Tung plâ 1 hơnăm hdrối, ngoh Ja Si Môn, Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi ƀô̆ thôn Ha Wai, cheăm Đơn Dương, kong pơlê Lâm Đồng đi đo tơvâ ƀă cheăng tơdjuôm. Hdrối vâ ‘mot tơkŭm kong pơlê, tah lôi râ tơring ƀă ‘mot tơkŭm cheăm, vâi krâ kuăn pơlê hdrông kuăn ngo Chu Ru a tơring Đơn Dương ton ai hên mâu tơdroăng ki rơhêng vâ. Hlê nhên troăng pơkâ dêi Đảng, troăng tơbleăng pêi dêi Tơnêi têa ƀă kăn pơkuâ cheăm, ƀă tơdroăng ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m dêi tơná, ngoh Ja Si Môn, troh rêm rơpŏng hngêi kuăn pơlê tơpui tối leăng nhên, pêi krâu gum vâi krâ nhŏng o hlê tro, pro chiâng tơdroăng môi tuăn khât.

Drêng hdrối rôh tơbâ hiăng châ 1 hơnăm pêi pro túa pơkâ kăn pơkuâ 2 râ, Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi ƀô̆ Ja Si Môn mê mơdêk hnoăng cheăng dêi tơná tung cheăng hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê pêi pro tiô troăng hơlâ pơkâ, ‘mot tơkŭm 3 to thôn: Ha Wai, Ma Đanh ƀă Thôn Mới tâi tâng lối 1.000 rơpŏng kuăn pơlê.

“Tơdroăng ki ‘mot tơkŭm thôn tung pơla xo rơkong veăng tơpui tối dêi vâi krâ kuăn pơlê mê vâi hâk vâ môi tuăn khât, vâi xuân mơ-eăm khât. Vâi krâ kuăn pơlê veăng pêi tâi ivá tơná, môi tuăn tâi ƀă mâu troăng hơlâ pơkâ dêi Tơnêi têa tung la ngiâ thôn kô rế hía rế mơnhông tâ nếo”.

Cheăm Đơn Dương, kong pơlê Lâm Đồng châ mơjiâng sap ing pơlê kân Thạnh Mỹ, cheăm Dạ Ròn ƀă cheăm Tu Tra dêi tơring Đơn Dương ton. Cheăm ai 33 thôn mê ai troh 17 thôn pá xôp 300 rơpŏng kuăn pơlê. Pêi pro troăng hơlâ ki lế lĕm kơ koan cheăng tơnêi têa, mơdêk ki xêt, tơƀrê tung pêi cheăng a cheăm bêng, cheăm Đơn Dương klâ xoăng chiâng 15 thôn nếo ƀă rak 1 thôn, kơdroh 17 thôn tâng vâ pơchông ƀă hdrối. Pôa Nguyễn Văn Vinh, Kăn hnê ngăn Vi ƀan Măt trâ̆n Tơnêi têa Việt Nam cheăm Đơn Dương, ăm ‘nâi, tung tơdroăng ki klâ xoăng ‘mot tơkŭm thôn pơlê vâ tơ’lêi hlâu tung pơkuâ ngăn, 12 ngế krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m tung cheăm cho mâu ngế ki kal veăng gum pro chiâng môi tuăn pơlê pơla, ‘mâi mơnhông tơdroăng loi dêi kuăn pơlê mâu hdrông kuăn ngo ƀă Đảng, Tơnêi têa:

“Ngin tối nhên tiah kố, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m a cheăm Đơn Dương cho kông tơdjêp pơla Kuăn pơlê ƀă Đảng, Tơnêi têa. Vâi cho mâu ngế ki ngin loi khât, ai rơkong tơpui djâ troăng pơkâ, luât pêi pro dêi Đảng ƀă Tơnêi têa troh ƀă vâi krâ kuăn pơlê malối cho kơpong hdrông kuăn ngo. Vâi cho ngế ki djâ troăng ahdrối vâ vâi krâ kuăn pơlê a thôn tiô ƀối”.

Kong pơlê Lâm Đồng nôkố ai 49 hdrông kuăn ngo rơtế rêh ối, tung mê, kuăn pơlê hdrông kuăn ngo châ lối 17% pơ’leăng mâ mơngế. Tung lâp kong pơlê ai 883 ngế châ kuăn pơlê loi nhuô̆m ƀă cho tíu tŏng gum ‘na hiâm mơno krá rơdêi dêi kuăn pơlê. Tung pơla hdrối nah hnoăng cheăng dêi krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m a Lâm Đồng rế hía rế châ tối rơdêi nhên drêng vâi cho ngế ki ối a ko tung tơdroăng ki ‘mot tơkŭm tíu pêi cheăng, ứng dụng khoa hok kih thuât tung pêi chiâk deăng, rak vế khôi túa tơlá, mơhno túa lĕm tro chal krâ, rak vế gâk kring tơniăn a pơlê cheăm, mơjiâng khô̆i tơrŭm tâi tâng hdrông kuăn ngo.

