A Hngêi trung Đăi hok Đà Lạt, rêm hơnăm ai lói 1.000 đê tai khoa hok, tơmeăm ki mơjiâng pro, tơdroăng tơkêa bro châ pêi pro. Hên tơdroăng châ tơƀrê ai ivá chiâng xúa môi tiah kế ki chuâ têa kơxĭ, kơmăi séa ngăn ƀưk xă ƀă nhiêm xă, tơdroăng mơgrúa trếo ki pik mơngiơk, mâu tơmeăm gum tung păn ká xi xŏng... Tiê̆n sih Trần Nhật Thiện, Kăn pơkuâ kơbong Khoa hok Kŏng ngê̆ ƀă Khu tơrŭm lâp plâi tơnêi, Hngêi trung Đăi hok Đà Lạt tối, ing tơdroăng châ tơƀrê hriăn plĕng troh xúa khât nôkố xuân u ối kơtăn kân.

“Nôkố ai hên mâu hnoăng cheăng khoa hok kŏng ngê̆ ƀă pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê. Laga vâ pê pro mâu hnoăng cheăng mê pin xuân ối kơdroh mê cho hê̆ sinh thái tơdjêp 3 hngêi pin tá hâi ai’’.

Tơdroăng ki hlo nhên khât, mâu hnoăng cheăng khoa hok ƀă kŏng ngê̆ hiăng châ kong pơlê Lâm Đồng pêi pro ki hên ối kŭn utâi utá; tơdroăng châ tơƀrê hriăn plĕng tá hâi châ pơcháu rơdâ tung pêt mơjiâng tơmeăm. Tơdrêng amê, khu tê mơdró ai tơdroăng kal vâ pơhlêh nếo kŏng ngê̆ ôh tá châ tơ’lêi hlâu ti tăng châ mơngế rơkê, ngế cheăng khoa hok lơ mâu troăng pêi ki tơtro. Jâ Mai Thanh Nga, Phŏ Kăn pơkuâ Khu pơkuâ Khoa hok ƀă Kŏng ngê̆ kong pơlê Lâm Đồng, tối, kố cho tơdroăng ki kơdroh kân má môi tung tơdroăng pêi cheăng khoa hok, kŏng ngê̆ ƀă pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê dêi kong pơlê.

“Tung pơla pêi cheăng ‘na khoa hok kŏng ngê̆ châ pêi pro cho kŭn, utâi utá tá châ tơdjêp chiâng môi tơdroăng lơ chiâng môi hnoăng cheăng kân vâ tơleăng mâu tơdroăng kân dêi kong pơlê’’.

Ing tơdroăng nôkố, kong pơlê Lâm Đồng dế châ mơnhên môi troăng châ achê nếo: teăng xua pơxiâm ƀă rơkong kơ-êng: ‘’Ai đê tai ki klâi vâ hriăn plĕng?’’, chiâng: ‘’Kong pơlê ai ƀai toăn ki klâi kal mơnhên?’’. Kố xuân cho troăng po tơnêi tơníu kân ăm mâu kơvâ ki Lâm Đồng ai tơ’lêi hlâu, tung mê ai kŏng ngê̆ sinh hok. Yăo sư, Tiê̆n sih Dương Tấn Nhựt, Phŏ Viên trương Viê̆n Khoa hok tơdroăng rêh, Viê̆n Hàn lâm Khoa hok ƀă Kŏng ngê̆ Việt Nam tối, kŏng ngê̆ tê̆ ƀao, păn kơxêt, kŏng ngê̆ klêi kơ’nâi lâk xo... kô chiâng mơjiâng mâu tơmeăm ki phá tơ-ê, ai kơnâ tâk hên ăm Lâm Đồng. Laga vâ môi kŏng ngê̆ prôk ing kơbong thĭ nghiê̆m troh kơchơ mơdró, khu tê mơdró thế veăng sap ing tơdroăng mơjiâng tơmeăm:

“Tâng pin tơdjêp châ tơ’nôm mâu khu tê mơdró mê kô chiâng kơnôm kơxô̆ liăn gum mê hneăng sap ing kơbong thĭ nghiê̆m lo pakong kô lĕm tro tâ, chôa ‘lâng kô chiâng tơmeăm tê mơdró’’.

Tiê̆n sih Hà Thúc Viên, Phŏ kăn pơkuâ hngêi trung Đăi hok Việt Đức tối, vâ tơdroăng ki tơdjêp Tơnêi têa – Hngêi trung – Khu tê mơdró châ tơƀrê păng ‘nâng, kal mơnhên inhên hnoăng dêi rêm khu.

“Rêm pâ ki tơdjâk kô ai môi hnoăng cheăng. Tơnêi têa mơjiâng ‘na troăng hơlâ, ‘na kong prâi ƀă pro pơkâ ƀai toăn pêi pro, pơkâ mâu tơdroăng pơkâ mâu hngêi trung đăi hok, mâu khu tê mơdró kal veăng amê. Hngêi trung đăi hok mê thế tơkŭm a tơdroăng hnê mơjiâng ƀă hriăn plĕng. Khu tê mơdró mê tơkŭm a mơ’no liăn cheăng ƀă rơtế mâu tíu hriăn plĕng vâ pin mơnúa tiô mê cho vâ chiâng tê mơdró’’.

Ƀă Lâm Đồng, mâu ‘’ƀai toăn’’ mê tơdjêp tơdrêng ƀă mâu kơvâ cheăng kâ ai tơmeăm ki rơdêi môi tiah pêi chiâk deăng kŏng ngê̆ rơxông nếo, kơphế, kơchâi drêh, plâi kâ, pơkeăng, păn mơnăn mơnôa ƀă uâ pơliê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng; cheăng kâ têa kơxĭ, ká xi xŏng; ôm hyô; on tơhrik ki vêh pro ƀă chiâ xo tơmeăm tung kơdâm tơnêi. Pôa Nguyễn Ngọc Phúc, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, vâ mâu tơdroăng ki tơ’lêi hlâu chiâng ivá tơbriât cheăng, kong pơlê kô pơhlêh rơdêi ing troăng pêi tiô đê tai troh kot tơmeăm tiô pơkâ nôkố:

“Ing mâu pơkâ dêi khu tê mơdró ngin kô kok ƀai tơrôu ăm mâu hngêi trung đăi hok, mâu kơ koan xiâm hriăn plĕng bă ngin kô cho ngế hnê mơhno, xing xoăng kơxô̆ liăn xuân môi tiah tơdroăng pơkuâ pêi pro ti lâi châ tơmeăm ƀă mâu tơmeăm mê thế châ tê mơdró tâi tâng”.

Tiô pơkâ pêi hneăng hơnăm 2026 – 2030, Lâm Đồng kô xúa troăng pêi pơhlêh nếo tơmiât pêi, tơdjêp Tơnêi têa, ngế cheăng khoa hok ƀă khu tê mơdró vâ tơleăng mâu ƀai toăn nôkố. Kố xuân cho troăng pêi inhên ihiâm mơno Tơdroăng pơkâ 57 dêi Khu xiâm kal kí: djâ khoa hok, kŏng ngê̆ ƀă pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê chiâng ivá ki xiâm dêi mơnhông mơdêk. Ing kok rơpâu hriăn plĕng tê mơdró, pơkâ xiâm má mơ’nui cho mơjiâng tơmeăm, mơdêk ki kơnâ ƀă ivá tơbriât dêi cheăng kâ kong pơlê.