Kong hiăng măng, a ngiâ plông kuât tiô khôi vâi krâ nah dêi pơlê Kte, cheăm Phú Thiện, kong pơlê Gia Lai, kơdrâm vâi krâ kuăn pơlê ing mâu pơlê troh tơkŭm veăng tơdroăng tôu chêng koăng ƀă dó inâi ‘’Rak khôi túa lĕm tro - troh lâp lu ki kơnâ khôi túa lĕm tro”. Tung on bâ eăng, idrâp chêng koăng chuât, rơtế ƀă túa kơhnhon xuăng rơmuăn, mơjiâng chiâng tíu mơhno khôi túa lĕm tro Tây Nguyên pêng păm khôi túa lĕm tro, tíu mâu ki kơnâ khôi túa lĕm tro dêi mơngế Jarai châ rak ƀă pơtối. Tung pơla xuăng kơdrâm sôk ro, pôa Siu Yar, ngế pơlê Kte, mơhé hơnăm hiăng krâ, kơpeăng kŏng xuân ối krá, rơmuô̆n tơgôu rêm idrâp chêng, pro rêm ngế rơtế râng kŏng dêi pó xuăng Jarai tâ tá on.

“Cheăm tơkŭm po vêh tơbâ tiô khôi vâi krâ nah hdrông kuăn ngo ngin, khôi túa lĕm tro chêng koăng, ngin hlo hâk ro ‘nâng, sôk ro. Xua ngin hâk vâ chêng ton, chêng dêi mơngế krâ nah hay ‘nâng, tơmâng chêng tung ihiâm mơno tâ sôk ro. Mơnê Khu tơkŭm po, kăn ƀô̆  a cheăm hiăng tơkŭm po ăm ngin châ tôu chêng ƀă kô mơ-eăm pơtâp tung rôh pơtâp kố chât tơƀrê khât yôh”.

Ki má môi, a tơdroăng pêi pro, 40 ngế hriâm mơngế Jarai a cheăm Phú Thiện nếo kêi đeăng lâm pơtâp tôu chêng koăng, xua ngê̆ nhân Ưu tú Nay Phai troh ing cheăm Phú Túc tơdrêng hnê; hiăng khên tơnôu mơđah tơbleăng 3 ƀai chêng vâi krâ nah: “Hâk vâ vê prế”, “Toăng hngêi pá vâ hiêt’’ ƀă ‘’Kheăn kơdeăn miê Thoach’’. Ngoh K’sor Triệu - rơtăm a thôn Phú Thiện hâk ro tối ihiâm mơno tơná “hriâm hlối pêi”, vâ chiâng ngế ki rơkê dêi tơdroăng mơhno khôi túa lĕm tro - rơhdruê xuăng.

“A troh a kố vêh pơtâp tôu chêng koăng rơtế rêm ngế cho phiu ro ‘nâng, xua châ ti tăng plĕng, vêh rak khôi túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo tơná. Thăm nếo pin cho droh rơtăm, mâu ngế kal mơnhông, prôk hdrối tung tơdroăng tơkŭm po rak, mơđah tơbleăng khôi túa lĕm tro chêng koăng ăm rơxông kơ’nâi a cheăm Phú Thiện’’.

Hiăng hluâ 70 hơnăm, laga ƀă tơdroăng mơ-eăm tâi ihiâm mơno rak khôi túa lĕm tro chêng koăng Tây Nguyên, ngê̆ nhân ưu tú Nay Phai hiăng tơkâ hluâ 80km ing cheăm Phú Túc troh pơlê Kte, cheăm Phú Thiện vâ hnê ngê̆ thuât mơđah tơbleăng chêng koăng ăm vâi krâ kuăn pơlê. Pôa sôk ro xua mâu ngế hriâm pơrá hâi vâ pơtâp ƀă hiăng mơđah tơbleăng chiâng mâu ƀai chêng tiô khôi vâi krâ nah dêi mơngế Jarai.

“Rêm rôh lăm hnê, lăm pât chêng ăm tro ‘ló, á hlo nhên tơdroăng ki tơdjêp, tuăn pâ ƀă achê dêi kuăn pơlê tung pơlê. Mâu tơdroăng tơkŭm pơlê pơla ai chêng đi đo pro tơdroăng ki achê, tơrŭm dêi pó pơla rêm ngế, ôh tá lôi ăm ai tơdroăng ki tơklâ. Ki rơhêng vâ tối, rêm rôh hnê ăm mâu cháu, á hlo mâu vâi cháu hâk vâ chêng koăng. Ngăn mâu vâi cháu hâk vâ tiah mê, á tâ sôk ro ƀă mê xuân cho tơdroăng ki pro ăm á thăm hâk vâ pơtối hnê’’.

Pŭn kơmăng mơ’nui măng tĭng pơtối a cheăm Phú Thiện, kong pơlê Gia Lai tơkŭm po tơdroăng tôu chêng koăng ƀă mơđah tơblăng kơchâi kâ tiô khôi vâi krâ nah dêi kuăn pơlê hdrông kuăn ngo Tây Nguyên a mâu pơlê Kte, Rbai, Amil ƀă Phú Thiện. Pôa Nguyễn Văn Hưng - Phŏ Kăn pơkuâ Tíu xiâm pro mơ-éa tơnêi têa cheăm Phú Thiện tối ăm ‘nâi, tơdroăng pêi cheăng kố ôh tá xê to rah xo mâu ngê̆ nhân ki rơkê vâ veăng Festival chêng koăng Gia Lai la ngiâ, mê ối gum rak vế, mơnhông khôi túa lĕm tro chêng koăng Tây Nguyên.

“Ƀă pó vâ rak vế tơmeăm kơnía rôh nah khôi túa lĕm tro châ UNESCO mơnhên, mê ôh tá xê to khôi túa lĕm tro dêi kuăn pơlê Tây Nguyên mê cho tơmeăm kơnía dêi kuăn mơngế. Ngin pói vâ mâu hơnăm pơtối, Tơnêi têa tŏng gum kơxô̆ liăn vâ ngin po hên lâm hnê, gum mâu ngê̆ nhân chiâng hôm tâ, mơhnhôk rơxông ối nếo veăng tơdroăng rak vế khôi túa lĕm tro hdrông kuăn ngo dêi tơná”.

Idrâp chêng koăng xuân ối chuât, vâi krâ kơhnhon xuăng tiô túa dêi vâi krâ hdrông Jarai xuân tơdjêp xŏn kĭng on koh ƀlu ƀlung a kuât dêi cheăm Phú Thiện, kong pơlê Gia Lai. Ngế krâ hnê, rơxông ối nếo hriâm rak, mâu tơdrá chêng ôh tá xê to rak mơhúa khôi túa lĕm hdrông kuăn ngo mê ối tơdjêp pơlê pơla, pro chiâng mơngiơk tơdroăng rêh ối Tây Nguyên pêng păm khôi túa lĕm kro ƀă pêng păm tơdroăng rêh ối.