Hơnăm 2024, nâ Y Khương, ngế Rơteăng a cheăm Tu Mrông (kong pơlê Kon Tum ton) khên tơnôu pêt dâng 6 sao kơphế, po troăng pêt mơjiâng nếo pakĭng mê ối păn ro. Châ cheăm tŏng gum hdrê tơtro ƀă kong prâi ƀă kăn ƀô̆ cheăng hnê mơhno kih thuât, kơdrum kơphế dêi rơpŏng mơnhông lĕm tro. Ki kơnía má môi cho ihiâm mơno hbrâ hriâm, khŏm mơ-eăm rak ngăn ƀă pói vâ tăng cheăng pêi ton xŏn. Nâ Y Khương tối:

“Cheăm tŏng gum hdrê kơphế ƀă hnê mơhno troăng pêt, rak ngăn. Á mơ-eăm rak ngăn kơdrum i lĕm vâ mơdêk pêi lo liăn, la ngiâ ah mơnhông pêt tơ’nôm ƀăng deăng pêt, gum kuăn pơlê tung thôn ai tơ’nôm hnê mơhno pêi kâ’’.

Tâng nâ Y Khương rah xo kơphế vâ pơhlêh tơniăn tơdroăng rêh ối, mê nâ Lê Thị Ánh, mơngế Ca Song, ối a cheăm Sơn Tây Thượng pơtối pro kro mơdrŏng ing mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki hmâ. Ƀă hnoăng cho Kăn pơkuâ Khu tơrŭm cheăng cheăm Pêt mơjiâng tơmeăm ing chiâk deăng ƀă Tê mơdró tơmeăm Sơn Bua, nâ tơkŭm po pêt mơjiâng, uâ bro tơmeăm ing chiâk deăng, mơdêk ki kơnâ tơmeăm ƀă tăng cheăng pêi ăm kuăn pơlê tung pơlê.

Khu tơrŭm cheăng mơjiâng kơpong pêt priêt, mơ’no liăn pro hngêi vâ bro tơmeăm, kơmăi kơmok, pro rế rơkê tơdroăng uâ bro. Tơmeăm mơjiâng pro priât têng rơpâ, têa kơdruâ priât, drôu priât; tơdrêng amê xúa mâu rơmôe hlá plâi ối, tơpăng vâ pro tơmeăm djâ ki phá tơ-ê dêi kong. Troh nôkố, ai 7 tơmeăm châ mơnhên OCOP 3 hơlŏng. Nâ Lê Thị Ánh tối ăm ‘nâi:

“Ki hên ngế ki rôe xúa vâi châ hlo ƀă klêi kơ’nâi châ hlo vâi hlo châ tơƀrê. Vâi hâk mê vâi kô troh nếo. Ing tơdroăng châ hlo ƀă mâ mê khu tơrŭm cheăng ngin hlo ki rơdêi kố vâ pơtối pêi. Ôh tá xê to ƀă rơmôe chế ing hlá plâi ối tâ tung kế ki chiâng chuâ mê la ngiâ khu tơrŭm cheăng kô pro môi tơmeăm xuân ing rơmôe plâi ối ki dâi lĕm tâ nếo’’.

Nâ Y Phượng, mơngế Jarai, Kăn pơkuâ thôn Cô Xia, cheăm Măng Ri, mơjiâng troăng cheăng kâ pêt tơmeăm khoăng hlối păn mơnăn mơnôa. Klêi kơ’nâi 7 hơnăm pro kăn pơkuâ thôn, nâ djâ troăng ahdrối pêi pro hdrối ƀă mơhnhôk kuăn pơlê pêi tiô ƀối. Troh nôkố rơpŏng nâ ai 4 hectar kơphế ƀă 23 to ro. Nâ Y Phượng tối:

“Hmâ tá ôh tá pro kăn pơkuâ thôn mê á xuân thế djâ troăng ahdrối tung pêt mơjiâng vâ ăm dêi rơpŏng. Khu ro xuân ối păn. Hơnăm la ngiâ, á kô po rơdâ tơ’nôm ƀăng kơphế, pêt tơ’nôm môi hectar nếo. Akố, kơphế ai tơkâng, ôh tá hnâng êa í to lâi ôh. Pin pêt tiô kih thuât nếo. Á hlo kơphế ăm pêi lo liăn tơniăn, xuân châ pơkâ ki pin vâ. A kơpong kong ngo cheăm Măng Ri kong mêi hên xua mê kơxô̆ têa tôh kô kơdroh, kơxô̆ liăn mơ’no tôh xuân kơdroh. Kơnôm mê, kuăn pơlê ai pêi lo liăn tơniăn tâ’’.

