŏ gĭt kơt lah mpli cà phê mhâm an tâm di rĭ doanh nghiệp an geh ndơ̆ mbơh kơl dâl gay ma bu dơi ƀư an di bah geh nău jêr, gay ma ăp nuĭh gĭt mhâm ƀư gay ma geh săk rnglăy âk rnôk pah kan”.

Nău rêh n’hanh nău ndâk nsơm, hun hao bâh neh dak lôch tă geh nuh srê mpơl na nê̆ ta âk trong kan bâh nău rêh. N’hanh nău kan ƀư cà phê tăch ta pĭt trong tâm ban kơt kơl an cà phê kloh, rnoh thuk geh ăp ntŭk lah du nău kan gay ma ăp ntŭk rêh jêng nău kan bâh n’gâng kan công nghiệp cà phê bâh Việt Nam hun hao nâp nâl.

Nuĭh rblang: Thị Đoắt