Nhà báo Phạm Mạnh Hùng, PTGĐ Đài TNVN

 Tâm di

Tâm rnôk kơp ăp mông nar nglâ̆ dŭt bâh năm ơm bơi lôch, mpôl he djăt rngăt uănh tay 365 nar lĕ rlău. Ăp nău ta lam ntur neh, Việt Nam, ăp rnăk vâl, ăp nuĭh lĕ geh rlet rlău nău ngăn lĕ rlău đah nău nchroh bôk năp. Kon nuĭh ŭch mĭn ơm dơi njrăng bah nuh srê têh. Yơn nău nĕ lĕ mô dơi geh. Nuh srê têh lĕ pit in rlău 5.500.000 nău rêh kon nuĭh. Êng ta dak Mỹ, năm 2021 lĕ ntĭnh nklơi rlău 430 rbăn nuĭh. Ăp mông lĕ rlău, nău roh jot, khĭt ji mô hŏ dơi rlu. Lam ntur neh ê hŏ geh nău dơi rdâng njrăng lĕ rngôch đah nuh srê Covid-19. N’hanh đah Việt Nam, an geh ntơ lah năm 2021 geh âk nău phĭt nklach. Bâh ta rơh tâm lơh tâm su, neh dak ê hŏ tă geh nău roh jot khĭt ji đah kon nuĭh dŭt âk kơt nĕ. Du rơh kahgĭt lam dak an ăp nuĭh ƀon lan, nai dak si, tahen geh ntưp Covid-19 lĕ khĭt roh dôl geh ƀư ueh ryơk lĕ geh nkoch mbơh âk nău. Ăp ntruh dak măt, ăp chông ŭnh jrêng kahgĭt chrat ang tâm ăp trong teng nglah trong jê̆ ta Sài Gòn lĕ geh nkoch trêng âk nău.

Nuh srê têh nti an kon nuĭh an geh gĭt mbra tâm rdâng đah ăp nău tât ndal ăp nar lơ ma âk, đah rnoh dŭt ngăch n’hanh nău tât jêr njrăng lơn đah nău nchrăp ta năp nĕ. Nuh srê nti an kon nuĭh gĭt vât ngăch n’hanh geh nău rgâl. Mô geh ntil du nău ma mô geh rgâl, nđâp ma ntrong kan tâm rdâng đah nuh srê nơm. Nuh srê têh nkre tâm rnglăp lĕ ăp dak lam ntur neh yơn nkre lah tâm nglah đah ăp dak lam ntur neh đŏng, tâm nglah kon nuĭh, lôk jru nău tâm ƀah đah ăp ngih dak, ăp mpôl rnoi, ntŭk rêh jêng. Ndrel tâm rnglăp dơn ngoăy, nsum ti pah kan mô lah pơk trong an ăp trong hăn êng lah nău mbơh rblang mpeh ntrong săch kan. Ngih dak mô lah nuĭh kan i njôt nău dơi lơ ma têh rĭ nău geh mô lah nău tât bâh trong săch kan lơ ma têh. Ăp trong săch nău ntrŭnh mbra way geh uănh năl n’hanh mbơh tơih.

Đah Việt Nam, năm Tân Sửu 2021 lah năm geh âk nău rgâl mpeh nău mĭn n’hanh nău gĭt vât. Nĕ lah nău uănh năl tay ntrong tâm rdâng đah nuh srê- ơm lĕ nsĭt tay âk nău dơi têh tâm ntrong kan mât săk soan, nău rêh bâh ƀon lan- lĕ mô hôm tâm di tay đŏng. Nĕ lah nău uănh saơ ăp rơh nkhêp lĕ geh he nklơi jăng gay ma rgâl nău kan njrăng rdâng nuh srê. Rêh nsum đăp mpăn, mât njrăng nuh srê tâm di, săk rnglăy lah du ntrong pah kan klâp lah mô dơn di đah Covid-19. Rnôk lĕ geh rgâl nău gĭt vât, ntrong kan chính trị lĕ leo kan răng dăng, geh săk rnglăy lơn, gay ma kanŭng tâm du ƀlât dơm, bâh ntơm “ntŭk mô geh” vacxin bâh lam ntur neh, Việt Nam lĕ hao tât rmôt bôk năp ăp dak geh rnoh chuh vacxin dŭt âk, n’hanh tât aƀaơ, mô hôm geh du hê nuĭh ƀon lan bâh 18 năm deh let lơ mô geh chuh vacxin. Nău geh nĕ mô dơn bâh nău dơi bâh ăp nuĭh leo kan, ma an geh nău dơn ngoăy gĭt vât nsum bâh lĕ rngôch ƀon lan. ƀon lan gĭt vât, ƀon lan ntrŭt nsôr, ƀon lan nsum du nuih n’hâm pah kan mơ dơi geh nău geh kơt aơ. Bâh nău tơm bâh ntrong kan vacxin lĕ rngôch, ăp nău pah kan wăng sa, rêh jêng bâh ƀon lan lĕ ntơm ndâk nsơm tay. Bol ma mbrơi lơn đah nău ndâk hao nsum bâh nău wăng sa lam ntur neh yơn lah ăp nău ueh mhe geh âk nău mĭn ŭch.

Plơ̆ sĭt.

Tết lah gay ma plơ̆ sĭt, lah nău ŭch rŏng plơ̆ sĭt đah rnăk vâl nơm, đah ƀon tơm, đah neh dak ŭch rŏng bâh ăp nuĭh kion gŭ ngai. Nuh srê têh, ăp nău roh jot, ăp nău tă mâp dŭt khlăy ƀư an nău ŭch plơ̆ sĭt têh kuăng, têh jru n’hanh ŭch rŏng âk lơn kơt nĕ. Tâm ăp nar gŭ tâm ƀah êng, tâm nău ji  n’hanh nău rngot klâng, nău roh jot bâh nuh srê, ăp nuĭh geh ŭch plơ̆ sĭt đah nơm, uănh ta nuih n’hâm nơm, uănh năl n’hanh rgâl tay ăp nău ŭch rŏng bâh êng nơm gay ma geh rgâl tay.

Gĭt di he saơ ăp mnĭt, ăp mông đăp mpăn dŭt khlăy đah âk nău ŭch rŏng mpeh drăp ndơ. Nău ŭch gŭ ndrel đah ăp nuĭh ta rnăk vâl, tâm nău ueh răm, tâm pêt tâm mât bâh rnăk vâl nơm, ƀon lan nơm, neh dak nơm jêng khlăy lơn rlău. Gĭt di lĕ tât rnôk he an geh plơ̆ sĭt tay đah ăp nău mĭn nău nsrôih dŭt khlăy, đah nău way kan tơm ma ăp ntŭk rêh jêng nău tâm rŏng lah nău ueh n’hanh tâm di ngăn tâm nău rêh. Gĭt di kơt nĕ ma ăp nău pah kan joi prăk tâm nău rngot ji bâh ƀon lan nơm, đah nău ntul rlong bâh kon nuĭh geh nchŭt dôih n’hanh geh nduĭh mưch rmot. Nău mĭn êng an săk nơm, nău kan mô tâm di, ŭch geh an nơm bol ma ƀư mô ueh an bu lĕ geh jot nkrâm yor nău mĭn n’hanh nău gĭt vât têh dăng mpeh ăp nău ueh, nău tâm rŏng kon nuĭh.

Ăp rơh pă ndơ sa tâm kơl, ăp nklâm banh mi duh rƀă, ăp gri dak pă dơm răm nuih n’hâm kon nuĭh ta rơh nuh srê. Ăp nău pah kan, nău roh jot mô dơi veh kơp bâh mpôl nai dak si, mpôl kan bôk năp njrăng rdâng nuh srê mhâm nkoch lah mô di nău tâm rŏng kon nuĭh, nău tâm rŏng dôl trĕ lam.

Mô dơn đah ăp nuĭh, ăp ntŭk kan, ăp doanh nghiệp dôl uănh ta ntŭk nơm du ntŭk, saơ na nê̆ lơn ntŭk lah nău khlăy glo tơm bâh nơm, bâh nĕ an geh rgâl êng, njêng tay. Kloh rjăp ngăn lah nuh srê lĕ ntrôl an he joi ăp ntrong kan tâm rgop n’hanh gŭ rêh ndrel, hun hao mhe, nĕ lah nău tâm rgop ta nău rêh mbrô, lah nău khlăy bâh rgâl rnoh mbrô. Ăp ntŭk kan, doanh nghiệp ơm geh gĭt vât, rgâl mhe ngăch lĕ n’hanh dôl geh saơ ăp rơh nkhêp mhe. Nuh srê ŭch kon nuĭh ntâl mpông, tâm nglah êng kon nuĭh yơn he lơ ma tâm rgop, tâm rnglăp têh kuăng trĕ lam lơn.

