VOV4.M’nông:   Kơt mpôl hên lĕ nkoch, rơh hao neh jay gŭ ăp n’gor Tây Nguyên dôl phah khuch ăp dăp rgum nkual têh, yôk nor, bât nchăng dak diăng phah ntŭk ntô. Lơ rvê lơn lah âk rnoh neh bri hon êng lĕ geh muih kăl, rgâl jêng neh tăch rgâl. Neh bri đê̆ đŏng jêng ntŭk bah ăp trong jêr jŏt, nkre phah, nkre rŭn in, nkre tăch, ƀư roh đăp mpăn n’hanh n’glơi an nău khuch têh.

“Aƀaơ hin gâp dôl gŭ ta n’glău Ea Rớt, êp trong cao tốc Nha Trang, Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột. Quay an ăp nuĭh uănh đah ri yôk, ăp ntŭk aơ mbra ăp dŭt uĕh. Oh nô geh nău ŭch mâp gâp, gâp hăn leo.

Mhe aơ du gưl mpla nsơ neh tâm tăch dơi ndơ̆ tâm mạng xã hội facebook. Ăp lôk neh bri mpeh dak bât Ea Rớt, nkual jru kâng n’har đah Ea Kar n’hanh Krông Bông, n’gor Dak Lak âk khay aơ lĕ jêng neh tâm tăch dơi ăp nuĭh tăch neh joi. Nău mbơh đah du ntŭk pơk trong nthoi đah neh mpeh bah lơ n’glău đah Cao tốc Buôn Ma Thuột-Nha Trang lơ ƀư rnoh neh ta aơ “khuh n’gôr”. Mô đêt lôk geh ntŭk uĕh, lĕ dơi dăn rwăt tât 2-3 rmen prăk du ha. Ăp lôk geh ntŭk đêt uănh, 2-3 năm bah năp knŭng bah dâng 100 rkeh prăk/ha ri aƀaơ êp tât n’gul rmen prăk du ha, bôl ăp nău mâp pháp lý yor tu tơm neh bri.

Ta Ea Sup, mô geh tât cao tốc, nău nchrăp ƀư mô lah view, neh bri ta nkuăl n’har bri aơ dôl hao mô rlu. Nkuăl glah ŭnh, rđŭng dak lip bah Dak Lak, nău tuch tăm jêr jŏt, yơn hôm e geh prăk bah ăp n’gor, nkual ƀon têh, tât Ea Súp tăch rgâl ăp lôk neh 20-30 rkeh tât 200-300 rkeh prăk/ha. Du hê nuĭh ƀon lan ta xă Ea Bung, nkuăl Ea Súp an gĭt, rnoh neh bri ta aơ lĕ âk rlău 2 tơ̆, 3 tơ̆ nkôp đah âk năm bah năp:

“Rĭng lah 150-200 rkeh prăk/ha, neh lâm trường, công ty, Neh nĕ mô dơi đăp mpăn yor mô geh sam ƀŭt sam tra, du ntil, djăt rwăt dơm”.

Nkuăl ntŭk n’har bri Ea Súp aƀaơ lah ngoăy tâm âk ntŭk duh âk đah nău ƀư tăch rgâl mô tâm di ta Dak Lak. Neh bri dơi mpla tăch rah wah

Rnoh neh têh, tăch thuk, rwăt tăch dơh đah ăp sam ƀŭt nchih đah ty n’hanh ăp “nglău ty lât” gay năl n’har, lĕ ƀư an Ea Súp aƀaơ lah ngoăy tâm ăp ntŭk duh đah nău tăch rwăt neh mô tâm di ta Dak lak. Ta nkuăl mhe saơ nău phah bri têh hvi ngăn tâm âk năm plơ̆ ma aơ ta Tây Nguyên đah bơi 400 ha bri geh phah, rŭn in. Đê̆ đŏng, geh nău an saơ ta Ea Súp geh âk nău rgum neh bri đah rnoh têh gay tăch mô tâm di nău way. Wa Ngô Văn Thắng, Groi kruanh UBND nkuăl Ea Súp an gĭt, nkuăl dôl ƀư nchăng n’gang, rgot joi n’hanh nking n’gang ăp nău tih mhe, dŭt klach aơ:

“Mô knŭng geh nău rŭn in neh mô tâm di, ma hôm geh nău tih tăch rwăt, tâm rlăm. Ăp nuĭh ƀon lan bah ntŭk êng tât mô gĭt tu tơm neh m’hâm ƀư ri ăp nuĭh hôm e rwăt tăch n’hanh ton mbra ƀư sam ƀŭt kơp dơn dŏng neh gŭ ta ăp tiểu khu neh bri geh rŭn in”.

Ndrel đah Dak Lak, duh hao khlay neh dôl geh nkre nău phah bri, rŭn in neh lir lar ta ăp n’gor Tây Nguyên. Ta xă Nâm Njang, nkuăl Dak Song, n’gor Dak Nông, wa Phạm Quang Nam, Groi Kruanh UBND xă an gĭt:

“Xă dôl tâm rgop đah ăp ban ngành bah nkuăl, ăp ngih pah kan way kan, công an nkuăl, hạt kiểm lâm, ntơm ƀư ăp nău rgop an tâm nchră, trong mkra uănh nđôi, rmal ăp nău tih tâm ăp nău chuk rli ta rnoh neh bri gay ƀư tăch rgâl, tâm rwăt mô tâm di nău way”.

Tâm rnoh ăp n’gor Tây Nguyên, neh bri ta n’gor Lâm Đồng geh rnoh khlay âk ngăn, ngăn lah neh bri ta nkual ƀon têh Đà Lạt. Knŭng tâm đêt năm, âk ntŭk neh bri ta nkual ƀon têh neh lĕ hao rlău 10 tơ̆. Wa Võ Danh Tuyên, Groi kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Lâm Đồng ăn gĭt, yor nău ŭch đah neh tăch rgâl n’hanh rnoh neh hao, âk nuĭh bôl luật pháp, ƀư ăp nău tih rŭn in neh n’hanh rŭn in tay neh bri gay tăch sŏk sĭt mô tâm di:

Tâm ăp n’gor Tây Nguyên, neh bri ta n’gor Lâm Đồng khlay âk ngăn, ngăn lah ta nkual ƀon têh Đà Lạt.

“Nu nău rŭn in neh bri, nău aơ ƀư âk nău ji nuih tâm nău lư tâm năm mhe rlău. Knŭng kơp tâm 3 khay năm 2022, n’gor geh 57 nău rŭn in neh bri, rnoh neh 19,2 ha. Nkôp đah rơh aơ năm 2021 ri dŭt rngot yor rnoh nău hao tât 78% n’hanh rnoh neh lah hao 85%”.

Dôl uănh lah neh bri geh rŭn in mô tâm di n’hanh ăp nău tăch rgâl, geh saơ rah wah, ngăn lah ta ăp trang mạng xã hội, yơn ngăch rmal bah ăp ntŭk lŏ mbrơi. Ta du đêt ntŭk, bôl ăp nău kan dơi kan lah mbra lăp rmal janh lơn, yơn ăp nău ƀư phah-in, tăch rgâl kơt tâm ƀon, hôm e geh đah nău geh âk dŭt jêr jŏt.

N’hêl na nê̆ aơ an saơ trong kan mât uănh ta ăp n’gor geh nău mô jăp n’hanh mô lĕ đah nău kan, mô hŏ ƀư tĭng rjăp ăp nău ntrŭnh bah Đảng n’hanh ngih dak đah mât uănh, njrăng n’gang bri./.  

                              Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja