VOV4.M'nông: Lơh dơi Điện Biên Phủ nar 7/5/1954 lah nar kăl e geh nkô̆ dŭt khlay đah rnoi nuĭh Việt Nam. Nê lah lơh dơi bah nuih n'hâm rôih dăng, nău roh yot, nuih n'hâm nsrôih rlău rmưn rbăn nău jêr jŏt bah tahen n'hanh ƀon lan lam dak lah nsum n'hanh hang rmưn nuĭh kon Yên Bái lah êng. He ndrel plơ̆ tay Sop Lũng Lô – trong sop nkue jêng nău nkoch hŏ rgop ƀư jêng lơh dơi Điện Biên Phủ gay ndrel rêh tay đah mông nar han dăng kăl e- rnôk tahen n'hanh ƀon lan he pơk trong, nkra trong, rdeng ndơ ngêt sa, ndrak nsiu, dak si dak gle hao tât ntŭk tâm lơh tâm su.

“Sop Pha Đin yuh anh, nô mbăk tung/ Sop Lũng Lô nô ntroh, yuh mprơ/ Bol bom ndrak nting chah puăch hăch/ Mô rgoh n'gơ, mô n'huach săk mom”

Ăp nău rŏ tâm nău mprĭng "Hoan hô chiến sĩ Điện Biên" bah nhà thơ Tố Hữu hŏ lah tât nuĭh n'hâm rdâng lơh han săk, rôih dăng tâm rơh hăn lơh Điện Biên Phủ năm 1954 ta sop Lũng Lô njăr trong Quốc lộ 37, ta n'har đah bar nkuâl Văn Chấn (Yên Bái) n'hanh Phù Yên (Sơn La).

Tâm rơh lơh Pháp lăp tŭn jot, Trung ương Đảng n'glêh an pơk trong 13A ntơm bah Bến Hiên (n'gor Tuyên Quang), hăn tât Bến Âu Lâu (Yên Bái), hăn rlău sop Lũng Lô tât n'glah pe Cò Nòi (n'gor Sơn La), nthoi đah trong 41 dŏng an hăn lơh Điện Biên Phủ. Njăr trong ma công binh n'hanh dân công ân pơk jong rlău 120 km, sop nkăp, brŏng jru, hăn chuah rlău 3 dak me têh lah sông Chảy, sông Hồng n'hanh sông Đà.

Ntrŏng năl kloh nău dơn kan chính trị lah đăp mpăn mbluh soih trong me hăn tât ntŭk tâm lơh, ntơm bah khay 4/1953, tĭng nău đă bah Bộ Tổng tham mưu, n'gor Yên Bái hŏ n'glêh an njêng trong 13; rgum rlău 124.000 tơ̆ dân công râng pơk trong. Ƀon lan ta ntŭk hŏ râng rgop êng hang rbăn tơm si, hang rmưn tơm ngâr nkar, gle, jrŏng jay...gay săp trong, mbăk ƀư ntung an ndeh hăn, rdeng ndơ sa an tahen tât ntŭk tâm lơh.

Lôch rlău 200 nar măng nsrôih, njăr trong hăn rlău sop Lũng Lô dơi mbluh soih, nthoi chiến khu Việt Bắc n'hanh ăp n'gor Tây Bắc hŏ kơl hang rmưn bôk ndeh rdeng ndrak nsiu kơl tŏng ngăch an ntŭk tâm lơh.

 Ta năp nô nău nê, mpôl Pháp hŏ ntŭp ta nkual sop Lũng Lô bơi 12.000 tấn bom; geh ăp nar âk tât 200 mblâm. Yơn lah, đah nuih n'hâm lĕ rngôch an ma ntŭk tâm lơh tâm su, hang rmưn nuĭh hŏ mô klach bom ndrak, rlău dơi klach rvê nar măng krêp đah trong. Phŭng rlăng lơh hăch, he hôm nkra hăn tay; phŭng rlăng lơh gâl trong dja, he pơk gâl trong êng, he pơk trong tâm bri măng...Hang rmưn tấn ndơ sa an tahen, ndơ nsoh ndrak nsiu, hang rmưn tấn ndơ sa, puăch ka rgum bun ta nkual Thượng Bằng La hŏ rdeng rlău sop lăp tât ntŭk tâm lơh tâm su n'hanh dơi mât njrăng đăp mpăn.

