VOV4.Bahnar - Pơ yan to\ ‘nao lăp pơ tơm blu\ng mă lei tơ ring pơ băh đak Krong Pa, de#h char Gia Lai đ^ ư\h kơ măh đak kơ tang. Pơ yan to\ tơ\ tơ ring âu gô oei 3 khei dơ\ng, yua thoi no\h tơ drong to\ phang gô kơ tang, [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng tôch kơ t^h tru\h tơ drong ar^h sa, jang sa đơ\ng kơ hre\ng rơ bâu u\nh hnam kon pơ lei.  

To\ hlơ hle\ng kơ pơ yan to\ đ^ so\h sa rim kơ dơ kơ tao să tơ\ plei Đáp, xăh Kông Lơng Khơng, apu\ng Kbang prăt vă je# 2 khei kơ âu. Chu\n kơ tao kơ u\nh hnam [ok Đinh A Lếch đ^ tru\h pơ yan ko\h te\ch, mă lei jo# pơ đ^ hloi bơ\n hla, dơng kơ tao ku\m lăp kơ jung hlo\h kơ\l bơ ngai. Tơm kơ kao kre\, kro kre\nh. {ok Lếch tơ băt, 2 khei to\ phang, 6 khei ‘mi to\ se\t pơm ăn kơ tao pơ yan âu to\ se\t. {ơ\t lăp, đơ\ng ro\ng ‘măng ko\h te\ch âu, tơ mơ\ng kơ tao ku\m hơ nat kơ ke\ chăt, pơ yan đơ\ng ro\ng pă jor hơ nơ\ng đei hiong răm yua đơ\ng to\ phang:

“{ơ\t mă jang ‘no\h ‘năr to\ phang, tru\h [ơ\t ko\h te\ch ‘no\h ư\h kơ io\k đei dôm yơ. Dang ei ‘no\h te\h tôch kơ hre\ng, kon pơ lei ku\m ‘me\h vă rim kơ dră gơ\h k^ ăn tơ che\ng hơ len tơ gu\m ăn kon pơ lei”.

Kơ tao ‘no\h j^ ‘long pơ tăm tơm kơ kon pơ lei tơ ring hơ le\ch păng hơ le\ch pơ băh Gia Lai păng ‘nâu jing tơ ring pơ tăm kơ tao să hlo\h lơ\m te\h đak hăm dang 40.000hec tar. ‘Long kơ tao ke\ tơ jră to\ phang ‘lơ\ng mă lei hlôi đei [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng kơ tang mư\h to\ phang hlôi pơ dui đunh lơ\m prăt 8 khei âu ki. {ok Nguyễn Hoàng Phước, Pho\ kơ dră vei lăng hnam kơ măy pơm s^k An Khê, de#h char Gia Lai tơ băt, pơ đ^ kon pơ lei hăm an^h jang mơ dro sa to\k bo\k ư\h kơ băt pơm liơ yua kơ to\ phang pơ đang:

“Đơ\ng to\k bo\k sơ năm 2018 tru\h dang ei, mă đơ\ng hnam kơ măy ku\m tơ roi tơ băt, khu\l kơ dră tơ ring păng kon pơ lei ku\m tôch kơ hơ drin lơ\m tơ drong vei lăng kơ tao mă lei ư\h kơ băt vă pơm liơ bơ\ih. To\ tru\h 7-8 khei [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng tôch kơ tang tru\h tơ drong blu\h vơ\ đơ\ng ‘long kơ tao lơ\m khei ‘năr păh tai vă iung, khei ‘năr tơ chơ\t io\k yua. Io\k yua sơ năm ‘nâu đei hiong dang 30% pơ têng hăm sơ năm sơ\, kơ so# hiong lơ\m hơ dai hơ găt te\h ‘no\h dang 450-500 rơ bâu tấn.”

Ư|h khan lăp hơ dro# jang sa, tơ drong jang đơ\ng kon pơ lei tơ ring pơ băh đak krong Pa ku\m to\k bo\k đei [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng kơ tang yua kơ to\ phang. Hnam kơ măy đak Sài Gòn- An Khê đei pơm pơ yua ăn vă je# 15.000 u\nh hnam kon pơ lei thị xăh An Khê, apu\ng Đăk Pơ păng jo# hơ len ke\ io\k đak tơ\ kơ so# to\ se\t hlo\h 2m pơ têng hăm đak to\ se\t hlo\h dôm sơ năm hơ drol âu đơ\ng dơ nâu đak hnam kơ măy pơm tơ le\ch u\nh điên An Khê. Mă đơ\ng thoi no\h ră, to\ phang hlôi pơm ăn dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên jur to\ se\t hlo\h jơ hnơr ar^h, hnam kơ măy măh pơ dơ\h kơ bơ\ jang, kon pơ lei ư\h kơ đei đak yua lơ\m 4 năr tơ til. {ok Nguyễn Vĩnh Thi, Pho\ kơ dră vei lăng Hnam kơ măy đak Sài Gòn- An Khê tơ băt, hnam kơ măy lăp ke\ bơ\ jang dơ\ng mư\h an^h vei lăng kon pơ lei de#h char Gia Lai đei hla ar athei hơ to\k tơ drong pơ cho\h đak đơ\ng dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên găh tu. Mă lei, hla ar âu lăp đei tơ mơ\t yua tru\h ‘năr 28/2 kơ na găh hnam kơ măy to\k bo\k tơ chă trong jang nai vă tơ jră io\k yua:

“To\ phang pơ đang đei [o#h pơm ăn đak tơ\ lơ\m dơ nâu đak hnam kơ măy hrơ\ lơ kơ na an^h pơ tru\h đak hmă đơ\ng hnam kơ măy ư\h kơ gơ\h bơ\ jang. Kiơ\ đơ\ng no\h, gơ nang kơ An^h vei lăng kon pơ lei de#h char Gia Lai athei dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên Ka Nak pơ cho\h ăn tơ\ lơ\m dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên An Khê, vei sơ đơ\ng kơ jung 427 ‘no\h hnam kơ măy mă gơ\h bơ\ jang. Tru\h ‘năr 28/2, ‘no\h lơ\m dơ nâu đak Ka Nak đe sư gô ư\h kơ pơ cho\h đak ăn kơ nhôn dơ\ng bơ\ih. Kơ na hnam kơ măy dang ei to\k bo\k pơm hơ met păng hơ met ăn pơm 1 an^h [ôm đak hmă đe\ch, pơm tơ\ to\k bo\k lơ\m dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên An Khê”

Dơ nâu Ka Nak to\k bo\k hrơ\ kơ tang

Kiơ\ kơ [ok Trần Trung Thành, Pho\ kơ dră An^h tơ che\ng hơ len to\ ‘mi kial tơ pl^h tơ ring Tây Nguyên, ‘mi sơ năm 2018 lơ\m tơ ring pơ băh đak krong Pa lăp đei dang 60% păng pơ yan ‘mi ‘no\h pơ tôch hro#ih dơ\ng kơ na to\ phang hlôi đei [o#h hloi lơ\m pơ yan ‘mi sơ năm sơ\ pơ dui đunh tru\h sơ năm ‘nâu:

“Tru\h hơ tuch sơ năm 2018 hlôi đei [o#h tơ drong ư\h kơ măh đak kơ tang tơ\ tơ ring găh pơ băh đak krong Pa. Dang ei, bơ\n to\k bo\k pu\ [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng đơ\ng El nino hăm kơ so# hlo\h 70%, yua thoi no\h dôm khei 2, 3, 4 tru\h âu ‘mi ư\h kơ tro\ pơ yan, kơ so# ‘măng ku\m to\ se\t [iơ\. Mă 2, pơ yan ‘mi 2019 ku\m tru\h klui [iơ\ pơ têng hăm hmă. ‘No\h thoi no\h, tơ drong ư\h kơ măh đak tơ\ găh hơ le\ch, hơ le\ch pơ băh Gia Lai gô tôch kơ tang.”

To\ phang pơ dui đunh to\k bo\k pơm ăn tơ ring găh pơ băh đak krong pa ư\h kơ măh đak kơ tang. {ok Đỗ Đức Hoài, Pho\ kơ dră vei lăng hnam kơ măy u\nh điên An Khê- Ka Nak, tơ băt, đak tơ\ dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên dang ei to\k bo\k to\ se\t hlo\h kơ đak to\k hmă vă je# 22m, mong lăp đei dang 10% kiơ\ pơm pơ che\h. Dôm khei tơ je# âu, đak ro tơ\ dơ nâu ku\m tôch kơ to\ se\t. Yua thoi no\h, Hnam kơ măy u\nh điên An Khê hlôi pơ dơ\h kơ pơ\ih u\nh điên đơ\ng blu\ng sơ năm 2019, oei hnam kơ măy u\nh điên Ka Nak lăp bơ\ jang păh lăp đe\ch. Tơ drong to\ phang ro\ lăng ‘măng mă blu\ng đei [o#h hăm dơ nâu đak hnam kơ măy u\nh điên âu lơ\m pơ yan to\ sơ năm ‘nâu:

 “Dang ei pơ tho đơ\ng Gru\p jang u\nh điên ku\m nhen an^h tơm vei lăng găh mơ dro sa ‘no\h pơ dơ\h kơ pơ\ih tơ le\ch u\nh điên tôch ai vă pơ yua ăn đak tơ\ găh pơ băh. Hnam kơ măy Ka Nak nhôn kơ dâu ku\m jing vă pơ tru\h đak ăn găh pơ băh An Khê, oei hnam kơ măy An Khê pơ dơ\h hloi, lăp mư\h lai yơ sơ đơ\ng u\nh hơ yu\h krê hơ mơt mă athei kơ dâu 10-15pơ n^t đang kơ ‘no\h pơ dơ\h bơ\ih. Dang ei đak găh lơ vă pơ tru\h ăn tơ ring găh pơ băh mă ư\h kơ jo# tru\h pơ\ih u\nh điên dơ\ng o#h.”  

Tơ ring pơ băh đak krong Pa, đak krong t^h hlo\h Tây Nguyên to\k bo\k tơ jră hăm ‘măng to\ phang kơ tang hlo\h. Lơ\m kơ plăh ‘no\h, khei ‘năr âu ‘nao pơ tơm blu\ng pơ yan to\ đe\ch, to\ phang gô oei đei [o#h tôch kơ tang lơ\m khei ‘năr đunh. Yua thoi no\h, rim kơ dră tơ ring kăl kơ chăng rim trong jang tơ jră hăm to\ phang, tơ jur [iơ\ hiong răm hơ mơt kơ đei [o#h.   

Công Bắc: Ch^h

Thuem: Tơ blơ\