Mĭnh lơ̆m dôm tơdrong jang ‘lơ̆ng ăn trong jang âu ‘noh jĭ Hơp tak xăh choh jang sa kơmăy kơmŏk ‘nao Xanh Cao Nguyên, xăh Cư M’gar. Hơp tak xăh hlôi pơjing jơnei kơjă gui yuăn kơjăp lơ hơgăt teh să hloh 50 héc-ta, hăm dang 50 ‘nu bơngai vang jang păng dôm jĭt ‘nu bơngai jang lơ̆m tơring. Tơdrong tơmơ̆t hrơ̆ch dôm trong jang kơsô̆ nhen kơmăy tơruih kơdih, kơmăy păr ưh kơ đei bơngai huơ̆r pruih kơchơ̆t ‘lơ̆ng, tơchă băt tơm a điện tử păng trong choh pơtăm rơgoh ‘lơ̆ng hlôi tơjur jên jang, hơtŏk ‘lơ̆ng păng pơih să anih tĕch mơdro. Hrei ‘nâu, tơmam gui yuăn kơ hơp tak xăh hlôi đei măt tơ̆ lơ anih tĕch mơdro hơlen hloh nhen Phalăng, Úc, Mi, Hàn Quốc, Canada păng Trung Quốc. Ƀok Nguyễn Văn Thanh Bình, Kơdră vei lăng Hơp tak xăh Xanh Cao Nguyên tơbăt:

“Đei yua đơ̆ng tơdrong jang tơ mơ̆t yua kơmăy kơmŏk ‘nao ‘noh jĭ kơplăh pơm tơlĕch tơ jur đei bơngai jang, jang ‘lơ̆ng kơplăh pơm tơlĕch hăm tơdrong tih. Rim pơgar să kơ hơp tak xăh vă tă kơ đơ̆ng 5 truh 10 héc-ta kơna tơdrong jang vei sơđơ̆ng đei tơdrong ‘lơ̆ng. Hơdai hăm ‘noh, tơdrong phĕ iŏk, pơm tơlĕch, vei lăng kŭm hiôk ƀônh ƀiơ̆, tơgŭm hơtŏk ‘lơ̆ng tơmam lơ, pơm lăp hăm dôm tơdrong pơkăp ‘lơ̆ng tĕch tơ̆ teh đak đe”.

Đơ̆ng yan âu dôm tơdrong jang pơm tơlĕch, dôm bơngai jang khoa hŏk akhan tơplih kơsô̆ lơ̆m choh jang sa lăp tơpă hơtŏk đei yua mưh đei tơgoăt hơdai kơjăp đơ̆ng trong jang tơgŭm, tơchĕng hơlen păng kon pơlei jang chŭn mir. Kiơ̆ kơ Tiến sĩ Đặng Bá Đàn, Phŏ Kơdră vei lăng Hơnih pơtrŭt Choh jang sa kơ Teh đak tơring Tây Nguyên – Nam Trung Bộ, dang ei tơdrong jang tơgŭm ăn tơplih kơsô̆ lơ̆m choh jang sa kŭm đei tôm, tơdrong gĭt kăl ‘noh jĭ hơnhăk dôm jơnei tơchĕng hơlen păng tơdrong jang iŏk yua truh hăm kon pơlei 1 trong hrĕnh hloh, ƀônh kơhlôh păng ƀônh kơjang. Tiến sĩ Đặng Bá Đàn pơma hơdăh:

“Đei lơ trong jang đơ̆ng Đảng, Teh đak kŭm nhen tơring lơ̆m tơchĕng hơlen khoa hŏk păng tơplih kơsô̆. Tơdrong ‘noh athei tơgoăt hơdai đei đĭ đăng vă pơm đei jơhngơ̆m pran akŏm, hơnhăk tơplih kơsô̆ đơ̆ng jơnei hơlen lăng, đơ̆ng rim tơdrong jang truh hăm kon pơlei 1 trong ‘lơ̆ng hloh. Đơ̆ng tơdrong săy phŏng, vei lăng ‘long pơtăm truh tơchă băt tơm a pơm tơlĕch tơmam, đĭ đăng tă kơ kăl iŏk yua kơmăy kơmŏk kơsô̆ ngăl vă vei sơđơ̆ng dôm kơsô̆ chih trŏ ƀlep, lăp hăm tơdrong pơkăp ‘lơ̆ng kơ Việt Nam păng apŭng plĕnh teh”.

