“Ô Xeăng, Rơkâu pâ mâu Xeăng ngo, Xeăng têa, Xeăng Tơnêi, Xeăng têa kroăng, têa krông troh ngăn akố. Pâ Xeăng hơ-ui gum ăm nôu pâ ngin ai ivá mo dâi lĕm, rêh ton, tơniăn lĕm. Pâ khu Xeăng troh tah lôi mâu tơdroăng ki ‘mêi, ki hơgốu, gum ăm kuăn cháu pêi cheăng kâ tơ’lêi niân, tơdroăng rêh ối ro niân, hơniâp lĕm”.
Ối tung dế leăn hngêi dêi hngêi trá, achê vó drôu, rơkong rơkâu xối dêi pôa pơchâu chuât hơtô trối cho tơdroăng ki tơdjêp pơla kuăn mơgế ƀă khu xeăng, pơla rơxông nếo nôkố ƀă rơxông chal krâ roh nah. Kố xuân cho mơdĭng ki vâ koh mơnê dêi nâ Nay H’Ruyn, hmâ krếo cho Nôu Hiên, prế ngoh Ksor Hú, hmâ krếo cho Pâ Hiên, rơkâu pâ ăm dêi nôu krâ tơná cho jâ Ksor H’Lang, a pơlê Malh, cheăm Phú Túc, kong pơlê Gia Lai.
Tung hyôh kong prâi, tơnêi tíu ki krúa lĕm dêi pơlê M’lah, toăng hngêi trá dêi rơpŏng ngo Pâ Hiên ai hên vâi krâ-nhŏng o tâ tá tung pơlê veăng gum, kơdrâm kơdrĕng hbrâ rơnáu, pêi pro, djâ mâu tơmeăm ki vâ hdroăng, rơkâu xối a hâi koh mơnê hnoăng kân dêi nôu pâ mê. Prế hiăng hbrâ rơnáu dêi krâu khât vó drôu kât ‘măn a tơdế leăn hngêi. Mâm í, mâm chu, hơ’nâh mâm pôh xuâ hiăng hbrâ tŭm têk tâi tâng. Mâu ngế tung rơpŏng, mơngế hdrông hdrê, nhŏng o tung pơlê pơrá troh veăng hơniâp ro, sôk suâ amê. Ngoh Pâ Hiên tối ăm ngin ‘nâi, ƀă hdrông mơngế Jarai, mơdĭng koh mơnê nôu pâ ôh tá xê to mơhno tối to ƀă kế tơmeăm hên hĕng lơ hên mâu tơdroăng ki vâ rơkâu xối, Ki kal má môi, mê cho i hiâm mơno ‘nâi koh mơnê dêi mơngế kuăn ki tơmiât, pêi pro ăm nôu pâ.
“Hdrông Jarai pro leh mơdĭng koh mơnê nôu pâ ôh tá xê vâ mơhno tối dêi tơná ai hên kế tơmeăm. Ngăn tiô kơ rêm rơpŏng hngêi, ai mâu ‘nâ bu ai môi to í, môi pŭm chu, ƀă môi péa xiâm drôu. Tơdroăng ki kal má môi mê cho i hiâm mơno dêi kuăn ‘nĕng ta tuăn tá mơno ‘nâi koh mơnê dêi nôu pâ ki hiăng mơjiâng, păn roăng, rak ngăn dêi tơná chiâng mơngế kân hdrah, ai on veăng, kuăn ‘nĕng”.
Klêi kơ’nâi rơkong rơkâu xối dêi pôa pơchâu mê, klêi mê, vâi ối po mâu tơdroăng ki tĭng ê nếo xuân pơrá châ pêi pro krih tơviah khât. Mơngế kuăn ối rơkâu hmât kơ nôu pâ, ăm nôu pâ ôu drôu xiâm ki apoăng, diâp ăm dêi nôu pâ ếo pơtâk ki tĕn tiô khôi hmâ hdrông kuăn ngo;, hơlŏng tuăn lơ mâ xâng a kŏng-mâu tơmeăm ki mê cho méluâ ga cho tơmeăm ki tiah hmâ tê laga cho vâ mơhno tối tâi tâng i hiâm mơno ki koh nhoăm dêi nôu pâ kân khât, tá tuăn tá mơno. Nôu Hiên mơhno tối tuăn mơno dêi tơná ƀă dêi kơdrá, dêi jâ ki mơjo pâ mê.
“Hâi kố ngin po hâi leh mơdĭng rơkâu xối xeăng vâ koh mơnê dêi kơdrá, jâ pôa ki hiăng mơjiâng, păn roăng rak ngăn ngin mế, ngin kuăn mo dâi lĕm. Ngin bú ai iâ êt kế tơmeăm, ƀă mâu tơmeăm ki ku kŭn vâ pro mâu kế tơmeăm ki chôu vế, koh mơnê dêi kơdrá, pói rơkâu dêi kơdrá nôu pâ đi đo ai ivá mo rơdêi têi ‘răng, hơniâp ro ƀă kuăn ‘nĕng cháu chái. Mê cho i hiâm mơno ki ‘nâi mơjo pâ dêi kơdrâi tá tuăn tá mơno”.
