VOV4.M'nông: Wa Pyoh (Deh năm 1959, ta ƀon Pơ Chak, xã H’Ra, nkuâl Mang Yang, n'gor Gia Lai) an gĭt, ntơm bah bôk năm 2021 tât aƀaơ, nuh srê COVID-19 ƀư nău rêh bah kônh wa ƀon lan geh tât khuch dŭt âk hô. Bôk năp, kônh wa dŭt phit klach, mĭn rvê ngăn. Yơn lah, nơm geh nău nkoch trêng bah n'gâng kan ta ntŭk, lơn lah ăp cán bộ dak si, kônh wa hŏ geh âk nău rgâl tâm trong gŭ rêh ăp nar n'hanh pah kan jan sa gay bên di, đăp mpăn tâm nuh srê. Aƀaơ, nău wăn bok put mbung, puh nkhĭt kaman n'hanh gŭ srang ngai hŏ mbrơi jêng nău way bên bah săk wa Pyoh nơm n'hanh rnăk wâl. Wa Pyoh an gĭt:

 “Nuh srê Covid-19 way krit nji, jêng mpŏng ăp nuĭh tĭng ƀư jăp njrăng n'gang nuh srê way wăn bok put mbung gay mât njrăng săk nơm n'hanh ăp nuĭh kiău ma. Geh n'hâm suan ngăch dăng ri pah kan jan sa mơ geh nău dơi. Lah uĕh Đảng, Ngih dak hŏ mât uănh, leo ƀư chuh n'gang vaccine, phăt bok put mbung an nuĭh ƀon lan. Gâp mbra nsrôih tĭng ƀư n'hanh rgŏ jă rnăk wâl, ƀon lan gay tĭng ƀư jăp, gay nuh srê mô ntưp rêng, gay ăp nuĭh way ngăch dăng”.

          Nô Rơ Chăm Thuân, ƀon Mơ Nông Yố 1, xã Ia Ka, nkuăl Chư Păh geh 5 sào ba dak ndrel du ha cà phê. Rnôk rsrê nuh Covid-19 ntoh luh, nô ndrel kônh wa tâm ƀon hôm hăn mir gay ma geh ndơ rong sa. Mô geh prăk, ri ma mir cà phê bah rnăk nô mô geh mât chăm ueh, nau geh mô âk. Tâm năm 2022, rnôk srê geh nkân, kônh wa rgum nau kan tuch tăm gay ma n’hao nau geh:

          ‘Tâm bar năm geh srê ri kônh wa hăn tâm mir ƀư mir dơm, mô dơi geh nau kan êng ôh, nau rêh jêr ngăn, ăp ntŭk kŏ ndri dơm. Tâm năm 2022 ri srê kŏ n’huch oi đŏng, ri ma kônh wa phung hên geh nau dơi gay ma pah kan jan sa, dơi hăn ro joi prăk, phung hên geh âk nau pâl m’ak lơn kơt lah tur chĭng goh gong, ndri ma phung hên saơ geh nau ueh m’ak lơn đŏng”.

          Tâm bah ri aơ nơh nuh srê COVID-19 tât krit nji, khuch tât ăp ntil tâm nău rêh, pah kan jan sa bah nuĭh ƀon lan lĕ ma tâm nkual jru, nkual ngai, nkual rnoi mpôl đê̆ bah n'gor Kon Tum. Ta năp nô nău dja, n'gâng kan ta ntŭk n'hanh n'gâng kan dak si bah n'gor hŏ geh âk trong nkra năn ngăch njrăng n'gang nuh srê, đăp mpăn nău rêh n'hanh dâk hao tay nău kan. Wa A Bông, ƀon Kon Leng, thị trấn Măng Đen, nkuâl Kon Plông nsing nơm tâm ăp trong njrăng n'gang nuh srê Covid-19 n'hanh dâk tay nău kan ƀư njêng bah n'gâng kan ta ntŭk n'hanh n'gâng kan dak si:

“Tâm bah ri aơ nơh tă khuch krit nji bah nuh srê, ƀư ntưp rêng tâm lam ƀon lan jêng nău mĭn bah nuĭh ƀon lan lĕ dĭng nuĭh klach da dê. Yơn lah, nơm geh Đảng, Ngih dak mât uănh, n'gâng kan dak si kơl mhe aơ nuh srê hŏ dơi ntrôl rŭch, kônh wa đăp mpăn hun hao wăng sa. Gâp dŭt nsing nơm tâm nău rđău kan bah Đảng, Ngih dak, nău kơl bah n'gâng kan dak si, nău du nuih n'hâm bah lam ƀon lan tâm let năp tay nuh srê mbra dơi ntrôl rŭch bah. Aƀaơ, lĕ rngôch ăp nkuâl ta n'gor Kon Tum nuh srê kơt lah mô hôm geh, ƀon lan dŭt rhơn nđơr, đăp mpăn pah kan jan sa".