Lah nuĭh na nê̆ mât bôk tahen Trung đội B76, Đại đội C86 nkuâl Văn Chấn râng mât njrăng trong me ta sop Lũng Lô, wa Hoàng Kim Tường ta thôn Muỗng, xã Thượng Bằng La, nkuâl Văn Chấn (Yên Bái) hôm nkah kơt ơm mpeh ăp năm khay mih bom, phŭt ndrak. Bol ma krit jêr, klach rvê, yơn păng ndrel ăp băl tahen bah he hôm nar măng mât đăp mpăn an dân công anh ndơ sa, rdeng ndrak nsiu hao rlău sop yôk gay kơl an ntŭk tâm lơh.  

(Ân mât njrăng ntơm bah cây số 53 tât bôk sop 3 khay ndrong. Dŭt krit jêr yơn mô mât njrăng ri mô dơi jêng ân mât njrăng, lĕ ma rnă njrăng đăp mpăn n'hanh âk nkô̆ nău êng ƀa ƀă đŏng).

 Nar 27/4/2011, Sop Lũng Lô - trong sop nkue jêng nău nkoch, an saơ han dăng bah kăl e rdâng lơh phŭng rlăng lăp pit in neh dak bah rnoi nuĭh Việt Nam hŏ dơi Bộ Văn hóa - Thể thao & Pâl nđaih kơp dơn lah drăp ndơ têl ơm yău kăl e gưl neh dak.

  Bol deh luh n'hanh têh jêng tâm lơh neh dak hŏ đăp mpăn, dơn ngoăy; mô dơi uănh saơ rơh dăng janh nê, yơn ăp rơh kơn mom ndăm bah n'gor Yên Bái lah nsum n'hanh xã Thượng Bằng La la êng way nkah gĭt n'hanh n'hao êng săk mpeh n'hâm suan bah ăp rơh u che he hŏ  ƀư jêng trong sop nkue jêng nău nkoch, rgop khlay tâm lơh dơi kăl e Điện Biên Phủ "N'gloh lư Prăm Châu, n'gâr lam ntŭr neh", nsĭt tay nău đăp mpăn, dah rŏng an rnoi nuĭh. Oh Nguyễn Thị Hoàng Yến, đoàn viên xã Thượng Bằng La, nkuâl Văn Chấn nkoch:

(Mpôl hên mbra nsrôih ndrel kơt nti, mât uĕh ăp nău way ơm uĕh lăng bah u che he. Râng ăp rơh rgŏ jă, tĭng ƀư ăp trong leo kan bah Đoàn, bah xã).

 Xã Thượng Bằng La - ntŭk geh njăr trong sop Lũng Lô hăn rlău lah ngoăy tâm ăp ntŭk lor bôk năp bah nkuâl Văn Chấn tât di rnoh rdâk njêng ƀon lan mhe  tâm năm 2016. Tâm rnôk rdâk njêng ƀon lan mhe ntop n'hao tay aƀaơ, ntrŏng nkô̆ nău n'gâng tơm lah n'hao geh wăng sa âk an nuĭh ƀon lan, xã rgum rgŏ jă ƀon lan ntrôl dăng hun hao tuch tăm, rgâl si tăm ndơ mât; tâm nê, rlău ma rdâk njêng geh nău dơi nkual tăm tơm sa play geh nchoih tĭng trong rƀŏng tăm geh ndơ tăch đah rnoh hvi rlău 500 ha, xã hŏ n'hanh dôl tĭng ƀư âk trong nchrăp kan hun hao tuch tăm êng ƀa ƀă nsĭt geh wăng sa âk đŏng.

 Wa Hoàng Đình Mưu, Kruanh UBND xã Thượng Bằng La an gĭt: tât aƀaơ, rĭng geh tĭng bôk nuĭh bah xã ăp năm hŏ tât rlău 44,5 rkeh prăk; rnoh âk rnăk ach o hŭch hôm ta nâm 1,8%... 

(Xã hŏ dŭt rgum gay mhâm ƀư gay nkra dơi nkô̆ nău rnăk ach o. Đah n'gâng kan ta ntŭk aƀaơ geh du đêt rnăk jêr jŏt, ndrel đah nău ntop kơl bah n'gâng kan ta ntŭk n'hanh gưl bah lơ ri khân păng hŏ nsrôih gay klaih rlău ach o).

Tâm rơh rgâl mhe, Sop Lũng Lô aƀaơ lah trong hăn dŭt khlay kơl xã Thượng Bằng La n'hanh ăp ntŭk êng ƀa ƀă tâm nkual Tây Bắc tâm rsong tăch rgâl, ndơ̆ ăp ndơ geh ƀư hăn tăch ngai; lôch nê, rgop ntrŭt ntrôl hun hao wăng sa- rêh jêng kon nuĭh nar lơn ma hun hao, di đah ăp nău mpŏng têh kuâng bah ăp rơh kơn u che he năm kăl e./.

Nuĭh rblang: Điểu Thân