VOV4.Bahnar - Đơ\ng ro\ng kơ rim tơ drong jang tơ pl^h bri jing pơ tăm kơ su tơ\ Gia Lai ư\h kơ đei yua, Khu\l kơ dră te\h đak hlôi drơ\ng ăn le# rim an^h jang mơ dro sa tơ pl^h te\h tơ drong jang jing rim tơ drong jang tơm cho\h jang sa – bri ‘long nai ‘ngoăih kơ su. Tơ drong kăl pơm kiơ\ ‘no\h an^h jang mơ dro sa athei pơ tăm bri tơ pl^h dăh mă nôp jên pơ tăm bri tơ pl^h. Trong tơ le\ch jang âu đei lăng ‘no\h j^ tơ gu\m hơ met pơ ‘lơ\ng ăn an^h ạng mơ dro sa hai, vei sơ đơ\ng tơ drong pe\ng hlơp bri hai. Mă lei tơ drong pơ tăm bri tơ pl^h tơ\ rim tơ drong jang âu kơ  Gia Lai ‘no\h tôch mơ mat tat, yua kơ đei lơ an^h jang mơ dro sa tơ chă rim trong pơm pơ hiơ\ hơ năp jang đơ\ng kơ d^h.  

Lăp đơ\ng ro\ng kơ io\k đei trong tơ le\ch jang đơ\ng Khu\l kơ dră te\h đal, Ko\ng ti te\ch mơ dro tơ mam te\ch ăn te\h đak đe Quang Đức (krao kơ đe\h ‘no\h ko\ng ti Quang Đức) hlôi pơ tru\h trong jang ap^nh tơ pl^h 2.100 hec tar kơ su ư\h kơ đei io\k yua lơ jing pơ tăm kơ tao păng [um [lang. {ok Nguyễn Văn Toàn, kơ dră lăm vei lăng pơm tơ le\ch tơ mam đơ\ng an^h te\ch mơ dro âu akhan, ‘nâu jing 2 kơ loăi ‘long kơ đe\h năr, tơ gu\m an^h jang mơ dro sa pơ dăr jên hre\nh, jên tơ mơ\t jang to\ se\t. Tơ drong ‘nâu vă khan ko\ng ti Quang Đức gô athei pơ tăm bri tơ pl^h dăh mă nôp jên, hơ to\ dang 140 ti hlak jên. ‘Nâu jing kơ so# jên tôch kơ t^h, păng nhen le\ gô lo#h pơ đ^ tơ dăh lăng kiơ\ lơ\m io\k yua đơ\ng kơ tao hăm [um [lang dang ei. Vă ko\ng ti Quang Đức tơ pl^h jơ nei, kiơ\ kơ [ok Toàn, ko\ng ti gô chă trong pơ dui ư\h kơ đei khei ‘năr pơ kăp tơ drong pơ tăm bri dăh mă nôp jên pơ tăm bri tơ pl^h: “An^h jang mơ dro sa gô tơ pl^h jing pơ tăm kơ tao hăm [um [lang. Yua kơ an^h jang mơ dro sa to\k bo\k mơ mat tat kơ na hlôi đei hla ar ‘no\h ap^nh pơ dui đunh khei ‘năr nôp jên pơ tăm bri. Ba no\ng ap^nh pơ dui đunh khei ‘năr đe\ch, mă ^nh ư\h kơ ap^nh ‘no\h pơ dui đunh khei ‘năr dôm yơ. Tơ drong te\h bri ‘long ie\ dơ\ng, te\h cho\h jang sa roi să ‘no\h tơ drong đơ\ng an^h jang, đơ\ng de#h char, nhôn lăp bơ ngơ\t tru\h tơ drong đơ\ng nhôn đe\ch.”

Tơ drong jang tơ pl^h bri kơ ne# jing pơ tăm kơ sư ư\h kơ đei io\k yua tơ\ xăh Ia Blứ, apu\ng Chư Pưh, Gia Lai

Đơ\ng sơ năm 2008 tru\h 2011, an^h jang vei lăng kon pơ lei de#h char Gia Lai hlôi pơ jao hlo\h 32 rơ bâu hec tar bri kơ ne# ăn kơ 16 an^h jang mơ dro sa tơ ring tơ le\ch jang 44 tơ drong jang tơ pl^h pơ tăm kơ su. Đơ\ng ro\ng kơ jang ư\h kơ đei io\k yua, rim an^h jang mơ dro sa ap^nh gơ\h tơ pl^h hlo\h 12 rơ bâu hec tar lơ\m kơ so# hlo\h 25 rơ bâu hec tar kơ su ư\h kơ đei io\k yua jing ‘long nai. ‘Ngoăih kơ te\h đei kơ su, te\h ap^nh tơ pl^h ‘no\h vă je# j^t rơ bâu hec tar bri hlôi le# ho\h j^t sơ năm kơ âu. Mă lei, đei lơ an^h jang mơ dro sa ư\h kơ tơ roi kiơ tru\h trong jang tơ iung ming bri. Chă trong pơ ve\r vă koă pơ tăm bri tơ pl^h, ‘no\h j^ dôm tơ drong kiơ rim an^h jang mơ dro sa hlôi pơm lơ\m lơ sơ năm âu ki păng to\k bo\k hơ nơ\ng pơm vă tơ jră hăm nơ\r athei đơ\ng khu\l kơ dră te\h đak vă vei sơ đơ\ng tơ drong pe\ng hlơp bri. {ok Trương Phước Anh, kơ dră an^h vei lăng găh cho\h jang sa păng hơ to\k tơ iung tơ ring tơ rang Gia Lai tơ băt:Đơ\ng ro\ng kơ an^h vei lăng kon pơ lei de#h char tơ roi tơ băt, rim an^h jang mơ dro sa hlôi pơm tơ drong jang pơ tăm tơ pl^h. Tơ\ khei ‘năr âu, nhôn ako\m đei 7 an^h jang mơ dro sa: Hoàng Anh Gia Lai, Quang Đức păng rim ko\ng ti kơ khu\l linh. Mă lei lăp đei Hoàng Anh Gia Lai tơ roi tơ drong pơ tăm bri. Dôm an^h jang mơ dro sa nai ư\h kơ đei tơ roi kiơ tru\h trong jang pơ tăm bri.”

250 hec tar te\h bri găh tơ drong jang pơ tăm kơ su kơ gru\p jang Hoàng Anh Gia Lai đei tơ pl^h jing pơ gar ‘long sa plei

Vă io\k đei rim tơ drong jang tơ pl^h bri jing pơ tăm kơ su, rim an^h jang mơ dro sa adoi pơ kăp asong tơ drong jang ăn kơ kon pơ lei tơ ring, ming man an^h jang kăl. Mă lei, hăm tơ drong jang tơ mơ\t jên jang ư\h kơ ‘lơ\ng, an^h jang mơ dro sa ư\h kơ gơ\h jang kiơ\ nơ\r pơ kăp đơ\ng kơ d^h. Lơ an^h jang mơ dro sa oei pơm pơ hiơ\ ư\h kơ kla jên de#h char vă je# j^t ti hlak jên te\ch ‘long.

Đơ\ng yan âu lơ tơ drong ư\h kơ ‘lơ\ng [ơ\t tơ pl^h bri jing pơ tăm kơ su, [ok Huỳnh Thành, sơ\ pơm pho\ kơ dră khu\l tang măt Kuôk ho#i de#h char Gia Lai akhan, kăl kơ đ^ jơ hngơ\m pơ ‘lơ\ng lơ\m tơ drong ăn an^h jang mơ dro sa tơ pl^h tơ drong jang 1 ‘măng dơ\ng. Vă tang găn tơ drong glăi, [ơ\t măt lăp gơ\h drơ\ng ăn an^h jang mơ dro sa tơ pl^h dôm hơ găt ie\, dôm an^h je# dơ nâu đak. Ku\m hăm ‘no\h, tơ gu\m hơ drol tơ drong pơ tăm ming bri: Ăn tơ pl^h te\h cho\h jang sa dôm yơ, te\h bri roi ie\ dôm ei. Đei lơ te\h kơ su ư\h kơ đei io\k yua, kiơ\ kơ ^nh athei pơ tăm dơ\ng bri. Tơ dăh ư\h kơ pơ tăm ‘no\h le# bri blu\h chăt kơ d^h. Tơ dăh ăn tơ pl^h, ‘no\h tơ pl^h to\ se\t đe\ch. Kăl set hơ len, hơ met pơ ‘lơ\ng mơ mat tat ăn an^h jang mơ dro sa, mă lei ư\h gơ\h yua kơ tơ drong mu\k drăm mă phă pơ răm cham char. Yua kơ cham char g^t kăl, đei jên ră ư\h kơ ke\ răt”.  

M^nh tơ drong jang pơ tăm kơ su ư\h kơ đei io\k yua to\k bo\k ap^nh tơ pl^h tơ\ apu\ng Chư Prông

Ăn phep an^h jang mơ dro sa tơ pl^h te\h kơ su lôch, ư\h kơ ‘lơ\ng lơ\m te\h bri kơ ne# tơ\ Gia Lai ‘no\h j^ trong jang vă hơ met pơ ‘lơ\ng mơ mat tat ăn an^h jang mơ dro sa, vă io\k đei tơ drong tơm vei lăng – hơ iung bri hai. Mă lei, hăm đon tơ che\ng, “ io\k yua mă jing tơ drong đơ\ng an^h jang mơ dro sa, bri ‘no\h tơ drong kơ de#h char”, ‘no\h ư\h tam mă băt Gia Lai gô pơm trong kiơ vă tơ gu\m rim an^h jang mơ dro sa klăih đơ\ng tơ ring ư\h kơ ‘lơ\ng đơ\ng ‘long kơ su./.

            Nguyễn Thảo: Ch^h

          Thuem: Tơ blơ\