VOV4.Bahnar - Hăm tơ drong jang pơ tăm kơ tao kơ dơ să, jang hơ dai vă pơm đei 1 tơ drong jang sa hre\p, đei yua to\k bo\k jing trong jang hơ iă tơ\ rim pơ lei kon kông kơ apu\ng Kbang, de#h char Gia Lai. Kiơ\ đơ\ng tơ drong jang âu, kon pơ lei kon kông hlôi đei tơ drong tơ pl^h ‘lơ\ng lơ\m trong jang sa vă đei tơ drong hiôk klăih đơ\ng dơ nu\h hin kơ jăp.

Trong jang kơ dơ kơ tao să đơ\ng kon pơ lei bơ ngai Bahnar xăh tơ ring 3 Lơ Ku ‘no\h 1 tơ drong pơ t^h gia:

Năr blu\ng sơ năm ‘nao, [ok Đinh A Chi, oei tơ\ plei Krối, xã Lơ Ku, apu\ng Kbang, de#h char Gia Lai ku\m hăm dôm bơ ngai jang lơ\m gru\p pơ tăm kơ tao tơ\ pơ lei năm lăng kơ dơ kơ tao. ‘Nâu jing kơ dơ să mă blu\ng kơ pơ lei, đei pơ gơ\r jang kiơ\ đơ\ng sơ năm 2017. Kơ dơ kơ tao jing ‘lơ\ng hlôi vă đei ko\h te\ch pơ yan mă 2. {ok A Chi tơ băt, [ok tơ gop te\h 5,5 sào, pơ yan hơ drol io\k đei dang 50 triệu hlak jên, jo# đei tơ mam hlo\h 60 tấn kơ tao. Sơ năm ‘nâu, kơ tao jo# pơ hlom ro\ lăng lơ [iơ\, pơ kă hơ nhăk ăn io\k yua ‘lơ\ng [iơ\: “&nh vei lăng khu\l linh so, ^nh ling lang pơ lung linh so, kon pơ lei lơ\m pơ lei ling lang pơm kiơ\ trong jang đơ\ng Đảng, khôi luơ\t đơ\ng te\h đak, hơ drin jang sa vă sut pơ ngot tơ jur dơ nu\h hin. Đei te\h đak tơ mơ\t jên jang pơ tăm kơ yao, khoa ho\k ki thuơ\t kơ na io\k yua tôch kơ jơ nei. Hơ dro# u\nh hnam nhôn pơ tăm đei 5,5 sào đe\ch, mă lei io\k yua đei 60 tấn kơ tao kơ na bu bu ku\m chhôk hơ iă.”

Bơ ngai Bahnar jang kơ tao kơ dơ să

{ok Đinh Bới, kơ dră khu\l pơ tăm kơ tao plei Krối tơ băt, kon pơ lei gơ\h jang đei kơ dơ să ‘no\h j^ gơ nang đơ\ng tơ drong tơ gu\m đei yua đơ\ng tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin tơ ring Tây Nguyên. Dôm bơ ngai vang jang tơ drong jang âu vă đ^ đăng ‘no\h bơ ngai dơ nu\h hin, hơ drol sơ\ đa pơ tăm kơ tao ie\ le, io\k yua to\ se\t. Dang ei gơ nang đơ\ng jên tơ mơ\t jang blu\ng a đơ\ng tơ drong jang ‘no\h hơ dre\ch, pho\ng, cho\h te\h, ku\m hăm tơ drong jang hơ dai hăm hnam kơ măy vă vei sơ đơ\ng an^h răt pơm ăn kon pơ lei sơ đơ\ng jang sa. Dang ei hlôi đei 17 u\nh hnam vang jang lơ\m te\h xă hlo\h 16 hec tar. Lơ\m kơ dơ âu, kơ măy kơ mo\k hlôi tơ mơ\t yua lơ đơ\ng pơ tăm tru\h ko\h io\k. Gơ nang đơ\ng no\h, sơ năm jang hơ drol, kơ dơ ăn io\k yua jo# păh lăp 105 tấn 1 hec tar, lơ hlo\h pơ têng hăm io\k yua kơ tao jo# păh lăp lơ\m tơ ring ‘no\h 60-70 tấn 1 hec tar. Đơ\ng no\h io\k yua to\k lơ, ‘no\h j^ tơ drong hiôk vă kon pơ lei lơ\m pơ lei klăih đơ\ng dơ nu\h hin kơ jăp: “Bơ nê kơ tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin hlôi tơ gu\m kon pơ lei nhôn jang kiơ\ tơ drong jang kơ dư kơ tao să âu. Hơ drol sơ\ kon pơ lei ư\h kơ đei jên vă jang, mă lei dang ei ‘no\h kon pơ lei pơ tăm đei bơ\ih. Mă tơ drong âu ‘no\h kon pơ lei jang hơ dai hăm băl, vang jang hăm băl ‘no\h tơ mơ\t jên jang [ônh [iơ\, io\k yua hiôk [iơ\ păng đei yua mu\k drăm lơ [iơ\. Te\h kơ tao đơ\ng kon pơ lei ku\m nhen io\k yua đơ\ng kon pơ lei gô roi ‘năr roi to\k.”

