VOV4.Bahnar – Gơnơm băt pơge\nh păng iung jang dôm tơdrong đe\i lơ\m oe\i sa jo\h ayo\ g^t kăl kơ hơdre\ch hơdrung po, bơngai K’ho oe\i tơ\ jơ\ng kông Langbiang, găh th^ trân Lạc Dương, apu\ng Lạc Dương (Lâm Đồng) hlôi pơih đe\i rim trong jang tơmang pơ hiơ\ vă hơvơn păng te\ch mơdro ăn tơmoi, hơnhăk ba đe\i io\k yua kơ jăp ăn tơdrong jang sa kơ u\nh hnam roi năr roi atok tơ iung. Tru\h dang e\i, tơdrong er^h sa kơ pơlei pơla hlôi tơpl^h ‘nao kơna têt au kon pơlei hlôi sơng m^nh pơyan puih mak [e\nh [ang tơdrong hơ iă, hơnu\k hơnoa.

To\k bo\k mơdu\k mơdăk ‘măn răk tơmam drăm kăl vă kơ tom chă pơdă, sơng rim tơmoi tơmang pơ hiơ\ năm tơmang lăng, chă răt lơ\m dôm năr blu\ng sơnăm ‘nao, yă Ka Liêng K’Phước, oe\i lơ\m pơlei B’Nơr C, th^ trân Lạc Dương, apu\ng Lạc Lương (Lâm Đồng) tơbăt, tơmam drăm tanh me\i kơ d^h yă chă tanh to\k bo\k đe\i lơ tơmoi tơmang pơ hiơ\ ‘me\h vă chă răt păng chă lăng, tru\h hloi tơmoi te\h đak đe. Kơ yuơ pă đe\i tơtăm găh tơdrong te\ch mơdro, đe\i jang sa io\k yua sơđơ\ng đơ\nbg tơdrong jang dui brai vai tanh khăn joăt joe, atu\m cho\h jang sa jang ‘nhot-pơkao păng chehphe kiơ\ trong cho\h jang sa hăm kmăi kmo\k hơge\i kơna mu\k drăm u\nh hnam kơ kon pơlei lơ\m pơlei dau hlôi ato\k tơ iung ‘lơ\ng hơ iă. Kiơ\ kơ ‘no\h, Têt tru\h u\nh hnam ayơ je\i pơgơ\r chơt hơ iă ‘nă hal păng dôm tong hlo\h:“Sơ\ tơdrong er^h sa kơ pơlei pơla tơnap tap dêh, dang e\i Te\h đak pơjing rơvơn ăn to\k io\k kon jên vă kon pơlei jang sa je\i hlôi đe\i ato\k tơ iung rim năr. Sơ\ chă tanh brai ‘no\h năm tơ\ atăih chă te\ch nhen tơ\ Di Linh, Bảo Lộc, găh dang e\i, ba tanh brai te\ch ăn tơmoi năm tơmang pơ hiơ\ hloi. Tơmoi năm tơmang pơ hiơ\ đe sư mơ\t tơ\ pơlei vă tơmang lăng păng đe sư ‘me\h dôm tơmam drăm tanh ‘no\h răt kơna chă te\ch mơdro tôch rơvơn. Jang sa đe\i io\k yua lơ [iơ\ kơna kon pơlei chhôk dêh. Têt tru\h, kơ yuơ tơdrong er^h sa ato\k tơ iung sơđơ\ng kơna kon pơlei sơng têt chơt dêh”.

            ‘Ngoăih chă pơdă, te\ch mơdro tơmam drăm tanh ăn tơmoi tơmang pơ hiơ\, rim đe kon hơ ‘lơ\p yă Ka Liêng K’Phước oe\i pơjing hloi m^nh an^h sơng hơvơn tơmoi, chă pơdă te\ch mơdro chehphe arabica păng tơbăt hơdăh trong chă jang chehphe au.