Ngoh Ban Niêng Ha Dang, hdrông K’Ho kơvâ Lạch, bêng Lang Biang – Đà Lạt, ăm ‘nâi, kơnôm ai mâu krâ pơlê hnê tối kuăn pơlê kơhnâ pêi cheăng, thôn pơlê rế hía rế tơniăn:

“Ƀă tơdroăng ki gâk kring tơniăn a bêng, hnoăng cheăng dêi ngế krâ pơlê gá kal khât. Krâ pơlê akố cho ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m vâ hnê hriâm ăm droh rơtăm, mâu phô̆m vâ xông kân, mê pơlê cheăm rak vế gâk kring tơniăn, malối cho tơdroăng ki ôh tá tơniăn tung pơlê pơla, tơ’noăng rơxế, ôu nhâ̆u pôu a kong măng, tong hơ‘vĕng kế tơmeăm vâi. Krâ pơlê cho kông tơdjêp ƀă khu ki gâk kring bêng rơtế ƀă dêi rơpó rak vế gâk kring tơniăn a pơlê cheăm”.

Rêh ƀă kuăn pơlê, hlê nhên mâu tơdroăng tơchĕng tơmiât rơhêng vâ dêi rêm ngế kuăn pơlê, mâu ngế krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m a kong pơlê Lâm Đồng cho kông tơdjêp krá ƀă tơdroăng pơkâ pêi dêi Đảng tro ƀă hiâm mơno púi rơhêng vâ dêi kuăn pơlê. Jâ Cil Bri, Phŏ pơkuâ Khu ngăn Hdrông kuăn ngo ƀă Tiô khôp kong pơlê Lâm Đồng, ăm ‘nâi, tơmâng mâu rơkong tơpui tối pâ thế dêi mâu krâ pơlê, mâu ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m, tíu pêi cheăng hiăng tí tăng ‘nâi plĕng ăm kong pơlê tơbleăng pêi hên tơdroăng mơnhông cheăng kâ rêh ối pơlê, rak vế mơnhông khôi túa lĕm tro chal krâ tro ƀă tơdroăng ki ai khât ƀă pêi pro tơƀrê.

Xuân ing mâu rơkong tơpui tối pâ thế mê dêi mâu krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m, kong pơlê Lâm Đồng pơtối kơjo gum mâu kơxô̆ liăn pêi cheăng ăm kơpong hngế hngo, kơpong hdrông kuăn ngo vâ mơdêk tơdroăng rêh ối kuăn pơlê, pro kơdroh kơtăn mơnhông cheăng kâ.

“Kuăn pơlê hdrông kuăn ngo ƀă kong ngo tiô troăng prôk tơkŭm, tơdroăng ki kal, xo kuăn pơlê cho tíu xiâm ƀă tơdroăng pơkâ pêi mơdêk ki rơkê tung rêh ối cho loăng rêh vê ngăn ki tơƀrê. Mâu liăn ngân tơkŭm tŏng gum mâu tơdroăng pêi pro ki kal ‘na kơmăi kơmok, hnê hriâm, khăm pơlât, rêh ối ƀă hnê mâu ngế cheăng. Ki kal tâ nếo cho pro rôh tơ’lêi hlâu vâ kuăn pơlê mâu hdrông kuăn ngo mơnhông ivá, veăng trâu rơdâ tâ tung mơnhông tơdjuôm dêi kong pơlê”.

Tung tơdroăng pơhlêh ó rơdêi dêi pơlê cheăm Lâm Đồng hâi kố, krâ pơlê, ngế ki châ kuăn pơlê loi nhuô̆m xuân ối cho mâu ngế ki kal tung rêh ối tung pơlê cheăm, cho tíu tŏng gum hiâm mơno dêi mâu hdrông kuăn ngo. Ƀă tơdroăng ki châ vâi loi nhuô̆m, ki rơkê plĕng ƀă pôu râng dêi hnoăng ƀă pơlê pơla, vâi cho kông tơdjêp ƀă túa pơkâ pêi dêi Đảng ƀă hiâm mơno púi rơhêng vâ dêi kuăn pơlê veăng gum ăm troăng hơlâ pơkâ dêi Đảng, troăng pơkâ pêi dêi Tơnêi têa châ mot trâu hngế, tơbêng ăm khu tơrŭm tâi tâng hdrông kuăn ngo, rak vế khôi túa lĕm tro ƀă mơjiâng pơlê cheăm rế hía rế mơnhông.