N’hanh ta ntŭk kan ba lơ, ntrong kan chính trị hôm nha nsrôih rjăp đah nău way kan uănh êng nơm, rgâl êng. Uănh na nê̆ lơn nău mô dơi ƀư, mô hŏ geh ƀư. Chông ŭnh njrăng rdâng sa nkhiăn, sa ƀer, mpŭng lir, nău mô ueh, mô di hôm nha geh mô hŏ dơi rlu, mô bah, mât rong nău knơm, mât nău dơi kan. Ta lĕ rngôch, mpôl rnoi aơ uănh tay na nê̆ gĭt saơ kloh lơn nău dơi kan mpeh nău ueh êng tu tơm bâh nơm, tâm di kan na nê̆ yơn kanơm ta nău dơi têh kuăng dăng nâp n’hanh tâm rnglăp têh, nĕ lah nău tu tơm bâh soan dăng tâm ntŭk n’hanh nău gay ma nsrôih hun hao. Way tă rhoăt luh ăp nău kơt nti khlăy n’hanh dâk hao, hun hao, gay ma nău roh jot mô dơn kanŭng lah nău roh jot.

Ŭch rŏng

Năm mhe way hăn ndrel đah nău ŭch rŏng mĭn ueh. Nău ŭch rŏng mĭn ueh tâm năm mhe Nhâm Dần 2022 đah nău ŭch rŏng têh dăng bâh kon yău, ăp nău mô ueh, nău mô dơi mbra ơm ntêm an nău rêh mhe dâk hao. Mĭn ŭch an nău rêh bâh ƀon lan mbra geh rgâl ueh lơn, n’gâng kan wăng sa mbra sŏk tay jâng nsan hun hao têh, ăp rnăk vâl, ăp doanh nghiepej mbra “Gŭr ntô lăp poăch” lơn.

Mô dơi uănh dơh bân thơ lah nuh srê mbra dơi ơm njrăng bah yơn mô dơi gŭ uănh năm mhe tât êng. Mông nar mô geh kâp du hê nuĭh. Ŭch rŏng dơm mô hŏ tŏng ma an geh nău mpŏng tât, an geh mpoh ang nău ŭch rŏng an geh nău dơi an neh dak têh dăng, nuĭh ƀon lan hơm răm, geh rêh tâm nău đăp mpăn, tâm ban, tâm di kơt nău mbơh ntrŭnh Đại hội Đảng lam dak tal 13.

Tâm ăp nar jêr jŏt bâh nuh srê, âk ntrong kan lĕ geh nchrăp lĕ rngôch gay ma doh rklaih ăp nău kŏ khan gay ma hun hao. Tâm pe ntrong mhe ŭch geh rgâl nĕ lah ndơ dŏng, nuĭh kan, nău kan rĭ ăp nuĭh geh uănh năl ntrong nău kan lah dŭt khlăy ngăn. Nău kan yorr he njêng luh yơn yor nău gĭt vât mô rbăng lĕ ma nău kan way mô tâm di đah nău ngăn, jêng ndơ nking n’gang an nău rgâl mhe, mĭn kan. ƀư lôch ntrong kan mô dơn lah doh rklaih ăp nău kŏ văk, jêrr rklaih ƀư jêr ăp njoat hăn trong ngai. ƀư lôch nău kan hôm nha lah nău ƀư lôch du ntrong kan kơl, pháp luật geh nău dơi njêng nău hun hao.

Rơh rƀŭn nchră Quốc hội ndal tal 1 geh ƀư bôk năm 2022, rlău ma du rnoh kơl an gay ma ndâk nsơm nău wăng sa- rêh jêng 350 rbăn rmen prăk âk ê hŏ tă geh geh mbơh an, rĭ rnoh rgâl mhe âk luật gay ma ntrôl ngăch nău hun hao ndơ dŏng ntung trong hŏ geh knơm mbra njêng ăp njoat hăn mhe gay ma dơi geh nkô̆ mpŏng hun hao ntrong kan ƀư trong hăn têh rlău 3 tơ̆ bâh 20 năm ba năp rgop tay. Mô geh du ngih dak êng dơi geh nău hun hao mhe lah mô geh trong hăn têh ueh mhe. Ntung trong ndơ dŏng tâm ban, ueh mhe lah trong hăn têt leo tât nău têh ndrŏng. Nău mĭn ŭch neh dak he mbra geh saơ âk nău ndal ueh mhe mham kơt nĕ gay ma đăp mpăn, hơm răm tât mô dơn tĭng khay tĭng yan.

Nuĭh rblang: Thị Đoắt