VOV4.Bahnar - Xơnăm 2018 lơ\m khei năr kơjă tơmam drăm tơm nhen cà phê, kơxu, tiu adoi reh, cho\ng mă tơdrong erih kơ hloh 275.000 kon pơlei kon kông tơ\ dêh char Kon Tum duh đei hơto\k [ôh hơdăh.  

Dôm năr je# đ^ xơnăm, tơdrong xo# xôn hơnơ\ng [ôh bang lơ\m unh hnam [ok Bloong Rum, bơngai Jeh - Triêng, oei tơ\ pơlei Dục Nhầy 3, xăh xơlam teh Đak Dục, apu\ng Ngọc Hồi, dêh char Kon Tum.

Ako\p minh xơnăm pơm jang, [ok Bloong Rum chơt hơ iă, [a noh [enh xum, hnam đei 6 ‘nu xo\ng xa truh pơyan đơ\ng ro\ng kơnh duh tam mă đ^. Jên noh đei lơ yuơ 3ha [um [lang pơtăm to\k bo\k oei io\k yua pơtơm te\ch to\ xe\t. Kiơ\ kơ [ok Bloong Rum, teh [a, teh mir kơ unh hnam [ok duh nhen kon pơlei tơ\ pơlei Dục Nhầy 3 duh dôm ăi hơgăt, cho\ng mă xơnăm âu gơnơm pơtăm hơdre\ch ‘nao, io\k yua khua ho\k kih thuơ\t lơ\m pơm jang noh đei yua lơ hloh, rim unh hnam adoi ph^ tơto\: “Kon pơlei bơ\n tơ\ âu mă lơ noh jang [a na, [a mir đe\ch mă lei xơnăm đei yua lơ. Xơnăm âu noh chot bơih yuơ ưh đei bơngai yơ pơngot ôh, rim unh hnam adoi đei jên vă răt tơmam. Kon hơioh năm ho\k ngăl, ưh đei bơngai yơ oei tơ\ hnam yuơ ưh kơ măh xo\ng xa, hru\k hrơ\p bơih. {a, [um xơnăm âu adoi to\k giơ\ng, đei yua lơ [a, [um”.

Xơnăm 2018, hăm pơkăp hơto\k tơdrong erih ăn hloh 275.000 kon pơlei kon kông, đei hloh 53% kơxo# măt kon pơlei tơ\ tơring, dêh char Kon Tum kăp g^t tơre\k găh tơdrong choh jang xa. Tơdrong mă âu đei đơ\ng tơdrong erih kon pơlei tơ\ tơring nhen: Sê đăng, Bahnar, Jeh-Triêng… dăh mă kon pơlei kon kông nai nhen: Tày, Thái, Mường, Dao…tơdrong erih gơnơm lơ\m choh jang xa.

Đơ\ng tơdrong pơtho, pơtru\t tơgu\m đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring atu\m hăm anih jang găh choh pơtăm tơ\ tơring, kon pơlei hăt hot ‘nhăk hơdre\ch ‘nao păng io\k yua khua ho\k kih thuơ\t lơ\m choh jang noh tơdrong jang đei yua lơ hloh. Yuơ noh, mă xơnăm âu kơjă tơmam drăm tơm nhen cà phê, kơxu, tiu adoi reh, mă lei tơdrong pơyua hăm rim bơngai jang tơ\ dêh char Kon Tum duh oei to\k đơ\ng hloh 34 triu hlj to\k truh 37 triu hlj, hloh kơ tơdrong pơkăp. Hơ iă hloh noh đon kơche\ng pơm jang đơ\ng kon pơlei đei tơplih [ôh hơdăh. {ok A Xê, bơngai Sêdang, oei tơ\ pơlei Văn Tó, xăh Đăk Ui, apu\ng Đak Hà tơroi: “Dang ei lơ\m pơlei nhôn, unh hnam yơ duh băt io\k yua khua ho\k kih thuơ\t lơ\m pơm jang. Lơ gre choh, kơmăi kơmo\k jang pơtăl kơ jơhngơ\m kon bơngai. {ôm đak tơtă hăm kơmăi kơmo\k đe\ch. Rei pơtăm, kon yo\ng mih ma duch nă adoi năm răt hơdre\ch ‘nao ngăl. Athei hơdre\ch ‘nao noh pơtơm đei yua lơ, kon pơlei ba pơtơm ph^ tơto\ thoi âu”.

Hơyak truh tơring ataih yaih, tơring kon pơlei kon kông, xơnăm 2018 dêh char Kon Tum pơtoi pơih xă um ru\p jang vă kon pơlei hơto\k io\k yua. Hơdăh noh tơdrong jang pơtăm sâm Ngọc Linh tơ\ hơla ‘long bri tơ\ dôm xăh: Tê Xăng, Măng Ri, Ngọc Lây kơ apu\ng Tu Mơ Rông; tơdrong jang pơtăm cà phê tơring hơ ngeo, pơkao tơpông kim tuyên, sâm dây, đương quy tơ\ dôm apu\ng: Đak Glei, Tu Mơ Rông păng Kon Plông. Đơ\ng dôm um ru\p jang âu hlôi đei lơ bơngai pơdro\ng yuơ đơ\ng jang sâm Ngọc Linh, jang sâm dây dăh mă pơdro\ng yuơ đơ\ng jang cà phê tơring hơngeo noh jing kon pơlei kon kông. {ok A Hơn, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Tu Mơ Rông ăn tơbăt, gơnơm hơto\k pran găh ‘long pơm pơgang, mă kăl noh tơm sâm Ngọc Linh, xơnăm 2018 apu\ng tơjur đei hloh 6% unh hnam hin dơnuh hloh kơ tơdrong pơkăp atu\m kơ dêh char: “Kon pơlei lơ\m 3 xăh Tê Xăng, Ngọc Lây păng Măng Ri pơtăm đei tơm sâm Ngọc Linh kăp g^t âu hlôi klaih đơ\ng hin dơnuh păng pơm pơdro\ng đơ\ng tơm ‘long pơm pơgang  sâm Ngọc Linh. Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Tu Mơ Rông pơgơ\r, hơlen vă rim khul jang, rim unh hnam pơtăm thoi yơ mă gơh đei yua, vă rim unh hnam ke\ xut le# pơngot tơjur hin dơnuh đơ\ng tơm ‘long pơm pơgang âu”.

Vă đei tơdrong pơyua kơjăp ăn kon pơlei kon kông erih tơje# bri, truh đ^ xơnăm 2018, hloh 193.000ha bri hlôi đei dêh char Kon Tum pơjao ăn kơ rơbâu unh hnam kon pơlei păng pơlei pơla vei hơlen. Xơnăm âu đơ\ng jên klă vei hơlen cham char bri, rim unh hnam kon pơlei đei yua pơhlom 7.300.000 hlj, gru\p unh hnam pơhlom 39.000.000 hlj păng pơlei pơla noh pơhlom 115.000.000 hlj. {ok  Hồ Thanh Hoàng, Kơdră Anih mong jên Vei hơlen păng Hơto\k bri dêh char Kon Tum ăn tơbăt, âu jing tơdrong pơyua kơjăp, kăp g^t vă kon pơlei hơto\k tơdrong erih păng tơgop xut le# pơngot tơjur hin dơnuh: “Tơdrong erih kon pơlei vang vei hơlen bri đei hơto\k hơdăh, mă kăl noh kon pơlei erih lơ\m bri, tơje# bri, tơring ataih yaih, tơring tơnap tap. Đơ\ng noh dru\t kơtang tơdrong jang tơpôl găh bri, hơvơn lơ kon pơlei vang jang vei hơlen bri. Tơjur unh hnam hin dơnuh, vei xơđơ\ng tơdrong pơyua ăn tơpôl, xơđơ\ng ch^nh tr^ păng xơđơ\ng tơpôl tơ\ dôm tơring kon pơlei, mă hăt noh tơring ataih yaih kơ dêh char”.

Hăm tơdrong tơle\ch lơ trong jang drơ\ng minh, đei jơnei, xơnăm 2018 tơdrong erih kơ hloh 275.000 kon pơlei kon kông tơ\ dêh char Kon Tum hlôi hơto\k [ôh hơdăh. Tơdrong mă âu tơbang đơ\ng tơdrong mă tơring đei jơnei lơ tơdrong pơkăp jang nhen: tơjur 3,5% unh hnam hin dơnuh, tơjur kơxo# unh hnam hin dơnuh kơ dêh char oei pă tơ\ hơla 17%; hơto\k io\k yua ăn rim ‘nu bơngai jang đơ\ng  34 triu hlak jên to\k 37 triu hlak jên, yak hloh tơdrong pơkăp jang; kơxo# kon pơlei kon kông đei axong theh baoh hiêm yte# đei 95% ‘nâu nai. ‘Nâu jing dôm tơdrong đei jơnei, pơm trong kăp g^t vă xơnăm ‘nao 2019, tơdrogn erih kon pơlei kon kông tơ\ dêh char Kon Tum gô pơtoi đei hơto\k.

Lan chih păng rapor