VOV4.Bahnar - Jơ ‘năr chơt hơ iă ‘nă hal sơng Têt Kỷ Hợi hlôi yak jơ\p pơlei pơla. Kơdră che\p pơgơ\r, tơring tơrang kơ rim dêh char Tây Nguyên je\i ‘măn jơhngơ\m đon lăng tông nông gia dôm u\nh hnam tơnap tap, kon pơlei tơring atăih yăih đe\i sa Têt joăt joe ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng, chơt hơ iă ‘nă hal, kơru\n đ^ jơhngơ\m ư\h kơ le# u\nh hnam ayơ ư\h kơ đe\i sa Têt. Tơ\ ala au, nhôn tơroi tơbăt tơdrong bơ\ jang ve\i lăng năng tông Têt joăt joe hơdre\ch hơdrung tơ\ rim dêh char Tây Nguyên: 

- Têt je# truh, atu\m hăm ja#p teh đak, jơnu\m pơgơ\r tơring lơ\m dêh char Gia Lai duh oei adrin tơre\k Têt ăn kon pơlei. {ok Đinh Guin, Pho\ kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Kdang, apu\ng Đak Đoa, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, xăh hlôi tơgu\m ăn dôm pơlei kon kông hăm pơkăp 5 triu hlj minh pơlei vă kon pơlei xơng Têt. Atu\m hăm noh, xăh duh tơle\ch hơlen tôm pơlei pơla vă tơgu\m ăn bơngai hin dơnuh, unh hnam tơnap tap xa Têt: “Xơnăm 2018 ‘mi lơ, cà phê, tiu, kơxu hiong kơjă, tơdrong erih kon pơlei tơnap tap pơtêng hăm dôm xơnăm adrol ki, mă thoi noh Anih jang Đảng, Anih vei lăng kon pơlei hơvơn kon pơlei xơng têt chơt hơ iă păng xơđơ\ng. ‘Nguaih kơ pơkăp đơ\ng Teh đak noh xăh nhôn duh axong jên mong kơ xăh vă răt tơmam axong ăn unh hnam tơnap tap hloh vă đe ye\t đei têt xơđơ\ng nhen rim unh hnam nai lơ\m xăh. Tơchơ\t mă xăh tơle\ch noh, rim hnam lơ\m xăh Kdang adoi chơt hơ iă xa têt, ưh đei le# vă minh unh hnam yơ lơ\m pơlei ưh đei têt”.

- Chư\ Đăng Ya ‘no\h tơring atăih yăih tơnap tap hlo\h kơ apu\ng Chư\ Sê, dêh char Gia Lai. Hăm trong jang rim răih kon pơlei je\i đe\i sơng puih mak ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng, dơ\ng kơ jăp, Dơno\ an^h ve\i lăng Kon pơlei tơring dăr lăng hơlen, pôk tơmam drăm ăn hlo\h 50 u\nh hnam dơnu\h. Atu\m hăm ‘no\h, jơ ‘năr au, rim khu\l bơ\ jang tơring je\i iung jang kơtang ve\i lăng năng tông tơdrong er^h sa ăn rim bơngai lơ\m an^h bơ\ jang po. Mo\ Siu H’Nghen, Kơdră che\p pơgơ\r Khu\l Dro\ kăn tơring Chư\ Đăng Ya, apu\ng Chư\ Păh, dêh char Gia Lai tơbăt: “Mư\h Têt tru\h, rim sơnăm, nhopon je\i dăr lăng hơlen pơmai o\h ayơ dơnu\h, kăl vă chă tơu\m djru lơ\m khe\i ‘năr au, mă kăl hăm đe dro\ kăn u\nh hnam tơnap tap. Sơnăm au ki, nhôn pơjing kon jên mong kơ khu\l, lơ\m khe\i ‘năr têt, nhôn pơro# athe\i rim kơdră che\p pơgơ\r khu\l dro\ kăn rim pơlei pơla tơle\ch kon jên mong au răt tơmam drăm pôk ăn pơmai o\h u\nh hnam dơnu\h lơ\m khu\l sơng puih mak chơt hơ iă ‘nă hal, ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng, ư\h kơ lon pơmai o\h ayơ, vă rim bơngai vang sa Têt chơt hơ iă ‘nă hal”.

- Jơnu\m pơgơ\r tơring păng dôm jơnu\m tơpôl tơ\ dêh char Kon Tum duh hlôi hơvơn lơ tơdrong tơgu\m Têt ăn kon pơlei. Hăm hloh  22.800 unh hnam hin dơnuh păng 8.700 unh hnam tơje# hin dơnuh kơ dêh char, rim tơring hlôi chih hơnăn, tơle\ch hơlen tơpă kơ rim unh hnam vă đei trong tơgu\m. Tơdrong pơgơ\r ‘Năr ako\m [anh chư\ng jơk, xa Têt atu\m tơ\ je# 600 pơlei kon kông lơ\m dêh char duh đei hơmet tơnăp. {ok  A Thủy, Kơdră Anih Măt tra#n tôh kuôk Việt Nam xăh Đak Tơ Lung, apu\ng Kon Braih, xăh đei 8 pơlei hăm hloh 2.300 măt bơngai, mă lơ noh kon pơlei Sê đăng ăn tơbăt:  “Hơmet Têt Nguyên đán xơnăm 2019, Măt tra#n tôh kuôk Việt Nam xăh duh băt hơdăh tơdrong erih lơ\m rim pơlei pơla găh khei năr duh nhen tơdrong hơmet ‘Năr ako\m [anh chư\ng jơk. Rim pơlei pơla chih mătt đơ\ng năr 22 truh năr 28 âm lịch noh pai xa Têt ako\m. Măt tra#n xăh duh jang atu\m hăm rim anih jang tơroi hơvơn kon pơlei xa Têt xơđơ\ng mong răk, tang găn huach kư\ kă. Tơje# hăm noh Măt tra#n xơng io\k tơmam đơ\ng Trung ương, dêh char, apu\ng, axong kơtă ăn rim unh hnam vă vei xơđơ\ng ưh đei unh hnam yơ kơ[ah pơngot lơ\m khei Têt ”.

- Jing tơring tơnap tap hlo\h kơ apu\ng Lăk, dêh char Dak Lăk, Ea Rbin oe\i đe\i hlo\h 44% u\nh hnam dơnu\h. {ok Đặng Xuân Kiên, Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei tơring Ea Rbin, tơbăt: Kơdră tơring hlôi yak hơdoi hăm rim an^h bơ\ jang tơpôl, rim bơngai đei jơhngơ\m đon ‘lơ\ng hơ iă hơdrin ve\i lăng năng tông kơ jăp ư\h kơ le# đei u\nh hnam ayơ pơngot rơve\t lơ\m khe\i ‘năr Têt. “ Tơring Ea Rbin hlôi bơ\ jang dăr lăng, ch^h ako\m rim bơngai đe\i io\k yua ăn te\h đak, u\nh hnam tơnap tap, kon pơlei kon kông kơtă tơnap tap vă chă tơgu\m djru tơtom. ‘Ngoăih kơ ‘no\h, nhôn je\i hlôi jang hơdoi hăm rim an^h bơ\ jang ch^nh tr^, tơpôl krao hơvơn, chă hơvơn đơ\ng tơpôl kon pơlei pơla vang chă tơra tơgu\m ăn vă pơgơ\r năm ngôi, pôk tơmam drăm ăn u\nh hnam tơnap tap. Nhôn je\i pơgơ\r rim tơdrong pơgơ\r jo\h ayo\ kơdo\ soang chơt hơ iă kơ Đảng, chơt hơ iă kơ Puih mak, sơđơ\ng ăn kon pơlei sa Têt joăt joe ‘lơ\ng hơ iă Tơgoăt tơgoăl pôm nơ\r [ơ\r đon, chơt hiôk, pơkom păng sơđơ\ng.”

- Tơ\ xăh xơlam teh Thuận An, apu\ng Đak Mil, dêh char Đak Nông, xơnăm âu ki xăh hlôi keh đang dôm tơdrong tơchơ\t găh pơjing tơring pơxe\l ‘nao. Xăh hlôi bơ\ đei kơ hre\ng trong nơnăm hăm kơxo# ataih hloh 18 km, hăm kơxo# jên axong hloh 22 tih hlj, lơ\m noh jên hơvơn đơ\ng kon pơlei 10 tih hlj. Kră pơlei Y Yăm tơ\ pơlei Bu Đăk, xăh Thuận An ăn tơbăt, lơ\m pơjing tơring pơxe\l ‘nao, rim jăl pơgơ\r tơring axong jang tơ\ tơring kon pơlei kon kông, tơring tơnap tap noh tơdrong erih kon pơlei hlôi tơplih tenh kuăng. Xơnăm âu ki, lơ\m pơlei hlôi đei lơ unh hnam man đei hnam ‘nao ‘lơ\ng. Dôm năr tơje# Têt,  đoàn hơdruh tơdăm hlôi pơlăp trong tơlei unh hơyuh kiơ\ trong noh pơlei pơla hơ iă hơdăh hloh:  “Dang ei mu\k drăm kon pơlei đei [ôh [iơ\, rim unh hnampơtăm cà phê cho đei yua đơ\ng 3 truh 4 tân. Trong nơnăm, hnam trưng ho\k, hnam pơgang đei teh đak axong man tôm tong. Rim xơnăm truh ăh Têt noh rim unh hnam hơmet [anh ke\o, răt hơbăn ao ‘nao ăn kon hơ ioh, đang kơ noh bơ\ têt ‘măn xa. Lơ\m dôm năr têt, kon pơlei duh pơgơ\r lơ tơdrong ako\m nhen pơdăh ching chêng, joh hri hơxuang păng thơ thâu băl minh xơnăm ‘nao đei lơ tơdrong pu\n ai”. 

Yak hơdoi hăm tơdrong chơt hơ iă ‘nă hal tơpl^h ‘nao pơlei pơla, m^h ma duch nă kon pơlei rim hơdrung Tây Nguyên to\k bo\k mơdu\k mơdăk ‘măn răk ăn Têt joăt joe đơ\ng sơ\:

 -Roi năr roi vă je# tru\h năr Têt, jơ ‘năr chơt hiôk tơ\ rim pơlei pơla kon kông dêh char Kon Tum sa roi kơtang hlo\h dơ\ng. Tơ\ pơlei Kon Hring, tơring Diên Bình, apu\ng Đak Tô, hlo\h 270 u\nh hnam to\k bo\k mơdu\k mơdăk ‘măn răk ăn sa Têt. U|nh hnam ayơ je\i hơdrin ‘măn răk, tơ chă tơmam drăm vă sơng Têt chơt hiôk, [lep hăm tơdrong joăt sơ\ ki. ‘Nho\ng A Châu, m^nh ‘nu kon pơlei oe\i lơ\m pơlei au tơbăt, Têt sơnăm au atu\m hăm pơgơ\r kơd^h kơd^h tơ\ u\nh hnam, m^h ma duch nă pơlei Kon Hring oe\i pơgơ\r sa Têt atu\m lơ\m rông pơlei:“Vă ‘măn răk sơng Têt sơnăm ‘nao 2019, u\nh hnam nhôn je\i nhen rim u\nh hnam lơ\m pơlei hlôi yak năm tơ\ bri chă đak hơkap kơne, xem, sơ\k kro. ‘nau dôm ‘nhe\m ‘nhot sa joăt joe đơ\ng sơ\ u\nh hnam ayơ je\i kăl đe\i lơ\m khe\i ‘năr Têt. Kon pơlei je\i hlôi chă pơdo\ bơ\n tơdrô ge, m^nh u\nh hnam dăh mă 3, 4 u\nh hnam vang tơra pôk tơdrô ge vă ‘măn ăn chă et sa lơ\m năr Têt. Rim u\nh hnam je\i chă pơ pro\ phe tơyông vă pơm [e\ng chư\ng. Khu\l kơdră che\p pơgơ\r pơlei je\i hlôi chă pơro# athe\i kon pơlei chă hơpuih hơmet bơ\n hnam, cham trong pơlei rơgo\h ‘lơ\ng, chă ming hơmet, pơro\ pơ ‘lơ\ng ăn kơ rông, ‘măng jang pơlei vă pơgơ\r sơng Puih mak, sơng Têt tru\h”.

- Pơlei Pờ Nang, xăh Tú An, th^ xăh An Khê, dêh char Gia Lai jing anih oei xa đunh đai kơ kon pơlei Bahnar. Je# truh xơnăm ‘nao, th^ xăh  An Khê hlôi hơvơn tơdrong tơgu\m, axong yông ‘nhăk unh hnam kon pơlei tơ\ pơlei Pờ Nang vih oei tơ\ anih ‘nao, xă ‘lơ\ng hloh. ‘Nho\ng Đinh Văn Thuyết, kơdră pơlei Pờ Nang ăn tơbăt, kon pơlei xơng Têt tơ\ tơring ‘nao hăm lơ tơdrong chơt hơ iă păng oei lui ngeh hơyak ăh xơnăm ‘nao: “Adrol ki kon pơlei tơ\ âu ưh kơ băt jang xa, dang ei gơnơm đei jơnu\m pơgơ\r tơring tơgu\m noh kon pơlei băt jang, tơdrong erih xơđơ\ng [iơ\. Hăm tơdrong năm oei tơ\ pơlei ‘nao noh mă blu\ng kon pơlei ưh kơ ‘meh jăk ôh. Đơ\ng ro\ng lơ ‘măng jơnu\m pơgơ\r tơring hơvơn noh mih ma duch nă pơtơm drơ\ng kiơ\ nơ\r [lep nơ\r tro\, pơyua ăn kon pơlei noh pơtơm lăp đon. Dang ei kon pơlei bơnê kơ Đảng, Teh đak, jơnu\m pơgơ\r tơring tôch lơ hlôi axong ăn kon pơlei đei tơdrong erih xơđơ\ng. Xơnăm xo đ^ tôch, xơnăm ‘nao truh ‘meh vă kon pơlei ataih je# pran grăng, pơm jang roi năr roi đei yua lơ”.

-Thôn Klong, tơring Hiệp An, apu\ng Đức Trọng, dêh char Lâm Đồng đe\i hlo\h 300 u\nh hnam, găh lơ ‘no\h bơngai K’ho. Gơnơm tơpl^h ‘long pơtăm ‘moi kiơ\ jang hăm kmăi kmo\k hơge\i, tơdrong er^h sa kơ kon pơlei roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng dơ\ng kơ jăp. {ok Rơnai K’Hùng, Kơdră che\p pơgơ\r thôn Klong, tơbăt, Têt au kon pơlei K’ho sơng sơnăm ‘nao đe\i tôm tong păng ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng gơnơm pơyan pơkao te\ch mơdro hlot kơtang:“ Dang e\i găh lơ kon pơlei bơn hlôi tơpl^h pơtăm rim kơloăi pơkao hơnhăk ba io\k yua kơ jăp, nhen pơtăm ‘nhot, pơkao kiơ\ trong jang hăm kmăi kmo\k hơge\i. Têt sơnăm au, pơyan pơkao kon pơlei gô hơnhăk ba đe\i io\k yua kơ jăp, kon pơlei sa Têt chơt hơ iă ‘nă hal hlo\h. Mă kăl, ba tôch chơt hơ iă jơhnơr mơlo#h hre\i au hlôi băt ho\k pơhra\m pơnam vă băt hlo#h [o#h vao tôm tơdrong găh ato\k tơ iung mu\k drăm ăn tơring”.

 - {ok Y Ký Niê (aê Vô), oei tơ\ pơlei Trưng, xăh Krông Jing, M’drăk ăn tơbăt, [ok đei 5 ‘nu kon mă lei pơđ^ noh oei unh om păng oei pha, pho\ oei tơje#, pho\ oei ataih. Mă lei rim ‘măng têt, noh kon hơ ioh [ok adoi pơgenh vih hơpong, thơ thâu têt hăm me\ [ă yă [ok. atu\m pơ ‘nguaih hnam, [uh ier, pai [anh chư\ng vă xơng têt: Kiơ\ tơdrong mă po ke\ đei, đei ier noh [uh ier, đei tơyông noh pai tơyông, ‘nu\ng [anh chư\ng, tôm noh hơpơi đei ‘năr têt xo# xôn, xơnăm ‘nao tơjra#m lơ pu\n ai, grăng pran. Nhen unh hnam inh dang ei oei pă kon drăkăn hơdruch noh oei hăm me\ [ă, oei kon hơ ioh tih vơ\ noh oei unh om oei pha pơđ^. Noh ăh ‘năr blu\ng xơnăm ‘nao đe kon hơ ioh vih ako\m, thơ thâu têt hăm me\ [ă, chơt hơ iă xơng têt atu\m hăm unh hnam tơm lơ\m dôm năr puih mak adrol kơ chôt vih hăm tơdrong jang rim năr, tơre\k jang xa, hơto\k mu\k drăm.         

- Yak mơ\t lơ\m sơnăm ‘nao Kỷ Hợi 2019, m^nh [ar u\nh hnam er^h sa tơnap tap tơ\ tơring sơlam te\h đak Quảng Trực, apu\ng Tuy đức, dêh char Dak Nông đe\i oe\i lơ\m pơbu\ng hnam ‘nao. ‘Nau jing tơmam pôk ăn g^t kăl hlo\h đơ\ng rim khu\l bơ\ jang ‘mêm mơnat pôk ăn. Khu\l Pơbu\ng hnam ‘mêm kơ eng păng Khu\l ‘Mêm kơ eng tơring sơlam te\h đak dêh char Dak Nông hlôi jang hơdoi hăm m^nh [ar khu\l bơ\ jang ‘mêm mơnat pơjao pơbu\ng hnam ‘mêm kơ eng kơ jă kơ jên 60 tr^u hlak jên ăn kơ u\nh hnam mo\ Nguyễn Thị Châu er^h sa tơnap tap hlo\h tơ\ bon Bu Răk, tơring Quảng Trực. Je\i tơ\ au, khu\l hlôi tơgu\m ăn 40 tr^u hlak jên vă man hnam ăn o\h Thị Hợp (hơdrung M’Nông) bơngai mơti mơte\k. Sơng io\k tơmam pôk ăn g^t kăl lơ\m khe\i ‘năr vă tru\h Têt Nguyên đan, yă Thị Vanh (duch mon Thị Hợp) chhưu jơhngơ\m.“U|nh hnam nhôn bơnê kơ khu\l bơ\ jang ‘mêm mơnat hlôi man hnam ăn kơ u\nh hnam nhôn, khu\l jang ‘mêm mơnat je\i hlôi [ơk phe tơmam sa ăn kon pơlei nhôn, khe\i ayơ je\i chă [ơk ăn phe sa [a so\ng ăn ăn bon Bu Răk, nhôn tôch bơnê kơ khu\l bơ\ jang ‘mêm mơnat hlôi tơgu\m djru ăn kơ nhôn. Pơlei nhôn au găh lơ ‘no\h bơngai kon kông, tơdrong er^h sa tôch tơnap tap, hlôi đei tơgu\m ăn phe, [o\h đak măm, [ôt ngok, hơbe\n ao. Kon pơlei nhôn bơnê kơ khu\l jang ‘mêm mơnat, u\nh hnam nhôn ap^nh bơnê kơ khu\l jang ‘mêm mơnat”.

Tơblơ\ nơ\r: Lan - Amazưt