VOV4.Bahnar - Xơnăm 2018 bơ\ng pang dôm tơdrong tơplih ang hơdăh kơ teh đak păng lơ\m tơring Tây Nguyên. Xơnăm ‘nao truh hơ ‘nhăk lơ tơdrong chơt hơ iă, ja#p t/đ drơ\ng minh hơto\k tơ iung, kon pơlei tơ\ ja#p pơlei pơla Tây Nguyên chơt hơ iă xơng Têt, tơno\ hăm unh hnam, pơlei pơla, păng hơpơi ăh xơnăm ‘nao 2019 hăm dôm tơdrong đei jơnei ‘nao. Lơ\m khei năr mă blu\ng kơ xơnăm ‘nao Kỷ Hợi, dôm nơ\r thơ thâu ‘lơ\ng hơ iă ‘măn ăn dih băl [enh kơ tơdrong graxia, ‘mêm kơ eng.

- {lep lơ\m năr blu\ng puih mak ‘nao, [ok Y Bhiâo Mlô (aê Hiêm), kră pơlei buôn Tring 2, phương An Lạc, th^ xah {uôn Hồ pơtru\h nơ\r hmach ăn sơnăm ‘nao pran jăng grăng akau, tơgoăt tơgoăl tru\h hăm kon pơlei oe\i tơ\ rim pơlei pơla. “Sơnăm ‘nao tru\h, ^nh hmach ăn đ^ đăng pơlei pơla, ‘nho\ng oh ling lang pran jăng grăng akau, tơgoăt tơgoăl, Yuăn kon kông m^nh nơ\r [ơ\r đon, ư\h kơ đe\i chă hil hơre\h, djre\h koch d^h băl, ư\h kơ de\i sar bar trong gre nơnăm yă kiơ ôh. Rim răih bơngai tơgoăt tơgoăl nhen le\ ‘nho\ng o\h pôm hnam, gram d^h băl kơ jăp, nhen sơ\ bơ\n che\h đơ\ng m^nh kơtăp, lăp pha d^h băl an^h oe\i, pha d^h băl thong đak nhă, nơ\r pơma phara d^h băl.

- Bơ\ng pang tơdrong hơto\k tơ iung kơ pơlei pơla po, [ok K’Tèo, Kơdră thôn Đa Huynh, th^ tra#n Đinh Văn, apu\ng Lâm Hà, dêh char Lâm Đồng chơt hơ iă: duh gơnơm kon pơlei pơ ‘nam pơm jang, atu\m hăm tơdrong tơgu\m găh lơ tơdrong noh tơdrong pơngot, hin dơnuh hlôi đei tơpuh. Têt xơnăm âu, kon pơlei chơt hơ iă xơng puih mak hăm lơ tơdrong đei jơnei ‘nao: “Xơ\ ki, kon pơlei tam mă vao hơdăh mă lei dang ei noh băt kloh kle\ch bơih, pơ ‘nam ho\k hơlen khua ho\k kih thuơ\t io\k yua lơ\m tơdrong pơm jang, kh^n tơplih hơdre\ch ‘long pơtăm, tơplih hơgăt teh jang [a ưh đei yua lơ vă pơtăm ‘nhot, pơtăm ‘long pơmur rong hơdrông pơm brai. Đei io\k yua hăm lơ hăm mu\k drăm hloh kơ adrol ki. ‘Nguaih kơ noh, tơdrong jang pơjing tơring pơxe\l ‘nao, hlôi đei jơnei tơnăp, lơ\m pơlei đei hnam pơgang, hnam trưng ho\k đei man ‘nao, trong pơlei đei man hăm [ê to\ng ja#p tơring noh tơdrong erih đei hơto\k hloh. Tơdrong erih tơplih noh mih ma duch nă duh pơchơt puih mak, xơng têt tôm măh nhen lơ unh hnam nai lơ\m tơring, duh pơdơh pơdơi, et xa păng năm thơ thâu băl ăh xơnăm ‘nao”

- {ok A Chông, bơngai Xơdang, ‘no\h bơngai jang sa hơge\i păng kră pơlei đe\i kon pơlei yom hlo\h kơ pơlei Đak Klông, tơring Đak Hring, apu\ng Đak Ha, dêh char Kon Tum. U|nh hnam [ok đe\i 3 ha chehphe, 1 ha ksu, 1 ha [um [lang, 2 sao tơ [a\r … pơyan jang sa au ki [ok io\k đe\i 200 tr^u hlak jên. Hăm sơnong jang j^ bơngai kră pơlei, [ok tơnăp chă pơro# pơrôp, pơtho khan ăn kon pơlei oe\i sa tơgoăt tơgoăl d^h băl kơ jăp, tơgu\m djru d^h băl mư\h tơ [ơ\p tơnap tap, tơ iunbg pơjing tơdrong er^h sa ‘lơ\ng hơ iă. {ok je\i phăl hơlăng chă pơtho ăn kon pơlei trong cho\h jang sa, ato\k đe\i io\k yua kơ jăp ‘lơ\ng hơdre\ch ‘long pơtăm, yo\ng kon tơrong, hơnơ\ng pơm ju\k yu\k trong hơlau lơ\m pơting d^h băl jang sa lơ\m tơring. {lep lơ\m sơnăm ‘nao, [ok A Chông hmach Têt ăn kon pơlei pơla tơ je# atăih:“ &nh hmach ăn đ^ đăng kon pơlei pơla jang kiơ\ ‘lơ\ng rim tơdrong jang po, hơnơ\ng chă rơ\ih hơdre\ch, kon tơrong mă [lep hăm groi te\h, to\ ‘mi kial. Bơ\n ư\h khan lăp ako\m chă pơtăm ‘long kăp g^t đe\ch ôh mă le\i kăl lăng tru\h tơdrong chă pơtăm ‘long pơta\m đe\i sa hrôih vă te\nh koăng đe\i io\k yua kơ jăp đơ\ng no\h tơmơ\t jên jang ăn ‘long pơtăm đunh khe\i ‘năr nhen pơtăm bơ\n hơ [o, tơ\h … &nh je\i hmach ăn đ^ đăng kon pơlei pơla ling lang pran jăng grăng akau, sơng puih mak ‘nao chơt hơ iă ‘nă hal, hơnu\k hơnoa’’.  

          - Xơnăm 2018, pơyan jang xa kơ kon pơlei tơ\ lơ pơlei pơla lơ\m dêh char Gia Lai ưh đei xơđơ\ng, cà phê, tiu, găr điêu adoi ưh đei yua lơ, kơjă tơjur. Mă thoi noh, hăm tơdrong adrin pơm jang, tơdrong erih kon pơlei pơtoi đei vei xơđơ\ng. ‘Nho\ng Đích, Kơdră pơlei  Kóp, xăh  Kon Gang, apu\ng Đak  Đoa, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, yak xơnăm ‘nao, kon pơlei oei tơle\ch dôm tơdrong pơkăp vă adrin pơm jang, hơto\k mu\k drăm: “Xơnăm âu ki kon pơlei jang [a lơ mă lei ưh đei yua yuơ ‘mi lơ păng hơbâu lê dreng pơrăm. Cà phê xơnăm âu ki duh ưh đei yua păng kơjă reh dơ\ng. Xơnăm âu kon pơlei adrin pơm jang vă đei yua tơnăp hloh xơnăm adrol. {ơ\t xơnăm ‘nao thơ thâu hăm rim unh hnam pơm jang đei jơnei, đei yua lơ hloh”.       

-M^nh lơ\m dôm tơdrong pơgơ\r jo\h ayo\ oe\i sa ‘lơ\ng ro\ hlo\h dêh char Dak Nông lơ\m dôm năr blu\ng sơnăm 2019 ‘no\h ‘măng mă blu\ng pơgơ\r Pơm le#h Dui brai vai tanh khăn pơgơ\r kiơ\ trong pơgơ\r Te\h đak. Lơ\m tơdrong pơgơ\r ‘no\h, kon pơlei rim hơdrung kon kông ư\h khan lăp chă pơdă tơmam drăm, chă hru\k hơbe\nh ao tanh mă le\i oe\i vang pơm le#h trong kơpho#, tôn ch^ng chêng păng tơbăt hơdăh dôm tơdrong oe\i sa joăt joe ‘lơ\ng ro\. {ok Y Dung, bơngai M’nông oe\i lơ\m pơlei Bu Pah, tơring Trường Xuân, apu\ng Đak Song tơbăt, ‘nau jing pơm le#h t^h, pơjing jơ ‘năr chơt hơ iă ‘nă hal ăn năr blu\ng sơnăm ‘nao.“Tơdrong chơt hơ iă hlo\h lơ\m sơnăm au ki păng đơ\ng te\h đak rơnge\i tru\h dang e\i, kon pơlei nhôn đe\i m^nh ‘măng pơm le#h t^h hlo\h păng kơdrơ\m bơngai hlo\h. ‘No\h ‘măng mă blu\ng tơ\ dêh char Dak Nông pơgơ\r pơm le#h Dui brai vai tanh khăn păng tôn ch^ng chêng t^h lơ lau nhôn chhôk hơ iă hlo\h. Sơnăm so hlôi tơ\ ro\ng, sơnăm ‘nao tru\h, ^nh hơpơi ‘me\h vă kon pơlei pơla tơgoăt tơgoăl d^h băl pôm nơ\r [ơ\r đon, jang sa đe\i io\k yua kơ jăp. Lơ\m sơnăm 2019 kăl ato\k tơ iung hlo\h dơ\ng, rong ‘me kon hơ ‘lơ\p chu yom, tơgoăt tơgoăl, ho\k hơge\i, hmach ăn kon pơlei tơ je# atăih tơgoăt tơgoăl pôm nơ\r [ơ\r đon”.

- Mă ‘nao pơgơ\r ‘măng mă 2, mă lei lêh ako\m Pơkao ru\ng reng – kông unh Chư\ Đăng Ya, xăh Chư Đăng Ya, apu\ng Chư Păh, dêh char Gia Lai khei năr âu ki duh hlôi hơvơn đei 145 rơbâu ‘nu tơmoi lơ\m teh đak păng đơ\ng teh đak đe truh ako\m. Tơ\ âu, tơmoi ưh adro# đei hơlen lăng tơdrong ‘lơ\ng ro\ kơ cham char kơdrơ\ng đơ\ng pơkao ru\ng reng, mă oei đei ako\m lơ\m tơdrong joh ayo\ kăp g^t kơ kon pơlei Jrai tơ\ tơring. Noh jing dôm tơdra ang bang đơ\ng ching chêng, jing tơdrong graxia kơ khôi juăt jue păng dôm tơ[ăng xa juăt jue [âu phu ‘lơ\ng kăp g^t. ‘Nho\ng Dim, pơlei Ia Gri, xăh Chư\ Đăng Ya ăn tơbăt, lơ\m lêh ako\m, kon pơlei lơ\m pơlei ưh adro# đei pơdăh tơdrong ‘lơ\ng ro\ joh ayo\ kơdo\ xuang kơ hơdrung hơdre\ch po, mă oei hơto\k io\k yua gơnơm đơ\ng lêh ako\m âu: Dôm ‘năr blu\ng puih mak âu inh tôch kơ chơt hơ iă, kơlih xơnăm âu ki nhôn đei axong lêh ako\m pơkao ru\ng reng kơ pơlei pơla inh. Kon pơlei tơ\ Ia Grai hlôi tơbang đei rim um ai joh ayo\ kăp g^t kơ pơlei pơla po. Tơdrong pơyua ăn kon pơlei adoi hơto\k. Inh tôch bơnê kơ jơnu\m pơgơ\r tơring hlôi hơto\k tơmang pơhiơ\ tơ\ Chư\ Đăng Ya. Lêh ako\m tơgu\m kon pơlei nhôn tơbang joh ayo\, tơmam drăm hlôi đei tơ\ tơring.

-{lep lơ\m Têt Nguyên đán sơnăm au, tơ\ An^h tơmang pơ hiơ\ Cham char te\h đak Măng Đen, kơdră apu\ng Kon Plong, dêh char Kon Tum, hơnơ\ng pơgơ\r lơ tơdrong pơchơt pơ hiơ\ ăn tơmoi tơmang lăng. Jing bơngai che\p ve\i khu\l tôn ch^ng chêng jo\h hơri 30 ‘nu bơngai pơlei Kon Ke 1, tơring Đak Long, vang tơbăt hơdăh găh ch^ng chêng, asoang kơ bơngai Sơdang Mơnâm, ‘nho\ng A Đrue# ‘me\h vă:“Lơ\m sơnăm ‘nao 2019, tơdrong mă ^nh ‘me\h vă hlo\h hăm u\nh hnam bơ\n, hăm rim u\nh hnam lơ\m pơlei adoi nhen lơ\m tơring ‘no\h ke\ yak hlo\h tơdrong long păng jang sa io\k đe\i kơ jăp. Hơpơi ‘me\h vă tơdrong er^h sa kơ kon pơlei bơ\n roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng hlo\h dơ\ng. Tơdrong cho\h jang sa roi năr roi io\k yau kơ jăp. Je\i ‘me\h vă lơ\m sơnăm ‘nao kon pơlei bơ\n hơnơ\ng ve\i răk tơ [a\k mong tơdrong joăt joe oe\i sa jo\h ayo\ ‘lơ\ng ro\ đơ\ng me\ [a\ yă [ok chă pơ sư\ ăn kơ bơ\n”.

Lan – Zưt chih păng rapor