Sap ing cheăm rơlố Nhơn Châu, ngoh Nguyễn Văn Bảy rơtế ƀă lối 100 ngế kuăn pơlê tơkâ 13 hải lý troăng têa kơxĭ mot a tơnêi vâ veăng tơ'noăng vâ châ ai mơ-éa phêp vê rơxế A1. Ƀă kuăn pơlê a rơlố, rêm rôh mot a tơnêi cho tơ'nôm môi rôh athế tơmiât troh tơdroăng prôk lăm, kâ ối. Tung rôh tơ'noăng kố, mâu kơxô̆ liăn mê châ tơnêi têa tŏng kum, kum kuăn pơlê kơdroh iâ tơdroăng ki xơpá. Ƀă ngoh Bảy, tơdroăng ki kơnâ tâ mê cho mâu tơdroăng ki rơkê plĕng 'na luât prôk drô troăng kô chiâng xúa tơdrêng tung tơdroăng rêh ối rêm hâi.

“Ihiâm mơno apoăng tâ rơrêk laga xuân mơ-eăm tơ’noăng ăm châ mơ-éa phêp vê rơxế. Drêng veăng prôk drô troăng kân ‘nâi prôk tro troăng, tro hơlâ troăng tiô pơkâ dêi luât’’.

Pôa Dương Hiệp Hưng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Nhơn Châu ăm 'nâi, ki kơnâ dêi tơdroăng pêi pro kố ôh tá xê to a tơdroăng ki kum kuăn pơlê ai tơ'nôm roh châ ai hlá mơ-éa phêp vê rơxế, mê ki kal tâ cho hbrâ rơnáu tơdroăng ki hlê plĕng 'na luât troăng prôk tiô túa ki nhên.

“Vâi krâ nhŏng o loi tơngah khât a mâu tơdroăng cheăng ki ai pơxúa tiah kố, púi vâ vâi krâ nhŏng o pơrá tơ’noăng châ xo mơ-éa phêp rơxế rơxế ƀă rêm ngế vâi krâ nhŏng o cho môi ngế ki hnê tối vâ mơdêk ki hlê plĕng pêi pro tiô Luât troăng prôk vâ mơjiâng pơlê cheăm rế hía rế rơkê plĕng, hloh hlê ƀă hía hé."

Tâng a rơlố Nhơn Châu, kơtăn hơngế tơnêi tơníu cho pá puât mê a mâu kơpong hdroâng kuăn ngo dêi Gia Lai, pá puât pơxiâm ing tơdroăng ki pơchuât ƀă hlê tơdroăng chêh tung hlá mơ-éa ƀă nâl Xuăn. Ai mâu ngế kuăn pơlê ôh tá 'nâi pơchuât, ôh tá chiâng chêh nâl Xuăn. Tâng xúa túa tơ'noăng lý thuyết tiah hmâ, vâi pá vâ mơhno tŭm mâu tơdroăng ki hiăng châ hnê, maluâ ối ai tơdroăng ki rơhêng vâ ƀă ivá ki chiâng vê rơxế. Vâ tah lôi tơdroăng ki pá kố, a mâu tíu ki 'nâ, tơdroăng ki tơ'noăng lý thuyết châ pêi pro ƀă tơdroăng ki kơ-êng tiâ. Ngế ki ngăn tơ’noăng xuân cho kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo tơdrêng kơ-êng tiâ ƀă nâl hdroâng kuăn ngo, kum ngế ki tơ'noăng hlê tro tơdroăng ƀă tiâ tiô ivá tơná. Nâ Rơ Châm Di, ối a pơlê O, cheăm Ia O, kong pơlê Gia Lai, phiu ro ăm 'nâi:

 “Hâi kố châ tơ’noăng mơ-éa phêp vê rơxế ƀă châ plâh ‘na lý thuyêt á tâ sôk ro ‘nâng. La ngiâ kô vê rơxế tơniăn lĕm’’.

Tơdroăng ki hơniâp ro dêi nâ Di xuân cho tơdroăng ki rơhêng vâ dêi hên kuăn pơlê kơpong hdroâng kuăn ngo: châ hriâm ƀă châ mơnhên ƀă ivá tơná, la tiô môi túa ki tơtro ƀă tơdroăng ki ai khât. Trung tă Thái Hoàng Nam, Kăn pơkuâ Kŏng an cheăm tơkăng kong Ia O, kong pơlê Gia Lai, ăm 'nâi, cho kơpong ai vâ chê 70% pơ'leăng mâ mơngế cho hdroâng kuăn ngo, tơdroăng rêh ối ối hên xơpá. Tơdroăng châ hriâm, séa ngăn vâ ăm mơ-éa phêp vê rơxế tê kơtê kum kuăn pơlê ai tơ'nôm tơdroăng ki châ achê luât pơkâ troăng klông.

“Ing kố xuân mơdêk ki hlê plĕng 'na luât rak tơniăn troăng prôk. Ƀă drêng châ hbru ăm mâu hlá mơ-éa mê kuăn pơlê kô ai hiâm mơno pôu râng hnoăng cheăng tâ tung tơdroăng pêi pro tiô luât, rak vế dêi tơná, rơpŏng hngêi ƀă pơlê pơla pơlê cheăm tơná.’’

Sap ing tơdế khế 8/2025 troh nôkố, Kŏng an kong pơlê Gia Lai hiăng tơkŭm po 13 rôh séa ngăn ƀâng vê rơxế A1 tê kơtê ăm 862 ngế ối tung rơpŏng kơtiê, vâ chê kơtiê a mâu cheăm kơtiê xơpá. Tung kơxô̆ ki kố, 475 ngế châ tiô pơkâ ƀă châ ăm mơ-éa phêp vê rơxế. Thươ̆ng tă Ksor H'Bơ Khắp, Kăn phŏ pơkuâ Kŏng an kong pơlê Gia Lai ăm 'nâi, tơdroăng kum hên rơpŏng pá puât ai rôh châ hriâm 'na luât ƀă mâu tơdroăng ki kal vâ veăng prôk drô troăng tơniăn.

 “Hnê mơhno Kŏng an mâu cheăm tung lâp kong pơlê séa ngăn tâi tâng mâu rơpŏng xơpá, rơpŏng ai hnoăng tơnêi têa kal châ tơnêi têa tŏng kum. Klêi mê chêh inâi ƀă pêi pro mâu tơdroăng vâ kum ăm kuăn pơlê a mâu kơpong kố pêi pro châ tơdroăng tơ'noăng vâ ai mơ-éa phêp vê rơxế, tơniăn châ hlê plĕng luât drêng veăng kơto rơxế a troăng prôk’’.

Ƀă mâu pơlê, cheăm ối hên pá puât a Gia Lai, troăng pêi ‘’Mơ-éa phêp vê rơxế hơ-ui pâ’’ xuân cho troăng djâ mâu tơdroăng tơniăn troăng  klông troh achê ƀă kuăn pơlê, ing mê gum mơjiâng tơdroăng hlê plĕng pêi pro luât troăng klông ing pơlê, cheăm.