Ôh tá xê to mâu ngế ki châ koh mơnê mê ai tuăn ƀriê phoih tung hiâm mơno. Ƀă vâi krâ-nhŏng o tung pơlê, kố cho môi tung roh ki vâ rơtế dêi ó vêh tơbâ ‘na hnoăng cheăng pro kuăn mơngế. Rêm rơkong ki rơkâu xối, rêm kơ’lo drôu diâp ăm dêi pó pơrá pơtroh i hiâm mơno ki pói vâ ‘na môi rơpŏng hngêi ki ai môi i hiâm môi mơno, môi to pơlê pơla tơrŭm tơrôa. Pôa Nay Ar, mơngế ki châ kuăn pơlê loi tơngah tung pơlê Mlah-chôa ngăn mâu tơdroăng ki po mơdĭng tung pơlê kố. A mâ pôa, leh mơdĭng koh mơneê kơ nôu pâ mê, ôh tá xê khôi túa, vêa vong, mê ối cho ƀai mơhriâm ‘na tuăn mơno ‘nâi koh mơnê ing rơxông hdrối troh a rơxông la ngiâ.
“Nôu pâ hiăng păn roăng rak ngăn ngin tung mâu khế hơnăm pá puât roh mê nah, a chê kơnoh on, ƀă tơrêm ‘noăng phái, tơrêm kế kâ. Mê nôkố kuăn ‘nĕng hiăng xông kân hdrah, ngin hiăng ai on veăng krê, tơdroăng po leh mơdĭng kố cho vâ mơhno tối tuăn mơno mơjo pâ kơ nôu pâ rơkâu ivá châ chăn ăm nôu pâ. Mê cho tơdroăng cheăng ki tơxâng mơnê nhoăm, vêh tơbâ ăm kuăn ‘nĕng cháu chái đi đo chôu vế troh hnoăng dêi nôu pâ ki mơjiâng, păn roăng, rak ngăn ngin ta troh kân hdrah, troh hiăng ai on veăng kuăn cháu”.
Mơdĭng koh mơnê nôu pâ dêi ngoh Ksor Joan ƀă nâ Kpă Hmir a pơlê Chuet, bêng An Phú, kong pơlê Gia Lai po tung tơdroăng ki phiu niu, sôk suâ, Kơdrâm kơdĕng vâi krâ-nhŏng o dêi hdrông hdrê, ing mâu pơlê cheăm achê hơngế pơrá troh akố, vâi pơrá xâp rơnuâ dêi ếo pơtâk hdrông kuăn ngo. Tung idrâp chuât rơ-eăng tơniâ dêi kơtum chêng koăng, on veăng nâ Kpă H’Sukơ, cho kuăn kơdrâi hdrui tung rơpŏng hngêi, diâp mâ xâng, bung, duh ƀă plâu chu ki hiăng hu, cho vâ mơhno tối, mơnhên tơbleăng i hiâm mơno dêi kuăn ‘nĕng ƀă dêi nôu pâ tơná, nâ Kpă H’Sukơ phoih ƀriê tung hiâm mơno tối tiah kố:
“Ô nôu, ôu pâ! Hâi kố, ngin kuăn troh akố, ai iâ tơmeăm vâ koh mơnê kơ nôu pâ. Koh mơnê nôu prế pâ hiăng ai hnoăng kân mơjiâng, păn roăng, rak ngăn ngin kuăn bê ta troh kân hdrah tiah nốkố. Ngin kuăn pói rơhêng vâ nôu pâ ai ivá mo rơdêi têi ‘răng, rêh ối ton hơnăm, rơtế hơniâp ro, kro niân ƀă kuăn ‘nĕng cháu chái”.
Tơdroăng kố ga cho, ƀă tơrêm ngế nôu, ngế pâ ki lâi, hiâm mơno ki phoih ƀriê ki kân má môi ôh tá xê kế tơmeăm ki kuăn ‘nĕng diâp ăm, mê cho châ mơnhên tơdroăng ki hiăng kân hdrah, ivá mo rơdêi, tuăn mơno ‘nâi khíu pâ, mơjo vâ dêi nôu pâ. Nâ Kpă Hmir xuân hơniâp ro ƀă ƀriê phoih tung i hiâm mơno drêng hlo dêi mâu kuăn ‘nĕng hiăng xông kân hdrah, ai ivá mo xêi, ki malối cho kuăn ‘nĕng ‘nâi khíu pâ, mơjo pâ dêi nôu pâ.
“Hdrối nah, nôu pâ á kơtiê ó khât, păn roăng, rak ngăn ngin kuăn ƀă tuăn mơno. Hâi kố, ngăn hlo dêi kuăn ‘nĕng hiăng xông kân hdrah, ‘nâi chôu vế pâ mơjo dêi nôu pâ, mê ngin phiu ro ƀă hâk mơnhên hên ‘nâng. Bu rơhêng púi vâi kuăn đi đo mo rơdêi krá lĕm, rơpŏng hngêi hơniâp ro, tơniăn lĕm”.
Tung chal nếo nốkô, hên mâu khôi túa, vêa vong tiô chal vâi krâ roh nah hiăng vâ piu hiât lôi tâi tâng, la mơdĭng koh mơnê nôu pâ dêi hdrông mơngế Jarai xuân ối châ rak vế trối môi pro kơxái ki tơdjêp pơla chal vâi kra roh nah ƀă chal nếo nốkố. Pá kơdâm hngêi trá, achê vó drôu ƀă idrâp dri drih dri drih dêi kơtum chêng koăng ki chuât xơtó, rơkong koh mơnê nôu pâ ôh tá xê to rơkong chuât, mê ối cho hiâm mơno ki pơtroh a tơrêm túa po leh mơdĭng, ƀă ing tơmeăm khoăng, ing râng kŏng dêi kuăn ‘nĕng cháu chái ƀă nôu pâ jâ pôa.
Viết bình luận