Lơ Ku ‘no\h j^ xăh mơ mat tat hlo\h kơ apu\ng Kbang hăm vă je# 800 u\nh hnam kon pơ lei, dang 3.200 ‘nu bơ ngai păng bơ ngai kon kông đei hlo\h 80% măt kon pơ lei, găh lơ ‘no\h bơ ngau Bahnar. Xăh đei te\h cho\h jang sa să, hiôk ăn kơ rim kơ loăi ‘long kơ đe\h năr. Lơ\m no\h, kơ tao hlôi đei pơ tăm đơ\ng lơ sơ năm âu ki mă lei io\k yua ku\m to\ se\t yua đơ\ng kon pơ lei pơ tăm ie\, le, tơ mơ\t jên jang ư\h kơ hrâp 1 ‘măng.  

Bơ ngai Bahnar jang kơ tao kơ dơ să

Tơ drong jang kơ dơ să tơ\ xăh âu đei tơ le\ch jang ‘no\h lơ\m sơ năm 2017, [ơ\t đei tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin tơ ring Tây Nguyên tơ gu\m. Tru\h khei ‘năr âu, hlôi đei 7 gru\p u\nh hnam, găh 5 pơ lei hăm dang 100 u\nh hnam kon pơ lei lơ\m xăh đei tơ drong jang tơ gu\m pơ tăm vă je# 100 hec tar kơ tao kiơ\ tơ drong jang kơ dơ să. Đei tơ mơ\t jên jang hrơ\p 1 ‘măng, io\k yua mu\k drăm đơ\ng tơ drong jang âu tôch kơ rơ đăh hăm tơm lơ, ‘lơ\ng pơ têng hăm dôm kơ tao lơ\m tơ ring. {ok Hồ Nam Dương, kơ dră an^h jang vei lăng kon pơ lei xăh Lơ Ku, apu\ng Kbang, de#h char Gia Lai, tơ băt, tơ drong jang kơ dơ să hăm tơ drong jang hơ dai kơ jăp đơ\ng kon pơ lei jang chu\n mir hăm kon pơ lei jang chu\n mir, kon pơ lei jang chu\n mir hăm hnam kơ măy gô jing trong vă jang ‘lơ\ng đơ\ng xăh tơ\ hơ năp kơnh: “’Long kơ tao ‘no\h kon pơ lei hlôi pơ tăm ku\m đunh bơ\ih. Mă lei io\k đơ\ng đei tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin ‘no\h xăh pơ tơm tơ le\ch jang tơ drong jang kơ dơ să joăt pơ tăm kơ tao. Lơ\m dôm sơ năm tru\h ‘no\h nhôn gô pơ\ih să tơ drong jang đơ\ng io\k yua tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin vă tơ le\ch jang tơ\ dôm kơ dơ să tơ\ rim pơ lei vă kon pơ lei hơ to\k tơ iung jang sa păng io\k yua mu\k drăm lơ hlo\h.”

Dôm hơ găt te\h tơ til băl đei tơ gep hơ dai hăm băl, bơ ngai dơ nu\h hin, kon pơ lei jang chu\n mir jang hơ dai hăm băl vă jang kiơ\ pơ tăm kiơ\ trong jang sa t^h, tơ mơ\t yua hrơ\p 1 ‘măng khoa ho\k, ki thuơ\t. ‘No\h tơ pă jing 1 tơ drong jang kach mạng lơ\m tơ pl^h trong jang sa đơ\ng kon pơ lei bơ ngai Bahnar tơ\ xăh Lơ Ku, apu\ng Kbang [ơ\t jang kiơ\ tơ drong jang kơ dơ kơ tao să. Tơ drong jang to\k bo\k ăn [o#h io\k yua ‘lơ\ng păng tơ drong hiôk vă pơ\ih să lơ\m pơ đ^ tơ ring, tơ gu\m kon pơ lei tơ\ xăh mơ mat tat hlo\h âu gơ\h klăih đơ\ng dơ nu\h hin kơ jăp./.

Công Bắc: Ch^h

Thuem: Tơ blơ\