VOV4.Mnông- Plơ̆ sĭt wơt Tết đah rnăk wâl bah n’gor Bình Dương, yuh Y Ngọc, jay ta ƀon Đăk Rơ Đe, xă Ngọc Bay, nkual ƀon têh Kon Tum, n’gor Kon Tum djôt âk nău răm. Nkre đah mê̆ n’hanh ăp nô nchrăp n’ha si, nglak gay nklâm ƀănh yuh nkre răm nkoch nău răm bah nơm đah ăp nuĭh. Tĭng yuh răm ngăn lah dơi mât săk soan n’hanh đăp mpăn bah năp chôt srê Covid-19. Nău răm tay lah ƀư kan tâm Bình Dương prăk khay đăp mpăn bah 9 tât 12 rkeh prăk, nău ngêt sa ăp nar yor Công ty an jêng yuh ntêm geh prăk djôt sĭt kơl mê̆. Nău răm têh lơn lah rơh sĭt Tết năm aơ Y Ngọc hôm leo sĭt A Nghen, nuĭh ndrel Công ty sĭt mbơh rnăk wâl đah nău nchrăp tâm nsông di rơh năm mhe. Lăp ndrel nău răm nchrăp wơt Tết bah rnăk wâl n’hanh kônh wa ƀon Đăk Rơ Đe, yuh Y Ngọc an gĭt:

Lah ŭch ƀư jŏ tâm công ty ri prăk khay bah oh mbra nar lơ dơi hao tay, ngêt sa ri công ty an hôm. Hăn kan lĕ nar, măng lah geh kan tay ri pơng ntop tay prăk. Năm bah năp, oh lĕ ntêm nkrem geh du đêt prăk, geh prăk gay rwăt năp ndoh ndơ wơt Tết năm mhe. Jêh Tết ri oh mbra hăn kan tay, lah srê hôm e jêr jŏt ri joi kan tâm n’gor, djăt geh nău kan, geh prăk geh nău rêh đăp mpăn lơn”.

Đah ƀon lan rnoi Rđe ta nkuăl Krông Ana, n’gor Dak Lak, nchrăp vơt tết way ơm bâh mpôl rnoi lah nău kan mô dơi mô geh yor ăp nuĭh ŭch knơm ta năm mhe snĭt tay âk nău răm rhơn. Wa H’Nê Niê ta ƀon Kla, xã Dray Sap, nkuăl Krông Ana, n’gor Dak Lăk nkoch.

“Ntơm kăl e, rnôk ta khay 2 khân păng kuăl brah ma rpu, ndrôk ta rơh nĕ geh vơt năch dăch ngai tât chop khâl ƀon lan. Aƀaơ Tết tât nuĭh ƀon lan hên lĕ nchrăp nar tết kơt lah ndơ sa, mât kloh ueh ngih jay an ueh gay ma vơt năch tât pâl nar tết bôk năm mhe. Tâm năm mhe gâp ŭch geh dăng săk soan, geh hăn khâl kon său ăp ntŭk, tât râng ăp nău pah kan ndrel đah ƀon lan ntŭk rêh jêng”.

Tết tât năm ơm lôch, lah druh ndăm nô Hyim ta ƀon Kon Brung, xă A Yun, nkuăl Mang Yang, n’gor Gia Lai mpŏng mông nar răm m’ak. Tĭng nĕ, Hyim lĕ nchrăp prăk rwăt năp du đêt kho ao mhe an rnăk wâl, ƀănh kẹo, ndơ sông sa n’hanh nkao tết gay nkrơh an jay.

“Wơt tết ri geh nchrăp du đêt ndơ. N’hanh tâm rơh năm mhe ri rnăk wâl tâm rgâl mpeh trong pah kan jan sa, ƀư sa gay geh prăk, rwăt kho ao an oh kon, rwăt ndơ dŏng an rnăk wâl, kơt ndơ sa, dak ngêt, piăch, ka... gay nar Tết dơi răm m’ak”.

Hôm ta nkuăl Krông Nô, n’gor Dak Nông, lĕ n’hanh dôl mbơh ƀư geh săk rnglăy nău rgâl ntil tơm tăm tĭng trong lŏ mir công nghệ mhe. Nău rƀŏng bah nkuăl tât năm 2025, geh 5 nkual lŏ mir công nghệ mhe đah têh 1.600 ha-2.000ha. ta thôn Phú Lợi, xă Quảng Phú-ntŭk geh âk rnoi mpôl đêt gŭ rêh, kônh wa lĕ geh âk nău rgâl trong mĭn-nău ƀư. Knơm nĕ, nău rêh bah kônh wa lĕ ntơm rgâl. Wa Y Tai (rnoi Bunong) lah bu ranh ƀon ta thôn Phú Lợi, xă Quảng Phú an gĭt, tết aơ kônh wa răm lơn, yor wăng sa hao đŏng.

Băng tiếng M’nông: “Ăp năm dăch aơ, kônh wa lĕ rgâl trong ƀư sa, jêng wăng sa lĕ hun hao dŭt âk. Nkôp đah ntŭk êng mô hŏ tâm ban mpôl hên nkual jru, ngai. Aƀaơ trong hăn mô hŏ uĕh n’hanh ndoh ndơ nkra njêng hôm e đêt. Tâm rgŏ năm mpŏng ngih dak uănh mĭn ntop kơl an kônh wa, ntết nsa kơt tơm tăm, mpa rong, dak bât. Aƀaơ lĕ geh âk rnăk mbơm oi rlău 85%, hôm rnăk ach o, ji ngot hôm e đêt. Âk rnăk lĕ geh ngih wâl nâp nâl lĕ hôm”.

Nchrăp an nar tết an rnăk nơm, yơn hôm nha geh nchrăp têt an ntŭk rêh jêng an ƀon lan. Nĕ lah ntrong kan bâh nuĭh tăm biăp ta nkuăl Đơn Duơng, n’gor Lâm Đồng. yan tăm biăp tết năm aơ geh âk tăch khlăy, pă tŏng drăp ndơ an ntŭk tăch rgâl, jêng lah ăp rnăk ăp jay nău geh âk da dê gay ma rvăt năp ăp ntil ndơ dŏng tơm khlăy gay ma vơt năm mhe aơ. Wa  K’ Điếp, ta xã Lạc lâm, nkuăl Đơn Dương, n’gor Lâm Đồng nkoch:

“Rnăk vâl nơm pah kan tăm biăp tăch rgâl tĭng trong công nghệ mhe tâm ngih jay bil, ngih jal gay ma pă an ntŭk tăch rgâl ndơ tết. Gay ma nău pah kan tăm biăp săk rnglăy, mât đăp mpăn kloh ueh, đăp mpăn tâm di, gâp geh tât râng ăp rơh tâm nchră, geh đă cán bộ kĩ thuật ntĭm leo, bâh nĕ gâp gĭt mơh ntil biăp tăm mơh ntil phân poh an tâm di, săk rnglăy. Bâh nĕ, mir tăm biăp kloh bâh rnăk gâp an nău geh âk, săk rnglăy wăng sa âk, geh ntŭk tăch rgâl ŭch rvăt mât đăp mpăn nău geh an rnăk vâl nơm ta rơh Tết”.