          Jêh bơi tât 3 năm mâp nau jêr yor srê ji, công ty TNHH Êđê Cà phê bah Y Pôt Niê, tâm ƀon kla, xã Drai Sap, nkuăl Krông Ana, n’gor Dak Lak hôm nsôih mât ndrel đăp mpăn nau kan ê nkra, tăch rgâl. Đah âk nau kan êng êng, ndăn ăp nau dŏng mrô gay ma mbơh nkoch ndrel tăch ăp ntil ndơ ri ma công ty hôm geh ăp ntil ndơ tăch tâm dak ndrel dak ba dih tâm nkuăl kơt Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Nô Y Pôt Niê nkoch, ndrel ma nau kan ƀư nau kan ê nkra, rnôk aơ, công ty kŏ nchrăp dăn nau ntrŭnh tă bah nkuăl gay ma kơl an ƀon lan tăm tay cà phê lĕ ranh, mô săk geh gay ma n’hao rnoh geh ndrel nau nâp kah ân cà phê, gay ma rvăt lăp tâm công ty, tă bah nê n’hao nau săk geh ân kônh wa:

          ‘Bol ma rlet rlau âk năm mâp nau jêr yor srê nuh yơn lah rnôk aơ ri Công ty Êđê cà phê dôl ma nsôih tâm rgop kơl an kônh wa ndâk nau kan tuch tăm, rup jăng lơi ăp rnoh cà phê ranh jŏ gay ma tăm cag phê mhe ân geh rnoh âk lơn, tâm ban ma kơl an phân poh, tơm sầu riêng gay ma tăm nsum tâm ăp mir cà phê ân nŭih ƀon lan”.

Ta Lâm Đồng, tĭng ƀư bên di, ngăch ngăr, mât kân geh nău dơi nuh srê Covid-19, ăp nău kan hun hao wăng sa - rêh jêng kon nuĭh bah n'gor hŏ plơ̆ tay kơt ơm. Tâm nê, rlău ma nău kan pâl nđaih n'hanh ăp ndơ rhŏ dŏng, nô nău tuch tăm mât rong bah ƀon lan hŏ ngăch bên di, ƀon lan ntuh kơl tay, pơk hvi tay nău kan tuch tăm, n'hao nău săk geh mât chăm tơm tăm. Tĭng wa Đa Guot Vinh, Kruanh Hội nông dân n'gor Lâm Đồng, geh dơi nău dja lah nơm geh nău nsrôih âk bah Chính phủ tâm nău ntrôl dăng tĭng ƀư rnoh tât kan ndrop hun hao wăng sa nkre ƀư jăp pah kan njrăng n'gang nuh srê, ơm plơ̆ tay kơt ơm mhe. Wa Đa Guot Vinh, lah rjăp:

          “Nô nău nuh srê Covid-19 bah n'gor hŏ hŭch âk, yor kơt nê̆ nău kan tuch tăm mât rong bah n'gor kơt lah hŏ plơ̆ tay kơt ơm mhe. Mô hôm klach rvê mô lah tâm rdâng đah nău roh đăp mpăn mpeh trong tăch luh ndơ geh ƀư kơt ntơm nơh đŏng ôh. Aƀaơ nău kan tuch tăm bah kônh wa ƀon lan dôl dơi ăp gưl, ăp n'gâng kan mât uănh n'hanh ntop kơl tuch tăm tĭng di trong nchrăp. Hội nông dân n'gor hŏ an ƀư ăp trong ntop kơl, rgŏ jă ƀon lan n'hao pah kan jan sa, n'hao săk geh n'hanh rnoh khlay ndơ geh ƀư tuch tăm mât rong”.

Nuĭh rblang: Điểu Thân n'hanh H'Thi