VOV4.Bahnar - Tơdrong jang tih tơplih 50.000 ha bri ưh giơ\ng vă pơtăm kơxu tơ\ Gia Lai hlôi tơroi ưh đei jơnei, [ơ\t hloh 30% hơgăt kơxu hlôi lôch dăh mă ưh đei io\k jang. Lơ hơgăt oei tơjur tơdrong pơyua tong ane#. Vă tang găn tơdrong ưh đei yua đơ\ng pơtăm kơxu, lơ anih jang mu\k drăm hlôi kơdih pơih xă teh vă pơtăm kơxu vă rong rơmo, pơtăm ‘long xa plei, pho\ noh ăn đe thuê. Tơdrong yua teh ưh tro\ pơkăp ưh adro# pơm ăn pơkăp hơto\k bri jơk ăn Gia Lai jing ưh kơ ye\ng mă oei pơm tơplih, pơm tơnap tap ăn tơdrong jang vei hơlen lơ\m khei năr truh.

2 xơnăm kơ âu, unh hnam yă Bùi Thị Nhường, tơ\ thôn 3, xăh Bình Nghi, apu\ng Tây Sơn, dêh char Bình Định thuê teh lơ\m tơring pơtăm kơxu kơ Anih jang pơtăm bri păng ‘long ko\ng ngie#p Đức Long Gia Lai (lơ\m anih jang Đức Long Gia Lai) tơ\ xăh Ia Blứ, apu\ng Chư\ Pưh vă pơtăm pơkai. Yă Nhường ăn tơbăt, kơjă thuê teh noh 5 triu hlak jên minh ha minh khei. Đơ\ng ro\ng io\k teh, yă Nhường axong 1 triu hlj vă bơngai jang muih choh tơmăn teh.

Bơngai thuê teh adro# hơto\k kơnong păng rei pơtăm. Pơtêng hăm kơjă thuê teh tơ\ dôm apu\ng Đông Nam, Gia Lai noh thuê teh tơ\ âu reh hloh. Yuơ noh, kơxo# bơngai thuê teh pơtăm kơxu kơ Đức Long Gia Lai roi năr roi to\k tenh: “Đơ\ng xơnăm xơ\, bơngai Bình Định năm tơ\ âu thuê teh jang pơkai, đe xư năm tơ\ bri âu. Inh truh lăng teh, tơ\ng gơh noh ba phă bri vă jang. Anih jang ‘nhăk kơmăi pơchoh truh noh ba athei klă jên ăn đe xư. Ba jang đei noh ‘meh thuê teh dôm yơ đe xư thuê dôm noh”.

Đơ\ng xơnăm 2008 truh 2011, anih jang pơtăm bri păng ‘long ko\ng ngie#p Đức Long Gia Lai đei pơjao hloh 2000 ha bri ưh giơ\ng lơ\m xăh Ia Blứ, apu\ng Chư Pưh, dêh char Gia Lai vă pơtăm kơxu. Đơ\ng ro\ng 10 xơnăm tơle\ch jang, truh dang ei 1.200/1700 ha kơxu pơtăm ‘nao kơ anih jang mu\k drăm hlôi lôch păng [ơm unh xa yuơ vei lăng ưh đei tơnăp. Hơgăt kơxu oei erih je# minh j^t xơnăm, mă lei tam mă gơh kôih io\k kơtăk yuơ tơm ưh giơ\ng. {ok Lê Ngọc Minh, Kơdră Anih jang pơtăm kơxu, lơ\m Anih pơtăm bri păng ‘long ko\ng ngie#p Đức Long Gia Lai tơ\ xăh Ia Blứ xơkơ\t, ‘nguaih kơ tơdrong ăn kon pơlei tơ\ ‘nguaih dêh char thuê teh pơm jang, anih jang mu\k drăm oei rong rơmo lơ\m tơring pơkăp jang. Dang ei, tơdrong pơtăm kơxu kơ Anih jang Đức Long Gia Lai pơm jang ưh tơnăp hăm 10 ‘nu jang, lơ\m noh đei 2 ‘nu jang kih thuơ\t vei lăng kơxu: “Teh le# hoh, noh ba axong ăn đe chă jang vă đei jên jang ăn ‘nho\ng oh lơ\m anih jang, hăp hơmet teh dơ\ng, pơlôch ‘nhe\t vă ning mônh kơnh choh rơgoh teh. Tơ\ng le# teh nhen adrol ki noh athei choh chong le# pơđ^ ‘nhe\t, huach lơ jơhngơ\m jang.”

Khei 5 xơnăm âu, Jơnu\m pơgơ\r teh đak drơ\ng nơ\r axong ăn dôm anih jang mu\k drăm ưh đei jơnei lơ\m tơdrong tơplih 50.000 ha bri ưh giơ\ng vă pơtăm kơxu tơ\ Gia Lai gô tơplih trong yua teh vă pơtăm ‘long ko\ng ngie#p, ‘long pơm pơnăn xa nai lơ\m hơgăt kơxu lôch. Mă lei, mưh tơplih, anih jang mu\k drăm athei pơtăm bri pơtăl hăm pơkăp: tơplih 1 ha teh pơkăp, noh athei pơtăm pơtăl 3 ha bri. Jơnu\m pơgơ\r teh đak duh drơ\ng kiơ\ tơplih [ơ\t hlôi đei tơdrong pơtăm hơlen đei yua tơnăp păng đei hơlen k^ pơkăp đơ\ng anih choh jang xa.

         Mă lei, ưh đei tơre\k truh tơdrong pơtăm bri pơtăl, đơ\ng minh [ar xơnăm adrol ki, lơ anih jang mu\k drăm hlôi pơih xă, kơdih pơtăm kơ hre\ng ha ‘long pơm pơnăn xa tơ\ hơgăt teh bri. Lơ\m noh, jang lơ hloh noh anih jang kơxu Trung Nguyên (lơ\m Anih jang Hoàng Anh Gia Lai), hlôi kơdih tơplih 250 ha pơtăm mich păng plei pơ o\. Anih axong jang păng ming man 194 pơtăm lơ ha tơm xà cừ lơ\m hơgăt teh pơtăm kơxu ưh đei yua.

         Tơdrong mă yua teh kư\ kă lơ\m teh pơtăm kơxu ưh tro\ pơkăp hlôi đei Anih vei lăng kon pơlei dêh char Gia Lai [ôh lơ\m ‘măng hơlen ăh tong ane# xơnăm 2015. Đunh kơ âu minh [ar khei, anih vei lăng kon pơlei apu\ng Chư\ Pưh pơtoi gơih tơdrong mă âu ăn anih vei lăng kon pơlei dêh char. Anih Choh jang xa păng Hơto\k tơ iung tơring pơxe\l dêh char hlôi tơle\ch hơlen tơdrong đei [ôh. Mă lei, tơdrong tơlang adro# pơdơh ăh tơbăt đe\ch. {ok Vũ Ngọc An, Pho\ kơdră Anih choh jang xa păng Hơto\k tơ iung tơring pơxe\l Gia Lai oei akhan, âu jing tơdrong ie\: “Dôm anih jang pơtăm hơlen minh [ar ha. Tơdrong mă noh ưh đei trăp tr^n kiơ ôh găh vei hơlen hnam. Dêh char duh pơgơ\r rim anih jang năm hơlen lăng dôm anih jang mu\k drăm pơtăm dôm ha, pơtăm hơdre\ch ‘long kiơ, kơlih kiơ tam mă đei axong mă pơih xă hơgăt pơtăm. Anih Choh jang xa păng hơto\k tơring pơxe\l hlôi hơlen, tơroi ăn anih vei lăng kon pơlei dêh char hơmet anih jang mu\k drăm vei xơđơ\ng tơdrong đei [ôh, ưh gơh pơih xă dơ\ng ôh.”

Vă jang kiơ\ pơkăp tơplih 50 rơbâu ha bri ưh giơ\ng vă pơtăm kơxu, đơ\ng xơnăm 2008 truh 2011, dêh char Gia Lai hlôi ăn 16 anih jang mu\k drăm tơle\ch 44 tơdrong jang. Hloh 35 rơbâu ha teh bri ưh giơ\ng hlôi pă đei oei, pơtăl kơ noh lơ kơxu ưh giơ\ng, dôm j^t rơbâu ha [ơm lôch răm, yuơ ưh đei vei lăng tơnăp. Anih jang mu\k drăm ưh adro# ưh đei jang kiơ\ pơkăp găh pơyua ăn tơpôl hăm dôm tơring mă oei pơm tơle\ch tơdrong tơnap tap. Tơdrong pơhơi đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring gô pơm ăn dôm tơdrong tơplih âu tơnap kơ xek tơlang, tơnap kơ athei anih jang mu\k drăm pơtăm bri pơtăm ăn hơgăt kăl tơplih kiơ\ pơgơ\r jang đơ\ng jơnu\m pơgơ\r teh đak.

Lan chih păng rapor