            Atăih kơ pơlei B’Nơr C 300m ‘no\h pơlei Bon Đưng, kơ hre\ng nghe# nhân tơ\ au hlôi pơjing đe\i 10 khu\l tôn ch^ng chêng vă chă tôn ăn tơmoi mơ\ng, lăng mư\h tơmoi năm tru\h hăm groi te\h Langbiang au. Atu\m hăm ‘no\h, rim tơdrong te\ch mơdro por ‘nhot đak nhă ‘lơ\ng hơ iă kơ kon pơlei nhen tơdrô ge, pơlăh đing, ‘nhe\m nhu\ng phang je\i đei ato\k tơ iung kiơ\. Tơgop pơjing đe\i tơdrong jang sa io\k yua kơ jăp ăn kon pơlei. Kiơ\ đơ\ng yă Sa Ly, m^nh ‘nu nghe# nhân che\p kơ\l m^nh khu\l tôch ch^ng chêng ăn tơmoi chă mơ\ng lăng tơ\ pơlei Bon Đung, th^ trân Lạc Dương, đơ\ng mă yă băt jang tơmang pơ hiơ\ ‘no\h tơdrong er^h sa roi năr roi sơđơ\ng, măt bơngai jang lơ\m jơ ‘năr rơhơi je\i hlôi đe\i tơdrong jang sa kơna tơdrong pơngot rơve\t, dơnu\h hin hlôi le\ch ve\h đơ\ng rim hnam kon pơlei. Tơdrong er^h sa kơ kon pơlei hlôi tơpl^h [o#h hơdăh. “Sơ\, ba je\i ư\h kơ gan băt tơdrong chă tôn ch^ng chêng ‘no\h yă kiơ, lăp băt to\ se\t đơ\ng me\ [a\ yă [ok đe\ch. Mă lei tơ je# au, đơ\ng mă tơmoi tơring anai năm tơmang lăng lơ\m tơring bơ\n păng ‘me\h vă băt ‘no\h nhôn mă pơjing khu\l chă tôn ăn tơmoi lăng mơ\ng. Păng đơ\ng tơle\ch jang tơdrong jang au ‘no\h đe\i hloi găh tơdrong jang pai tơdrô ge, tanh khăn păng pơjing tơdrong jang ăn lơ bơngai, jang sa io\k yua đơ\ng au hlôi đe\i [o#h [iơ\ pơtêng hăm sơ\. Mă kăl hăm m^h ma duch nă kon pơlei er^h sa tơnap tap lơ\m pơlei kơ yuơ gơnơm jang sa io\k đe\i dơ\ng kơna hlôi sơđơ\ng er^h sa, pơm dă [iơ\ trăp tr^n ăn te\h đak, kơdră che\p pơgơ\r tơring”

Kiơ\ đơ\ng [ok Cao Anh Tú, Kơdră che\p pơgơ\r An^h bơ\ jang ve\i lăng Jo\h ayo\ kơtơ\ng ang apu\ng Lạc Dương, hre\i au lơ\m apu\ng đe\i hlo\h 70% kon pơlei kon kông er^h sa, găh lơ bơngai K’ho. Mă đơ\ng tơdrong er^h sa hlôi đe\i tơ pl^h, sơđơ\ng mă le\i kon pơlei oe\i ve\i kơ jăp tơdrong oe\i sa sơ\ ki, ‘no\h tơdrong chă tôn ch^ng chêng, kơ\m kang kơnang gie\ng, dui brai vai tanh khăn păng pai tơdrô ge. Atu\m hăm cho\h jang sa kiơ\ kmăi kmo\k hơge\i đe\i io\k yua kơ jăp, jang kiơ\ tơdrong oe\i sa ‘lơ\ng ro\ sơ\ ki tơgu\m ăn tơmoi tơmang pơ hiơ\ chă lăng đe\i lăng jing trong yak tôch kơ [lep păng kơ jăp ‘lơ\ng. Jing hơyak pran kơtang ‘nao vă apu\ng Lạc Dương pơma atu\m, kon pơlei kon kông oe\i tơ\ jơ\ng kông Langbiang pơma hơdro# roi năr roi ato\k tơ iung kơtang. “Hăm tơdrong đe\i, tơdrong ‘lơ\ng hơ iă kơ tơring ‘no\h an^h đe\i lơ kon pơlei kon kông er^h sa, kơdră tơring pơcho\h trong găh tơdrong oe\i sa jo\h ayo\ ‘lơ\ng ro\ kơ tơring, lơ\m au đe\i tơdrong tôn ch^ng chêng – m^nh tơmam đe\i Unesco drơ\ng nơ\r lơ\m sơnăm 2005, lơ\m khe\i năr kơnh hơnơ\ng pơjing rơvơn kơtang vă đe\i jang kiơ\ ‘lơ\ng, đe\i tru\h hăm tơmoi vă pơjing tơdrong jang sa păng io\ok yua kơ jăp ăn kon pơlei. ‘Ngoăih kơ ‘no\h, hăm tơdrong đe\i ‘lơ\ng hơ iă găh to\ ‘mi kial groi te\h vă ato\k tơ iung cho\h jang sa hăm kmăi kmo\k hơge\i, trong yak lăng tru\h cho\h jang sa rơgo\h ‘lơ\ng ‘no\h tơring je\i ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\ cho\h jang sa. Đơ\ng no\h ato\k tơdrong er^h sa kơ kon pơlei Lạc Dương chơt hiôk, sơđơ\ng dơ\ng kơ jăp”

Je\i kiơ\ đơ\ng [ok Tú, ư\h khan ato\k tơ iung kiơ\ trong tơmang pơ hiơ\ pơlei pơla kơtă lơ\m pơlei, lơ\m rim an^h tơmang pơ hiơ\ anai lơ\m apu\ng nhen tơmang pơ hiơ\ cham char Mir pơgar bri te\h đak Bidoup - Núi Bà, An^h tơmang pơ hiơ\ Langbiang, Pơlei Cù Lần… rim tơdrong oe\i sa joăt joe ‘lơ\ng ro\ sơ\ ki hlôi đe\i kon pơlei tơbăt ăn tơmoi, tơdrong mă au tơgop tôch t^h tên lơ\m pơtru\t kơtang mu\k drăm tơring ato\k tơ iung kơtang, m^nh păh je\i tơgu\m ăn ve\i răk tơ [a\k mong tơdrong oe\i sa jo\h ayo\ ‘lơ\ng ro\ kơ jăp ‘lơ\ng hlo\h.

Bơngai ch^h: Quang Sáng

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt