Lối 15 hơnăm hdrối, Lâm Đồng cho môi tung mâu kong pơlê ki djâ troăng ahdrối tung lâp tơnêi têa pêi pro troăng hơlâ mơhá liăn ăm tơdroăng rak ngăn kong, mơjiâng tơ'nôm kơxô̆ liăn vâ kuăn pơlê hmâ ƀă kong. Nôkố, môi rôh tơ'lêi nếo dế po ƀă hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no  hyôh carbon, pơtối pơkâ tơdroăng pro mâu tơdroăng pơxúa ki kong hiăng djâ ăm chiâng xiâm vâ mơnhông tơƀrê.

Pôa Nguyễn Ngọc Phúc, Phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng, tối tiah kố, tơdroăng mơjiâng ƀă mơnhông châ kơchơ tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no hyôh carbon kô po ăm rôh tơ'lêi vâ Lâm Đồng mơhnhôk tơ'nôm kơxô̆ liăn ‘no pêi tơdroăng pơkuâ rak ngăn kong ƀă mơdêk ki pơxúa kơnía ing nhâ loăng kuăn kiâ kong:

“Ƀă Lâm Đồng ngin ai lối 1 rơtuh ha kong ƀă kơlo ki xâp rơngiâp dêi kong ai 46%, malối ai hên Kơdrum kong ilâng tơnêi têa, kong ki chiâng xêh xuân cho môi tơdroăng vâ ngin kô chiâng vâ pêi lo liăn ing kong. Laga hyôh carbon kong ƀă kơchơ tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no hyôh trếo carbon cho kơvâ cheăng ki nếo, ai tơdroăng ki rơkê plĕng, tơdjâk troh hên kơvâ cheăng, hên râ ƀă hên tơdroăng pơkâ dêi luât tiô pơcháu, túa cheăng kih thuât. Tơdroăng ki veăng tung kơvâ kố ôh tá xê to pơkâ mơnhên teăm ki ai kong mê athế rak tơniăn tơdroăng ki tro luât, tơdroăng ki rơkê plĕng tro tiô khoa hok,  ki tơdrăng ƀă tơdroăng ki mơnhên ngăn hiăng pêi pro kơdroh mơ’no hyôh ƀă ki hrik xo hyôh carbon".

Vâ mơnhông tơmeăm ki ai hlâu dêi lối 1 rơtuh 100 ha kong tung mâu troăng hơlâ liăn ngân ing hyôh carbon, sap apoăng hơnăm troh nôkố kong pơlê Lâm Đồng hiăng mơdêk mâu tơdroăng hnê tối ƀă tối tơbleăng hnê mơnhên. Ki xiâm vâ pêi dêi kong pơlê cho mơjiâng khu pêi cheăng rơkê plĕng ki xiâm vâ tơbleăng mâu tơdroăng cheăng pơtối drêng hiăng châ mot tung kơchơ mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no hyôh carbon. Pôa Đinh Hữu Đạo, Phŏ kăn pơkuâ rak ngăn kong kơnhŏng têa Dà Nhim, ăm 'nâi:

“Ngin hiăng tơbleăng hên troăng hơlâ ƀă tŭm tơdroăng vâ pơtối rak ki ăm xâp rơngiâp lĕm dêi kong. Kơhnâ tơdjâk, tơpui tơno vâ tơbleăng túa pơkâ tê rôe ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no hyôh carbon”.

Rơtế ƀă hnê tối, hriâm tâp, mơjiâng khu pêi cheăng, Lâm Đồng tơrŭm krá tơniăn ƀă mâu khu xiâm, kơvâ cheăng ki tơdjâk troh vâ pêi pro mâu tơdroăng mot tung kơchơ tê mơdró hyôh carbon tro tiô luât pơkâ. Pôa Lê Thanh Sơn, Phŏ Kăn ngăn 'na Chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi kong pơlê Lâm Đồng, ăm 'nâi, mâu tơdroăng pơkâ luât ki tơdjâk troh tơdroăng tê mơdró hyôh carbon kong, tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no trếo carbon tung tơnêi têa ƀă lâp plâi tơnêi, hiăng châ tíu pêi cheăng tơbleăng troh mâu tíu pêi cheăng rak ngăn kong ƀă mâu tíu pêi cheăng  ai tơdjâk troh:

“Khu kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng kong pơlê, Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê hiăng pơcháu ăm Khu xiâm ngăn 'na Chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi hriăn plĕng mâu tơdroăng pơkâ luât vâ tí tăng 'nâi plĕng pơkâ pêi pro mâu troăng hơlâ veăng tung kơchơ tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no trếo hyôh carbon. Khu xiâm xuân hiăng tí tăng 'nâi plĕng ăm Vi ƀan kong pơlê tơkŭm po hneăng hôp tơbleăng mâu tơdroăng pơkâ luât, luât ai tơdjâk troh 'na carbon kong, tê mơdró carbon tung tơnêi têa ƀă lâp plâi tơnêi vâ mâu tíu pêi cheăng rak ngăn kong ƀă mâu tíu pêi cheăng ki ai tơdjâk troh hlê plĕng, mơdêk ki hlê plĕng, 'nâi nhên tơdroăng tơbleăng pêi pro tung la ngiâ " .

Hneăng hơnăm 2026-2030, kong pơlê Lâm Đồng pơkâ mơnhông mơdêk, veăng tung kơchơ tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no tah trếo, hyôh carbon cho hnoăng cheăng ki kal; rak tơniăn păng 'nâng mot tung kơchơ tê mơdró a hơnăm 2028. Troh nôkố, hiăng tơbleăng Tơkêa tơhrâ mơhá liăn kơdroh mơ'no trếo hyôh lo pa kong (ERPA) kong tơbăng achê têa kơxĭ pa hdroh Tơdế Tơnêi têa - Tây Nguyên; dế pêi klêi tơdroăng chêh 'măn tung kơmăi 'na kong, mơdêk ki tơƀrê dêi tơdroăng Mơnhên, Tơbleăng, Mơnhên (MRV) ƀă kŏng ngê̆ kơxô̆ ƀă um hyôh kong prâi.

Tiê̆n sih Đỗ Văn Thông, Ngế pơkuâ ngăn tíu xiâm tí tăng 'nâi plĕng séa ngăn pơkâ hdró kong pa Hdroh Tơnêi têa, tối tiah kố, Lâm Đồng kal mơjiâng môi troăng prôk ƀă mâu tơdroăng pêi pro ki nhên vâ veăng tung kơchơ tê mơdró kơlo hyôh carbon. Tơdroăng ki apoăng kal pêi pro cho séa ngăn mơnhên tơdroăng ki hlo nôkố, ki ai hlâu dêi hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no tah hyôh carbon, mơjiâng tơdroăng tơkêa bro rah xo tơdroăng pơkâ, tíu tê mơdró veăng tung kơchơ tê mơdró… Tơdrêng amê hlối pê klêi, mơ jiâng tíu chêh ‘măn tơdroăng ki kal:

"Tíu chêh ‘măn mâu tơdroăng ki apoăng kong pơlê Lâm Đồng kal athế hbrâ tơdrêng hlối môi tiah tơdroăng 'na séa ngăn riân ngăn kong nôkố mâu kong pơlê lâp tơnêi têa dế pêi mê hiăng  tơmiât ki hên iâ dêi hyôh carbon. Sap ing nôkố athế tối hlối tơdroăng chêh ’măn ki lâi ki pin pêi châ tiô tơdroăng pơkâ thế dêi MRV tơkéa vâ tối mơnhên ngăn tối kơ'nâi ah, tơdroăng chêh ‘măn ki lâi ai tiô tơdroăng pơkâ mê pin kal athế séa ngăn nhên, vê hdró riân ngăn, tí tăng 'nâi plĕng  tơ’nôm tơdrêng hlối vâ veăng pêi pro tung la ngiâ".

Vâ rak tơniăn tơdroăng veăng tung kơchơ tê mơdró ai hlá mơ-éa ăm phêp mơ’no tah hyôh carbon a hơnăm 2028, Lâm Đồng dế séa ngăn, mơnhên mâu kơpong ki ai tơmeăm khoăng, ki má lối cho kong ki chiâng xêh, kong ki xiâm ƀă mâu kơpong ki ai pơxúa 'na hên hdrê nhâ loăng. Rơtế amê, kong pơlê hbrâ rơnáu mâu tơdroăng ki kal vâ mơjiâng tơdroăng tơkêa bro carbon râ cheăm, kong pơlê, rak tơniăn tơtro pơkâ ƀă ôh tá pro tơdjâk troh tơdroăng pơkâ kơdroh mơ'no trếo 'mêi dêi tơnêi têa. Tối 'na mâu tơdroăng hbrâ rơnáu mê, pôa Phạm Hồng Lượng, Phŏ kăn pơkuâ ngăn loăng pơlái kong kế, cheăng tung Khu xiâm ngăn 'na Chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi, ăm 'nâi:

“Mâu troăng prôk ki nhên khât dêi Lâm Đồng cho tơtro ‘nâng. Sap ing mâu khu pơkuâ ngăn troh mâu khu pơkuâ ngăn kong, rêm râ ki tơdjâk troh châ hbrâ rơnáu, châ tối ăm 'nâi mâu tơdroăng, mâu tơdroăng ki klê plĕng, mâu tơdroăng pơkâ dêi hlá mơ-éa chêh 'na luât. Mâu troăng pêi pro ki pơtối dêi Lâm Đồng mê cho pêi pro khât, pêi pro nhên ƀă tơdroăng ‘nâi mơnhên mâu kơpong ai hlâu kế tơmeăm, klêi mê chêh mâu tơdroăng tơmiât vâ mơjiâng mâu tơdroăng tơkêa bro ƀă chêh inâi 'mot tung kơmăi ki chêh inâi dêi tơnêi têa mê pin vâ chiâng vâ pêi pro".

Ing mâu kong ki ai hên tơmeăm, Lâm Đồng dế ối a ngiâ rôh tơ'lêi hlâu vâ mơjiâng môi tơdroăng cheăng kâ ki ai liăn nếo xua ai hlá mơ-éa ăm phêp tê mơdró mơ’no tah hyôh carbon. Ƀă khŏm mơ-eăm tơbleăng pêi pro tro tiô troăng hơlâ, "tơtrŏng - tơdrăng- pêi tơƀrê - krá ton” Lâm Đồng kô ai tơ'nôm kơxô̆ liăn ki kal ăm tơdroăng pơkuâ, rak ngăn ƀă mơnhông pêt kong. Tơdrêng amê hlối po rôh tơ'lêi vâ mơnhông  cheăng kâ rêh ối, mơdêk ki kơnía dêi kong ƀă veăng kum tơƀrê tung pơkâ kơdroh mơ'no trếo 'mêi, hbrâ ví ƀă kong prâi hơ'lêh./.