VOV4.Bahnar - Kông unh Chư\ Đăng Ya lơ\m pơlei Ia Gri, xăh Chư Đang Ya, apu\ng Chư\ Păh, dêh char Gia Lai oei rơheng lơ\m kơ hre\ng xơnăm kơ âu hlôi pơjing minh tơring teh xă, giơ\ng ‘lơ\ng hăm lơ tơm pơkao ru\ng reng chôh ang ăh tôch pơyan hla ruih. Atu\m hăm noh đei tơring kon pơlei Jrai erih pơm jang hăm tơdrong joh ayo\ kăp g^t. Tơdrong ‘lơ\ng ro\ đơ\ng cham char păng kon bơngai tơ\ âu pơjing he# minh anih tơmang pơhiơ\ kăp g^t kơ dêh char Gia Lai. Păng tơpă tơring teh tăp dăr kông unh Chư\ Đăng Ya oei đei tơring ako\m axong jang vă pơjing anih tơmang pơhiơ\ ‘lơ\ng hơ iă lơ\m khei năr ano# anăp kơnh.

Lơ xơnăm kơ âu, tơje# tơdrong jang mir [a păng tơdrong jang đoàn, ‘nho\ng Pyưi, {^ thư chi đoàn hơdruh tơdăm pơlei Ia Gri, xăh Chư\ Đăng Ya, apu\ng Chư\ Păh, jang hloi xơnong ‘nhăk tơmoi năm chă tơmang. Rim ‘măng đei tơmoi đơ\ng ataih truh tơmang tơring pơkao ru\ng reng, ‘nho\ng Pyưi kơdih ‘nhăk tơmoi to\k tơ\ kông, tơroi ăn tơmoi băt găh kông unh Chư\ Đăng Ya. {ơ\t tơmoi jur kông, ‘nho\ng Pyưi hơvơn đe ye\t năm tơmang pơlei Ia Gri ‘lơ\ng ro\ kơ po. Atu\m hăm Pyưi, kon pơlei lơ\m pơlei tơroi tơbang dơ\ng găh tơmam drăm po pơm tơle\ch nhen pr6t bri, [um rơkuaih, dăh mă tơmam xa kơ kon pơlei Jrai kiơ\ tơdrong pơkăp đơ\ng tơmoi. ‘Nho\ng Pyưi ăn tơbăt:  “Inh noh đoàn viên hơdruh tơdăm lơ\m pơlei, [ơ\t tơmoi truh tơmang Chư\ Đăng Ya noh inh ‘nhăk tơmoi truh tơmang tơ\ đak hơdra#m, pơxat đei um mur meo, hnam xoi [lo\k kră xơ\. Inh tơblang kiơ\ tơdrong hlôh vao po găh dôm tơring noh đơ\ng tơdrong tơ iung pơjing, khôi juăt oei xa kơ kon pơlei Jrai tơ\ groi kông Chư\ Đăng Ya”.

Kông Chư\ Đăng Ya, apu\ng Chư\ Păh tih xă, ‘lơ\ng ro\, minh tơring teh giơ\ng ‘lơ\ng, ‘long xa plei jơk [l^k. Tơ\ âu ăh rim je# đ^ pơyan hla ruih, pơkao ru\ng reng chôh ang, guăng ‘lơ\ng pơdui đơ\ng groi kông jur tơ\ jơ\ng kông, groi teh păng jăl trong vih vơ\t. Pơyan yơ tơmam mă nôh, kon pơlei tơplih băl jang [a, pơtăm ‘nhot, [um âu to. Pơđ^ tơring kông unh Chư\ Đăng Ya đei axong jing lơ rơvak hăm lơ kơmâu ‘lơ\ng ro\ nhen um ru\p plenh pơxư\ ‘lơ\ng ro\, xơnêpp xơnua, tơdui jơ\ng tơmoi đơ\ng ataih truh. Yă Tôn Nữ Thanh Nga, tơmoi đơ\ng Kon Tum truh tơmang kông unh Chư\ Đăng Ya ăn tơbăt: “Inh hlôi tơmơ\ng lơ\m Đài, đo\k lơ\m mạng, lơ\m hla bar tơroi găh lêh ako\m pơkao ru\ng reng noh inh năm truh tơ\ âu.  Pơkao ru\ng reng tơ\ âu guăng ‘lơ\ng, kông unh Chư\ Đăng Ya hăm tôch ‘lơ\ng ro\, inh [ôh hăp guăng dêh. Tơdrong graxia đơ\ng kông unh păng groi pơkao ru\ng reng guăng thoi âu noh inh gô tơgoi ăn bôl boăl, ‘nho\ng oh inh băt vă đe xư năm tơmang tơ\ âu.”

Ăh je# đ^ xơnăm 2018, apu\ng Chư\ Păh pơgơ\r lêh ako\m pơkao ru\ng reng- kông unh Chư\ Đăng Ya ‘măng mă 2, hơvơn lơ tơmoi tơmang truh 145 rơbâu ‘nu. Tơdrong kăp g^t noh, tơdrong tơm pơjing kơ lêh ako\m jing noh kơdih kon pơlei Jrai tơ\ tơring. Đe xư jing tơ ‘ngla kơ lêh ako\m, jing tơm kơ dôm tơmam drăm pơtăm đei, jing bơngai chơng tơmoi năm tơmang, jing tơm pai xa kơ dôm tơmam xa kăp g^t kơ kon pơlei Jrai. ‘Nho\ng An Gran, kơdră pơlei Ia Gri, xăh Chư\ Đăng Ya ăn tơbăt, kon pơlei tơ\ tơring chơt hơ iă [ơ\t xơng tơmoi đơ\ng ataih truh hăm pơlei pơla po: “Xơ\ tam mă đei lêh ako\m pơkao ru\ng reng noh kon pơlei tơ\ âu năm jang mir đe\ch. Tơnap tap dêh. Đơ\ng ro\ng kơ noh đe băt kông unh Chư\ Đăng Ya păng tơchă truh noh kon pơlei pơtơm tơplih jang, vang pơgơ\r lêh ako\m păng hơto\k io\k yua. Dôm xơnăm kơ âu [ôh pha [iơ\ hloh kơ dôm xơnăm adrol, inh tôch chơt hơ iă yuơ lêh ako\m hơvơn lơ tơmoi truh”.

Duh lơ\m xơnăm 2018, Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Chư\ Păh, dêh char Gia Lai axong je# mơj^t tih hlj vă bơ\ trong păng pơtăm hloh 400 tơm ‘long rok kiơ\ 2 păh jih trongnăm tơ\ xăh mơ\t truh kông unh Chư\ Đăng Ya. Tơgop atu\m hăm jơnu\m pơgơ\r tơring, dôm j^t unh hnam tơ\ pơlei Kó, pơlei Ia Gri, xăh Chư\ Đăng Ya hlôi plang teh vă pơih trong xă hloh. Bơ\ng pang đang măt pơlei pơla po roi năr roi ‘lơ\ng ro\ hloh, [ok kră pơlei Djya chơt hơ iă: “Inh hơpơi teh đak pơtoi axong tơgu\m lơ hloh ăn pơlei nhôn. Kơdih po kon pơlei duh gô adrin pơhrăm tôn chêng mă rơgei, kloh kle\ch. Drăkăn noh hơxuang mă guăng. Đơ\ng noh, nhôn vang tơbang ăn tơmoi băt um ai joh ayo\ kăp g^t păng tơmam xa kơ kon pơlei Jrai nhôn.”

Dang ei, dêh char Gia Lai oei pơjing tơdrong jang “Pơlei tơmang pơhiơ\ Jrai tôm tơdrong tơ\ minh anih” kơtă ăh jih kông unh Chư\ Đăng Ya, hăm hơgăt xă 5 ha, jên huach pơhlom 1 triu đôlar Mih. Kiơ\ kơ noh, pơlei tơmang pơhiơ\ âu đei dôm j^t to\ hnam kơjung kon kông. Lơ\m hnam đei tơnuh unh, anih pai xik tơm, vih tơbang tơdrong erih rim kơ năr kơ kon pơlei Jrai. Atu\m hăm noh, pơlei tơmang pơhiơ\ adoi oei vei răk đak hơdra#m, pơxat đei um mur meo, anih pơm jang, rong kon tơrong, ier bip. Um ru\p âu hơyak găh tơmang pơhiơ\ pơlei pơla, tơgu\m ăn tơmoi gơh atu\m oei xa, atu\m pơm jang vă băt hơdăh tơdrong ‘lơ\ng lơ\m tơdrong erih kơ kon pơlei tơ\ tơring. Yă Trần Thị Kim Tuyến, Pho\ kơdră Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Chư\ Păh, dêh char Gia Lai ăn tơbăt dơ\ng:  “Athei xơkơ\t hơdăh ăn jơnu\m pơgơ\r tơring, anih jang măt tra#n păng jơnu\m jang tơpôl, mă kăl noh hơvơn tơdrong tơgu\m đơ\ng kon pơlei vang jang. Tơdrong mă noh xek axong tơdrong jang, hơto\k io\k yua, hơto\k tơdrong erih ăn kon pơlei.”

Hăm tơdrong pơkăp kho\m jang đơ\ng dêh char Gia Lai atu\m hăm tơdrong dăp đon dăp bơnôh đơ\ng kon pơlei tơ\ tơring, kông unh Chư\ Đăng Ya to\k bo\k oei ang hơdăh, jing anih tơmang pơhiơ\ joh ayo\ pơlei pơla ‘lơ\ng ro\ păng hơvơn lơ tơmoi truh hăm dêh char Gia Lai.

Lan chih păng rapor