VOV4.M’nông:   Ăp năm bah năp, du đêt rnăk ƀon lan ta nkuăl Chư Sê, n’gor Gia Lai lĕ janh ntuh kơl, ndâk ƀư jay mât sĭm lŭng lang đah nău ŭch joi trong hăn mhe tâm hun hao wăng sa. Đah rnoh tăch du rsoăn ta rnoh khlay mri n’hanh ntŭk tăch đăp mpăn, âk rnăk mât geh prăk bah 2-3 rhiăng tât hăng rmen prăk du năm.

Wa Phạm Tiến Dũng lah nuĭh hăn lor tâm nău kan mât sĭm lŭng lang ta Chư Sê. Wa an gĭt, năm 2014, rnôk 8ha tiêu bah rnăk wâl geh khĭt yor srê, wa mĭn joi trong ƀư sa mhe. Gĭt saơ Chư Sê geh âk ndơ gay mât sĭm lŭng lang, wa janh ntuh kơl n’hanh lĕ dơi geh uĕh:

“Khay 10/2014 gâp ƀư geh du mlâm jay 90m2, rlău 7 năm ri ndơ geh bah jay 90m2 an geh rlău 20 ký du khlay. Aƀaơ dĭng lĕ rnoh neh măt sĭm lŭng lang rlău 1000m2 wăr jay. Sŏk geh bah jay bôk năp n’hanh jay tal 2, jay tal 2 geh 300m2, sŏk geh 7-8 kg du khay. Mât lŭng lang ri joi geh âk mông nar, lah năm bôk năp, tal 2, tal 3 ri geh đêt, mô tâm ban năm tal 4, tal 5. Bôk năm 2022 khlay lŭng lăng hao dŭt ndal, khlay hao tât 24, 25 rkeh 1 kg du rsoăn sĭm lŭng lang”.

Du jay mât sĭm lŭng lang ta nkuăl Chư Sê

Tâm ban ma nĕ, rnăk wa Lã Văn Phóng, gŭ ta nkuăl têh Chư Sê geh prăk đăp mpăn bah mât sĭm lŭng lang. Năm 2016, wa ntuh kơl rlău 300 rkeh prăk ndâk ƀư jay mât sĭm lŭng lang, đah kđar ntă chor, ndơ nteh nsŭk sĭm lăp, măy ƀư răm n’hanh duh gay sĭm lŭng lang joi tât gŭ. Jêh 6 năm mât, aƀaơ rĭng geh du khay wa Phóng geh rlău 100 prăk bah sŏk tăch rsoăn sĭm lŭng lang.

“Rnôk gâp ƀư ri gâp hăn Ayun Pa ký đah Công ty mât lŭng lang Khánh Hòa yor rnôk nĕ gâp ŭch ƀư nău kan aơ. Sĭt gâp rlong ƀư ntrong kan bôk năp lah 120 m2, lĕ geh 6 năm, năm mhe aơ geh 50 tât 60 kg. Gâp knŭng roh ntuh kơl bôk năp, bah kơi geh ndơ lah tăch, du khay lĕ 2 tât 3 rhiăng rbăn prăk điện dak. Nău kan mât sĭm lŭng lang mĭn êng kơt tăm tiêu, cà phê, jêh 3 năm lah sa”.

Aƀaơ, ta lam nkuăl Chư Sê lĕ geh bơi 230 jay lŭng lang, rnoh geh nklăp 50kg rsoăn sĭm lŭng lang/khay. Đah rnoh ntŭk tăch bah 20 tât 24 rkeh prăk/kg, geh bah ăp rnăk bâh jay lŭng lang hao bah 20 tât 70 rkeh/khay, êng geh rnăk geh tât 2-3 rhiăng rkeh prăk. Wa Nguyễn Văn Hợp, Kruanh jrô kan tuch tăm n’hanh hun hao ƀon lan nkuăl Chư Sê an gĭt: Ntrong kan mât sĭm lŭng lang nsĭt tay nău geh âk n’hanh đăp mpăn an nuĭh mât. Jrô kan lĕ geh âk nău ntĭm an ăp rnăk đah ăp sam ƀŭt sam tra pháp lý, nău ntrŭnh mpeh nkual mât sĭm lŭng lang gay đăp mpăn kloh uĕh ntŭk ntô, mô rsĭk n’hanh đăp mpăn nsdơ sông sa.

“Mpeh đah nău way kan ri ngih pah kan ntĭm đŏng ăp rnăk lor rnôk an ƀư ăp sam ƀŭt sam tra geh tât dăn sam ƀŭt tăch rgâl, dăn ntŭk ƀư tŏng ăp nău kloh đăp mpăn ndơ sông sa tâm nkra njêng gay đăp mpăn sĭm lŭng lang ƀư geh nsĭt tay nău khlay uĕh ngăn an nuĭh dŏng. Đah jŏ jong mbra ntĭm an ăp rnăk lôch jêh ăp sam ƀŭt rhăch nău gay râng ndơ OCOP bah nkuăl, hăn tât nău ndâk njêng moh êng sĭm lŭng lang bah Chư Sê”.

Ndơ rsoăn sĭm lŭng lang mô hŏ dơi ê nkra dơi nuĭh ƀon lan Chư Sê sŏk đah rnoh âk

Rlău ma nĕ, gay mât uănh ăp ntŭk mât sĭm lŭng lang, Jrô kan Tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan nkuăl Chư Sê lĕ đă lĕ rngôch ăp rnăk an dăn đah n’gâng kan ta ntŭk mpeh nău ƀư nsŭk kuăl, mât rong sĭm lŭng lang kơt nău ntuh kơl ndâk ƀư jay mât. Nkre, đă ăp ntŭk mât groi nđôi ƀa ƀơ nu nău săk soan mpôl sĭm, ƀư tĭng răk puh kaman jay mât, ndơ dŏng, mkra ăch chrach tĭng di nău ntrŭnh. Rlău ma nĕ, gay n’hŭch nău nteh bah ndơ pơk nsŭk kuăl, nău kan dơi kan đă ăp ntŭk an tĭng rjăp nău ntrŭnh mô an pơk nteh têh tâm bah 6 mông tât 9 mông măng n’hanh mô dơi dŏng ndơ pơk nteh nsŭk kuăl sĭm lŭng lang tâm bah 9 mông tât 6 mông nar bah kơi. Jrô kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan tâm rgop đah ntŭk tăch rgâl ndơ lŏ mir nkuăl n’hanh UBND ăp xă, nkuăl têh ndrel ăp jrô kan, mpôl way kan bah nkuăl ƀa ƀơ hăn uănh nđôi nău tĭng ăp nău ntrŭnh mpeh nău nteh, ntŭk ntô gŭ âm n’hanh njrăng n’gang nuh srê bah ăp ntŭk mât rong sĭm lŭng lang.

Mô knŭng ta Chư Sê, ta nkual Đông Nam n’gor Gia Lai lĕ jêng nkual mât sĭm lŭng lang dŭt ngăch. Tâm nĕ, ta nkuăl têh Ayun Pa lĕ geh hang rhiăng ntŭk mât sĭm. Săk rnglăy wăng sa bah nău kan mât sĭm lŭng lang lĕ “kuăl dâk” nău ŭch ƀư ndrŏng bah nuĭh ƀon lan Ayun Pa. Gay nău kan mât sĭm ŭng lang hun hao nâp nâl hăn ndrel đah mât njrăng ntŭk ntô gŭ âm, HĐND n’gor Gia Lai lĕ an Nghị quyết ntrŭnh: Tâm 5 năm kơp bah năm 2020, ăp ntŭk mât rong sĭm lŭng lang tâm nkual wăr bah nkual ƀon têh, nkual têh, nkuăl têh, nkual ƀon lan gŭ an lôch nău ƀư dŏng mô lah trơn tât ntŭk di nău ntrŭnh./.

                              Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja