A môi rôh Livestream tê tơmeăm tơdjêp ƀă tơmeăm pê lo ing chiâk deăng, nâ Đặng Thị Hồng Đào, ngế xiâm rơpŏng hngêi mơdró Chế Nghinh Phong, ối a bêng Phú Yên, kong pơlê Dak Lak, tơbleăng mâu chế, mứt ƀă têa pro ing plâi krui kơxái xua tíu pêi cheăng dêi rơpŏng hngêi mơjiâng pro. Hdrối nah hiăng hmâ mơdró lăm tơbleăng tơmeăm, djâ tơmeăm pê lo ƀă mâu tíu tê tơmeăm ƀă tíu ôm hyô, la ƀă tơdroăng pêi lo ối kŭn tê, ki hên pêi pro tiô ing dêi ivá tơná môi ngế, nâ Đào xuân kal vâ tơmeăm pê lo troh achê tâ ƀă tơmối ki rôe, tăng rôh po rơdâ kơchơ tê mơdró.

“Livestream cho pin vâ tơdjêp ƀă thăm rế achê, tơbleăng tơmeăm pê lo troh rêm ngế ki xúa, vâ rôh achê mơngế rôe, po kơchơ mơdró. Nôkố á cho rơpŏng mơdró pêi pro tơmeăm, ai môi ngế amê ta hâi ai rơtế ƀă mơnhông tíu tê mơdró”.

Ing môi rôh tơbleăng tơmeăm tung măng troh tơdroăng mơjiâng thế tơniăn xuân ối ai tơdroăng ki kơtăn hơngế. Ƀă mâu tíu mơjiâng pro ki kŭn môi tiah nâ Đào, kŏng ngê̆ kô chiâng po tơ‘nôm rôh vâ châ achê tâ ƀă mơngế ki rôe, la vâ pro rôh ki mê chiâng tơmeăm, pơtối rak tíu tê ƀă po rơdâ kân tâ ối kơnôm a tơmeăm ki tê hôm lĕm krúa, ivá rơkê tung tăng tơmeăm vâ tê ƀă hôm rơkê tung tơdjêp ƀă kơchơ mơdró.

Ai môi tơdroăng ki ê dêi tơdroăng pêi lo tê mơdró, kŏng ngê̆ dế kum mâu rơpŏng kuăn pơlê ‘nâi tơmâng khât tung tơdroăng rak ngăn loăng plâi. Rơpŏng jâ Lê Thị Yến, ối a cheăm Drăng, kong pơlê Dak Lak hiăng pơ’lêh 5 ha deăng kơxu ki hiăng krâ pêt kơphế nếo tơvât ƀă sầu riêng. Tung môi ƀăng tơnêi mê, rơpŏng hngêi hiăng ‘no liăn rôe kơmăi klŏng toh têa ăm lo kốt tơkŭm xúa on tơhrik kơtâu ing mâ hâi ƀă tâi tâng kơxô̆ liăn ‘no mơjiâng pro môi tơtal liăn. Kơmăi toh kô chiâng tiê ing hơngế ing phôn râng kŏng, kum tơdroăng tôh têa hlâu tâ, kơdroh ki kơnôm a tơdroăng pêi pro tơdrêng a kơdrum. Jâ Yến ăm ‘nâi, tơdroăng xúa kŏng ngê̆ kum ăm rơpŏng hngêi kơdĭng kŏng pêi rak ngăn, ‘nâi hbrâ rơnáu tâ ƀă tơƀrê tâ tung pêi lo kế tơmeăm.

"Nôkố 5 ha hiăng 'no liăn on tơhrik kơtâu ƀă mâ hâi mê tôh têa kơdĭng, krâ 'măn tung phôn râng kŏng, drêng ối ulâi xuân chiâng tiê vâ tôh têa. Xúa khoa hok kih thuât nếo mê pêi lo châ hên tâ, hdrối nah pêi châ 5 tâ̆n kơphế/ha la nôkố tâk 6 tâ̆n/ha ƀă kơdroh hnoăng cheăng pêi ƀă kŏng".

Ing tơdroăng pơkuâ tôh têa ing phôn râng kŏng troh tí tăng tơmối tung măng, mâu tơdroăng xúa pêi pro mê ăm hlo kŏng ngê̆ kơxô̆ dế rế hía rế ai pơxúa tung pêi chiâk, pê lo tơmeăm tê mơdró dêi kuăn pơlê Dak Lak. La tơdroăng ki châ achê ôh tá môi tiah dêi rơpó. Ôh tá xê rơpŏng ki lâi xuân ai liăn châ rôe kơmăi ki chiâng pêi cheăng xêh; xuân ôh tá xê ngế ki lâi mơhno tơbleăng tơmeăm tung măng xuân pơtối rak vế tơdroăng ki tê mơdró tơƀrê. Xua mê, pakĭng hbrâ rơnáu xêh tơrêm rơpŏng, tơdroăng hnê mơhno, tơdjêp ƀă tŏng kum kuăn pơlê pêi ki chiâk rah xo kŏng ngê̆ ki tơtro ƀă tơdroăng kal ai pơxúa kal khât.