Dôm tơdrong tơplih ‘lơ̆ng đơ̆ng tơring tŏk bŏk tơgop pơm jang tŏk ăn pơđĭ anih choh jang sa kơ tơring. Sơnăm 2025, kơjă pơm tơlĕch choh jang sa, bri ‘long, ka hơdang kơ Đắk Lắk đei dang 32.800 ti hlak jên, tŏk hloh 4,5% pơting hăm sơnăm hơdrol, hơnơ̆ng tơƀôh hơdăh hơnăp jang ‘lơ̆ng kơ mŭk drăm tơring. Sơnăm 2026, anih choh jang sa hơdrin jang tŏk 5,86% păng tơplih kơsô̆ đei lăng ‘noh jĭ tơkhoă gĭt kăl vă choh jang sa ưh khan lăp tŏk sơđơ̆ng mă oei tŏk pran hloh lơ̆m jăl jang truh dơ̆ng. Yă Đặng Thị Thuỷ, Phŏ Kơdră Anih vei lăng găh Choh jang sa păng Cham char dêh char Đắk Lắk tơbăt, anih jang tŏk bŏk tơlĕch jang tơplih kơsô̆ lơ̆m choh jang sa hăm tơdrong jang “jang ‘lơ̆ng kơsô̆ đơ̆ng tơm”, iŏk kon pơlei jang chŭn mir păng hơp tak xăh ‘noh tơm.

“Anih vei lăng Kon pơlei dêh char hlôi pơjao ăn anih jang jăl jang 2026 - 2030 jên jang vă jê̆ 140 ti hlak jên vă tơgŭm pơjing dôm tơdrong jang găh iŏk yua khoa hŏk kơmăy kơmŏk kŭm nhen tơplih kơsô̆ tơ̆ đĭ đăng rim tơring lơ̆m dêh char. Hơdai hăm ‘noh kŭm hlôi pơjao ăn anih jang 2 hơnăp jang tơm: Pơjing hla kak kơsô̆ choh jang sa păng pơjing kơmăy tơchă băt tơm a vă băt hơdăh, tơpăt păng yak truh tơdrong hơgăt pơjing anih dơ̆ng tơmam đơ̆ng choh jang sa kơ dêh char Đắk Lắk tơ̆ hơnăp kơnh”.

Sơnăm 2026, Đắk Lắk tơlĕch tơdrong hơgăt mŭk drăm tŏk đơ̆ng 10% tơ̆ kơpal, mŭk drăm kơsô̆ gô tơgop dang 1/3 kơjă kăp gĭt, lơ̆m noh choh jang sa kơmăy kơmŏk ‘nao ‘noh 1 tơdrong jang tơm gĭt kăl. Dôm kơmăy kơsô̆ pơyua ăn vei lăng pơm tơlĕch, hla kak choh jang sa kơsô̆, iŏk yua kơmăy gơh hơgei, chih răk lơ lơ̆m vei lăng tĕch mơdro păng tơgoăt hơdai tĕch tơmam tŏk bŏk đei tŭn pran tơlĕch jang. Ƀok Đỗ Hữu Huy, Phŏ Bí thư Anih jang Đảng dêh char Đắk Lắk akhan:

“‘Meh hơtŏk ‘lơ̆ng kơjă tŏk lơ̆m choh jang sa ‘noh athei tơmơ̆t jên jang ‘lơ̆ng ăn iŏk yua khoa hŏk kơmăy kơmŏk. Tơplih choh jang sa jing mŭk drăm kơsô̆, hơnhăk tơdrong jang tĕch mơdro tơ̆ hơnih điện tử, tĕch trực tuyến ưh khan lăp hrĕnh hloh mă oei hơtŏk ‘lơ̆ng păng kơjă tơmam. ‘Nâu jing trong năm kăl vă choh jang sa hơtŏk tơiung kơjăp ‘lơ̆ng”.

Hăm Đắk Lắk, tơplih kơsôư lơ̆m choh jang sa ưh khan lăp jing trong jang ƀơ̆t măt vă bơ̆jang ‘lơ̆ng ‘lơ̆ng tơdrong hơgăt jang tŏk 2 kơsô̆ lơ̆m sơnăm Bính Ngọ 2026, mă oei jing jăl trong đunh đai vă hơtŏk ‘lơ̆ng iŏk yua, hơrih sa ‘lơ̆ng ăn kon pơlei jang chŭn mir, pơjing 1 tơdrong choh jang sa ‘nao, rơgoh păng mơ̆t jang hơdai. Lơ̆m khei ‘năr pơyan puih mak ‘nao, đon lui ‘neh tŏk bŏk đei ƀôh đơ̆ng kơdih dôm kơdơ chŭn na, mir roh đơ̆ng kon pơlei Đắk Lắk./.