Tung mâu khế achê kố, Khoa Nhi tổng hợp Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên pơtối xo pơlât chât ngế hdrê ki tâ pơreăng thĕn chêng kŏng rơkong. Jâ Hoàng Thị Chuyên ối a cheăm Đăk Liêng, kong pơlê Dak Lak ai muăn kơnốu 4 hơnăm dế pơlât akố ăm ‘nâi, hdrối mê rơpŏng hngêi châ hlo o tơngê hmân, chêng kŏng lo pơtong têa khêi, rôe pơkeăng ôu ăm kơdroh tơngê la ôh tá kâi kơdroh. Kâi tô tuăn, rơpŏng hngêi hiăng djâ o lăm khăm hlối koi pơlât a hngêi pơkeăng.

“O tơngê koi puk pâk oh tá tơdro, hlối kơdrâ ra rái. O xuân ôh tá vâ ôu, tá vâ kâ kế, ối to krôu, chêng kŏng lo mon pơtong têa mê gá châi ƀă ôu pơkeăng klêi mê lo hêa, ối to koi tê. A tô tuăn ‘nâng”.

Nâ H’Duyên Ƀyă, cheăm Čư̆ Pui, kong pơlê Dak Lak xuân ai kuăn kơnốu thĕn kŏng chêng rơkong dế koi pơlât a Khoa Nhi Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên lối 1 măng tĭng kố, tô tuăn.  

“Lăm pơlât, koi a hngêi pơkeăng châ 8 hâi kố, nôkố hlo o hiăng chía tâ iâ. Hmôi nah troh pơlât akố o dế tơngê hmân, ôh tá vâ kâ ôu ki klâi, xua lo tơlêa rơkong”.

Ƀok thái pơkeăng Lê Thị Bích Phượng, Khoa Nhi Tổng hợp, Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên tối, sap apoăng khế 3, kơxô̆ vâi hdrêng lo thĕn kŏng chêng rơkong mot pơlât koi a hngêi pơkeăng tâk hên, ai hâi ki ‘nâ xo pơlât chât ngế. Klêt khăm, xét nghiệm ăm hlo ai hên Enterovirus 71 - xiâm virus ki ai trếo ‘mêi hên, pro tâk ki chiâng râ ó, malối a vâi hdrêng pá xôp 5 hơnăm.

“Hơnăm kố tiô khăm ngăn, xét nghệm dêi Hngêi pơkeăng ngin hlo tiah kố tuýp EV71 pro ăm hdrêng tơngê, ai mâu tơdroăng pro chiâng tơdroăng châi ki rơ-iô: pro châi troăng veăn ngôa, troăng mơheăm ki kơtâu klêng tê. Vâi hdrêng tơngê hmân puk pâk, kơdrâ ra rái, hdroh hiâm rěng”.

Ôh tá xê to pơreăng thĕn kŏng chêng rơkong rế tâ tú ó, mê kơxô̆ mơngế tơngê lo mơheăm ƀă lo kơtuâ ‘mêi a vâi hdrêng Dak Lak xuân rế tâk ó. A cheăm Ea Riêng hiăng ai tíu tâ pơreăng lo kơtuâ ‘mêi tung hgêi trung ƀă ai 26 ngế tâ tú. Hlo ti mê, kơvâ ngăn pơkeăng cheăm kong pơlê hbrâ hdró kơpong, xôh pơkeăng a tíu tâ tú, hlối tơbleăng hnê pêi pro tơdroăng tăng ngăn hbrâ mơdât pôi tá ăm tâ tú lâp lu. Jâ Trương Thị Ngân, kăn ƀô̆ ngăn ‘na pơkeăng cheăm Ea Riêng, kong pơlê Dak Lak, ăm ‘nâi:

“Hngêi pơkeăng hiăng rah ăm kăn ƀô̆ lăm troh a kơpong tâ tú pơreăng vâ hnê tối kuăn pơlê hbrâ ví pơreăng, mơgrúa hyôh kong prâi; hlối hnê ăm mâu ngế klâ krê a hngêi ƀă tí tăng ngăn, pơlât”.

Sap apoăng hơnăm troh nôkố, Dak Lak ai 5 tíu tâ tú pơreăng thĕn kŏng chêng rơkong ƀă dâng 700 ngế tâ tú a hên pơlê cheăm bêng tung kong pơlê; 26 ngế tro pơreăng lo kơtuâ ‘mêi ƀă vâ chê 600 ngế tơngê lo mơheăm, tâk hên tâng vâ pơchông ƀă hơnăm hdrối. Vâ kâi mơdât pơreăng, ƀok thái pơkeăng Hoàng Hải Phúc, Ngế pơkuâ Hngêi pơkeăng pơlât tơdroăng châi kong pơlê Dak Lak, ăm ‘nâi:

“Ngin mơjiâng pơkâ tăng ‘nâi plĕng ăm Khu xiâm ngăn pơkeăng kong pơlê Dak Lak bâ tơbleăng mâu troăng hơlâ pêi tơdâng tơ’mô, vâ kâi mơdât pơreăng, ôh tá ăm châ tâ tú lâp lu. Malối, ngin hiăng mơjiâng khu lăm séa ngăn, tăng ngăn hlối hnê kuăn pơlê mơdêk hbrâ mơdât pơreăng. Hlối rěng xoh pơkeăng kơdê pơreăng a kơpong tâ tú, mơdât pơreăng ing apoăng, ing hơngế”.

Hlo pơreăng tâ tú rơ-iô a vâi hdrêng, tơdroăng hbrâ mơdât, rěng châ ‘nâi ƀă teăm pơlât cho tơdroăng ki tro vâ kơdroh pơreăng pro chiâng tơdroăng châi ki ê ƀă hlối mơdât tâ tú. Pakĭng mơ-eăm dêi kơvâ ngăn pơkeăng, rêm rơpŏng xuân kal mơdêk hlê plěng rak krúa lĕm hngêi trăng, châ chăn, tăng ngăn ivá vâi hdrêng, ing mê, rơtế tơdjuôm ivá mơdât tơƀrê mâu pơreăng tâ tú, rak vế ivá tơniăn ăm kuăn pơlê.