Pôa Phạm Xuân Quang, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Măng Ri, kong pơlê Quảng Ngãi, tối ăm ‘nâi, cheăm mơhnhôk kuăn pơlê mơnhông tơmeăm ki rơdêi pêi chiâk deăng môi tiah kơphế, loăng pơkeăng ƀă mâu tơmeăm má môi ki; tơdrêng amê mơdêk hnoăng djâ troăng ahdrối dêi kăn ƀô̆, đảng viên tung mơnhông cheăng kâ vâ kuăn pơlê hriâm tâp, pêi tiô. Tung mê, cheăm tơtrŏng mơnhông hnoăng dêi vâi kơdrâi hdrông kuăn ngo, mơhnhôk nâ o tơkâ hluâ pá puât, khên tơnôu pơhlêh troăng tơmiât, troăng pêi, chôa ‘lâng pro pơkuâ mâu troăng pêi cheăng kâ, tơrŭm cheăng, gum mơdêk pêi lo liăn, pơhlêh tơniăn tơdroăng rêh ối rơpŏng ƀă mơdêk mơnhông cheăng kâ cheăm.

“Kăn ƀô̆, đảng viên, ki rơhêng vâ tối cho kăn pơkuâ hnê ngăn chi ƀô̆ ƀă mâu đảng viên ki xiâm dêi mâu thôn, pơlê, cho mâu ngế ki djâ troăng ahdrối, prôk hdrối pêi pro ihiâm mơno đảng viên prôk hdrối. Ai hên troăng pêi pêt mơjiâng tơmeăm châ tơƀrê, tung mê ai troăng pêt kơphế dêi jâ Y Phượng. Kố pơrá cho mâu kăn ƀô̆, đảng viên ai ihiâm mơno pôu râng hnoăng tung mơnhông cheăng kâ dêi rơpŏng, chiâng um méa vâ kuăn pơlê tung pơlê pơla, thôn, pơlê ƀă cheăm pêi tiô ƀối, rơtế mơnhông mơdêk cheăng kâ’’.

Tung pơla kố nah, hên vâi kơdrâi hdrông kuăn ngo tơkâ hluâ pá puât, pro pơkuâ troăng pêi cheăng kâ tơmiât pêi rơkê dế mơjiâng tơdroăng ki pơhlêh mê ing dêi rơpŏng hngêi ƀă pơlê pơla. Vâi ôh tá xê to pro pơhlêh tơniăn lĕm tơdroăng rêh ối mê ối hnê túa ki rơkê tơtro, pro tơdroăng loi tơngah dêi vâi krâ kuăn pơlê hlê plĕng, khên tơnôu hriâm ƀă tăng xêh troăng vâ mơnhông. Tơdroăng pơhlêh tơmiât, pơhlêh troăng pêi kâ châ mơnhên ƀă pêi lo liăn ki nhên khât, mơdêk pơhlêh ing pêt mơjiâng tơmeăm kŭn iâ, tiô túa ki rơkê tơtro châ ‘nâi kih thuât, tơmiât nhên hdrối ki châ tơƀrê mơ’no liăn cheăng, tăng tíu tê mơdró krá tơniăn ăm tơmeăm.

Hên tơdroăng tŏng gum dêi Tơnêi têa hiăng mơnhông châ tơƀrê kơnôm tơdjêp ƀă ihiâm mơno hriâm xêh, ivá pơkuâ tăng cheăng pêi dêi kuăn pơlê. Drêng vâi kơdrâi châ ai liăn, hlê plĕng ƀă rôh tơ’lêi, vâi gum mơdêk cheăng kâ rơpŏng, tơdrêng amê mơnhông hnoăng tơkŭm po pêt mơjiâng, rak ƀă mơdêk ki kơnâ tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng cheăm, mơdêk mơnhông tâi tâng kơpong kuăn pơlê hdrông kuăn ngo. Ing pơhlêh a rêm rơpŏng, ihiâm mơno mơ-eăm xêh ƀă pói vâ xông mơ-eăm dế mơjiâng xiâm kối krá tơniăn ăm tơdroăng mơnhông krá tơniăn dêi kơpong kong ngo Quảng Ngãi./.