VOV4.M’nông: Sâm Ngọc Linh lah dak si ueh khlay ngăn bah n’gor Kon Tum đah rnoh dak si khlay ndrel nau văng sa prêh. Ăp năm kŏ geh âk ngăn ntŭk kan ƀư nau kan mbơh nau ntuh kơl tăm nkra sâm Ngọc Linh ndrel tăch ăp ntil ndơ geh nkra tă bah ntil dak si khlay aơ. Yơn lah, jêh rnôk nau mbơh kan công ty cổ phần công nghệ Việt Á n’hao rnoh xét nghiệpm Covid-19 geh bu gĭt, nau ngăn mpeh nau ntil ndơ aơ ndrel nau dơi khoa học công nghệ bah rmôt kan geh mbơh, ri ăp nŭih ŭch ndrel dŏng sâm Ngọc Linh Kon Tum geh âk nau rvê ngăn. Mô đê̆t ntuk kan mhe ndâk hŏ ƀư n’hao nau dơi, nau dăng mpeh ntŭk tăm. Du đê̆ ntŭk kan êng hŏ tăch ndơ geh mbơh lah nkra tă sâm Ngọch Linh mô kloh tu tơm sŏk.

Dŭt khay 11 mhe rlau tâm mrô 740 trong Phạm Văn Đồng, Phường Trần Hưng Đạo nkuăl ƀon têh Kon Tum n’gor Kon Tum, công ty cổ phần ntuh kơl sâm Việt Nam hŏ ntơm ƀư nau leo dŏng ntŭk kan Sâm Việt Nam đah năch jă tă bah gưl n’gâng kan ndrel n’gor. Tâm nau kan aơ, wa Nguyễn Thị Thanh Loan, Groi Tổng Giám đốc công ty cổ phần ntuh kơl sâm Ngọc Linh lah rjăp mra nsôih leo sâm Ngọc Linh tât dak ba dih. Ntŭk kan mra kŏ geh ntuh kơl ndrel nchrăp ueh gay geh 10 ha sâm Ngọc Linh tơm, tâm xã Ngọc Lây, nkuăl Tu Mơ Rông ndrel xã Mường Hoong nkuăl Đăk Glei:

Nkô̆ nau bah phung hên lah hun hao geh ntil ndơ sâm Ngọc Linh, sâm Việt Nam bah n’gor Kon Tum lah êng ndrel bah Việt Nam lah nsum tât đah ăp băl bên tâm lam ntur neh gay mhâm ƀư ma bu dơi gĭt tât ăp ntil sâm Việt Nam geh rnoh saponin ueh ngăn rnôk aơ. Rnôk aơ phung hên geh mir sâm tơm lah 10 ha sâm Ngọc Linh tâm 2 nkuăl Tu Mơ Rông ndrel Đăk Glei”.

Nau ton lah bah wa Nguyễn Thị Thanh Loan, Groi Tổng Giám đốc công ty cổ phần ntuh kơl Sâm Việt Nam ndrel nau mbơh bah công ty aơ mpeh nau geh mir sâm Ngọc Linh tơm 10 ha, tâm nê geh 8 ha tâm xã Ngọc Lây ndrel 2 ha tâm xã Mường Hoong, hŏ ƀư geh nau ndrât đah n’gâng kan 2 xã. Rđau kan UBND xã Mường Hoong, nkuăl Đăk Glei lah rjăp: ntŭk kan mhe nkah mô geh rnoh neh tăm sâm bah nkuăl. Ndrel ma wa Đặng Quốc Dũng, Kruanh UBND xã Ngọc Lây mbơh, n’gâng kan bah xã uănh rjăp ngăn nau kan mât ntil tơm sâm tơm Ngọc Linh kŏ kơt lah săk ntơ sâm Ngọc Linh. Păng ê tăng saơ công ty Cổ phần Ntuh kơl sâm Việt Nam ndrel ma lơn mô geh nau kan lah công ty aơ geh 8 ha sâm Ngọc Linh tăm tâm xã:

‘Rnôk aơ đah ăp ntŭk kan hŏ geh UBND n’gor nơdn nau ntuh kơl knŭng geh 2 ntŭk kan pah kan mô tâm di nê lah Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum ndrel công ty cổ phần sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum. Êng 2 công ty ma n’gor hŏ ân ƀư ri phung hên hŏ geh pah kan ma công ty êng aơ, kơt lah công ty sâm Việt Nam ê geh công ty moh săk kơt nê mbơh nau ŭch pah kan ma xã ndrel phung hên ê geh năl mbơh ăp rmôt kan tâm kơt ma nê”.

Pơk hvi tnau tâm lam nkuăl Tu Mơ Rông, ntŭk têh âk mpeh sâm Ngọc Linh Kon Tum, n’gâng kan tâm nkuăl hŏ mô ndơn nau geh ntŭk kan tăm âk neh tăm ma n’gâng kan mô gĭt. Wa Võ Trung Mạnh, Kruanh UBND nkuăl Tu Mơ Rông, mbơh:

‘Mpeh nau tâm ban ân ăp nau ntrŭnh gay ma tăm sâm tâm nkuăl hên ri nkuăl mhe knŭng mbơh, N’gâng kan tuch tăm lah ntŭk kan kơl mbơh nchră gay ma n’gor ntrŭnh ƀư. Rnôk aơ tâm nkuăl tĭng nau kơp bah n’gâng kan tuch tăm ri knŭng geh 5 rmôt kan geh n’gor mbơh ân tăm, tâm rgop nsum tăm sâm. Nkuăl ê geh nau mbơh ân rmôt kan aơ tăm sâm tâm nkuăl”.

Lor ma mbơh 10 ha sâm Ngọc Linh mô geh ngăn knŭng mbơh tâm n’ha săm ƀŭt tâm nar ntơn ntrŭnh nau leo dŏng bah ntŭk kan Sâm Việt Nam tâm dŭt khay 11/2021, tâm khay 4/2021, công ty cổ phần ntuh kơl sâm Việt Nam kŏ geh nau njoăl tât Sở Khoa học ndrel công nghệ n’gor Kon Tum đă pă săm ƀŭt kơp dơn nau dơi dŏng ntŭk nkoch mbơh “Ngọc Linh” ân ntul ndơ tăm bah bum sâm đah nau kơp dơn bum sâm tât 500 rbăn tơm. Lah công ty geh rnoh sâm aơ ngăn ri rnoh tăm tâm ban 50 ha neh yơn mô di lah 10 ha. Bah năp nau mô tâm di mpeh nau mbơh geh mir tăm sâm khlay bah n’gor, wa Nguyễn Hữu Tháp, Groi Kruanh UBND n’gor Kon Tum mbơh, n’gor hŏ hăn uănh nau ngăn, nê lah:

‘Nkô̆ nau aơ n’gor hên mhe nơh geh ƀư rmôt kan hăn mêt uănh nau hôm. Nau ngăn lah khân păng hăn rvăt jêh ri lŏ tăch dơm. Khân păng hăn rvăt ndrel ma tăch tâm mir sâm bah công ty dơm. Hôm nau ngăn lơn ri ân ba kơi tă lŏ geh nau rđau đă ân ăp ntŭk kan jêh ri ăp mrôt kan geh tât lŏ geh nau mêt uănh”.

Nau mbơh tă bah N’gâng kan tuch tăm ndrel Hun hao ƀon lan n’gor Kon Tum, tât dŭt khay 5/2021 geh 1.165 rnăk, 30 rmôt rnăk ndrel 5 ntŭk tăm sâm Ngọc Linh. Tât khay 12/2021 hŏ geh tay 3 ntŭk kan ntuh kơl tâm nau kan aơ ndrel kŏ geh nau mbơh geh mir sâm Ngọc Linh.

Tâm du nau êng, tâm ntŭk tăch geh âk ntil lir moh săk sâm Ngọc Linh, geh nkra tâm nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi ndrel Đà Nẵng...Geh du nau ngăn lah đah ăp ntil ndơ aơ geh rnoh tăch dŭt khlay, yơn mô geh nau mbơh mô lah mbơh kloh mpeh rnoh geh sâm Ngọc Linh tâm ăp ntil ndơ nkra. Tâm rnôk gêh 3 công ty, geh: Công ty cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum, Công ty cổ phần VINGIN, Công ty TNHH du ntŭk kan bah rmôt kan mât njrăng bri Đăk Tô dŏng geh âk mir sâm tâm rnoh geh bơi tât 1.160 ha bah n’gor Kon Tum ân tât rnôk aơ lah rjăp, ê geh tăch ntil tơm kŏ kơt lah ntil sâm ân ntŭk kan êng êng gay ma tăm, ê nkra sâm Ngọc Linh.

Nau ƀư n’hao rnoh kít tesr Covid-19 bah công ty Việt Á mô geh nau tâm mâp tâm boh kan tât tơm dak si khlay sâm Ngọc Linh. Yơn lah, nau tât bah 2 nau kan nê lŏ geh du nsum nê lah păng tâm kơt, nê lah păng rŏng ma ƀư dăng lơn tay nau dơi, nau nâp, dah ma nklă êng nau mbơh mpeh ntil ndơ ndrel đah rnoh tăch dŭt n’hâm khlay. Lah Kon Tum mô geh nau êng êng gay ma njrăng uănh, rdâng lơi ăp ntŭk kan ntuh kơl tĭng trong tăm sâm nklăp tâm n’ha săm ƀŭt gay ma tăch ntil ndơ đah rnoh khlay ri mô gĭt ntă dĭng jŏ nŭih dŏng mơ geh dŏng ngêt, sa ăp ntil sâm Ngọc Linh ueh, kah, tâm di nau tam ndrel ma tâm ban ma rnoh prăk rvăy, mô gĭt ntă jŏ n’gor Kon Tum mơ hun hao ntil sâm Ngọc Linh lah êng, tơm dak si khlay lah nsum njêng nau văng sa tơm khlay ngăn./.

Nŭih rblang: H’Thi