A cheăm Ea Drăng, Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm dế chôa 'lâng djâ kŏng ngê̆ kơxô̆ tung tơdroăng cheăng pơkuâ, hnê mơhno. Jâ Vũ Thị Thúy Hòa, Kăn hnê ngăn Khu kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm Ea Drăng tối 'na túa pêi cheăng dêi Khu.

"Á tơbleăng tâi tâng ƀă kŏng ngê̆ điê̆n tưh kơxô̆. Sap ing tơmot chiâng môi tíu pêi cheăng troh nôkố tâi tâng mâu tơdroăng pơrá châ (ăp-dêit) update rêm hâi ƀă mô mơnêi. Vâ chiâng pêi tơdroăng ki mê hdrối mê pin hiăng châ hriâm nhên, châ vâi hnê mơhno nhên rơkong tơpui, kŏng hlối pêi, châ hnê ăm rêm ngế a hngêi tơkŭm hôp tơdjuôm. Tơdroăng ki kal má môi dêi cheăm Ea Drăng cho athế tăng hlo kuăn pơlê dế kal ki klâi pin vâ tŏng kum ăm tơtro ƀă ăm tro tơdroăng ki ngế pêi chiâk deăng dế kal vâ mê cho ‘na hdrê pêt, hdrê păn ƀă hdrê mê dâi lĕm, ki kơnâ ƀă ‘nâi xiâm kối nhên hdrê ki mê".

Ƀă tơdroăng ki hiăng hmâ pêi a pơlê cheăm, pơkâ mơ'no mê ôh tá xê to djâ mâu kŏng ngê̆ kơxô̆ ‘mot pêi cheăng dêi tung Khu, mê ối athế kum ăm hô̆i viên xúa kŏng ngê̆ vâ pêi mâu tơdroăng ki kal tung pêi chiâk deăng, tê mơdró. Tung 6 khế apoăng hơnăm kố, rêm râ Khu ngăn kuăn pơlê pêi chiâk deăng kong pơlê Dak Lak hiăng tŏng kơjo kum vâ chê 2.000 rơpŏng djâ tơmeăm tơbleăng tê tung điê̆n tưh; mơhnhôk lối 116.000 ngế hô̆i viên cài đặt, xúa ứng dụng Kuăn pơlê pêi chiâk deăng Việt Nam. Lối 300 to lâm hnê hriâm khoa hok kih thuât châ tơkŭm po, tơ'mot vâ chê 27.000 ngế hô̆i viên, kuăn pơlê pêi chiâk deăng veăng tung khu. Pôa Võ Duy Kha, Phŏ kăn hnê ngăn Khu kuăn pơlê pêi chiâk deăng kong pơlê Dak Lak tối ăm 'nâi, Khu kô pơkâ tơdroăng tŏng kum mâu kong pơlê tơbleăng tơmeăm, hnê mơhno tí tăng xiâm kối ƀă thăm tơrŭm tê mơdró.

"Ngin hiăng mơjiâng pơkâ vâ pêi tung rêm hơnăm, rêm cheăm, bêng thế pro mâu clip vâ tơbleăng tơmeăm OCOP, tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki kuăn pơlê pêi lo, hnê mơhno tŏng gum tơmeăm pê lo châ sap ing 3 hơlŏng tơngi klêng ai mah QR vâ ti tăng xiâm kối, tơdjêp ƀă mâu tíu pêi cheăng tung tơdroăng tê mơdró tơmeăm".

Ki păng ‘nâng gá ăm hlo, pơhlêh xúa kŏng ngê̆ tung pêi chiâk deăng ôh tá xê to tơmeăm khoăng ki dâi lĕm lơ mơ'no tê tơmeăm tung điê̆n tưh. Tơdroăng ki kal cho kuăn pơlê pêi chiâk deăng ai rah xo kŏng ngê̆ ki tơtro, 'nâi xúa ƀă rak vế xúa tung tơdroăng ki ai khât lơ ôh; tơdrêng amê, mâu kŏng ngê̆ ki mê hôm kum vâi kơdroh kơxô̆ liăn ’no hrê, mơdêk ki lĕm dêi tơmeăm pê lo ƀă châ achê kơchơ mơdró lĕm tro tâ há lơ ôh.

Drêng tơdroăng xúa kŏng ngê̆ rơtế ƀă tơdroăng kal vâ khât hlối pro pơxúa kô ăm hlo nhên, pơ'lêh kơxô̆ nếo chiâng tơdroăng mơ-eăm pơ'lêh túa pêi cheăng, tê mơdró, gum kuăn pơlê pêi ki chiâk Dak Lak chôa 'lâng pơkuâ xêh kŏng ngê̆ ƀă mơdêk ki kơnía tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng.