Năr Joh ayŏ dôm Hơdrĕch kon kông dêh char Gia Lai jĭ mĭnh lơ̆m dôm năr kăl mă tơmam tôn reh kon kông plei Roh (phường Pleiku) ling lang đei măt păng pơm hơiă pran hăm tơpôl. Chĭng, tĭng nĭng, chĭng klơk, pơ̆t pơng re jơva hơdai hlôi pơm jing tơdrong hơiă gĭt kăl.

Ngê̆ nhơ̆n Siu Thưm – bơngai vei lăng khŭl tơbăt, vă pơm đei 1 grŭp tôn reh hiôk, tơdrong gĭt kăl hloh ‘noh jĭ tơdrong tôn reh hơđăl đơ̆ng lơ kơloăi tơmam tôn reh pha ra băl. Tơmam tôn reh kơ plei Roh đei chĭng klơk tơm, pơ̆t pơng, chĭng klơk iĕ, kŭm hăm dôm tơmam tơteh nhen hơgơ̆r, chĭng, gơ grĕo. Mĭnh tơmam tôn reh đei mĭnh boa hơdrô̆, athei bơngai tôn reh ưh khan lăp gơh kloh klĕch ki thuơ̆t đĕch mă oei athei băt mơ̆t hơdai lăp ‘lơ̆ng hăm băl vă pơm ăn mơ̆ng hiôk hloh.

“Blŭng a, pơih lăm đei tŏ sĕt bơngai, mă lei ‘net ‘net tŏk jing khŭl năm tôn reh. Dang ei ‘noh đĭ đei 2–3 khŭl, năm tôn reh jơ̆p tơring. Đe boăl hưch hanh kơ tơmam tôn reh, hưch hanh tơdrong ‘lơ̆ng hơiă joh ayŏ kon kông đơ̆ng kơdih. Ĭnh đei tơroi tŏ sĕt vă đe boăl hlôh, ling lang hưch hanh tơdrong ‘lơ̆ng joh ayŏ đơ̆ng yă ƀok bơ̆n pơsư̆ ăn: iĕm ‘nĕ kơ hŭt tơmam tôn reh, vă kơ đe hơioh chơt hơiă rok kiơ̆”.

Kram kră tơƀăng chăt. Ƀơ̆t dôm ngê̆ nhơ̆n kră roi pă đei ƀôh, dôm “ngê̆ nhơ̆n ‘lơ̆p” kơ tơdrong hơri brông, tôn reh kơ dôm hơdrĕch kon kông dêh char Gia Lai hlôi pơtăl tôch kơ hơgei. Tơ̆ plei Jut 1, xăh Ia Hrung, dêh char Gia Lai, mă đơ̆ng ‘nao 15 sơnăm, Siu Ting Ning đĭ đei lơ sơnăm kiơ̆ ƀă sư vang akŏm dôm tơdrong joh ayŏ, tôn chĭng chêng lơ̆m dôm năr et sa gĭt kăl kơ pơlei. Ting Ning kŭm hăm bôl boăl oei pơjing khŭl tôn chĭng mơlôh, tôn tơ̆ dôm hơnih mơdro tơmam et sa tơ̆ pơlei tơm Pleiku, hơdai hăm vang akŏm dôm năr et sa, tơdrong jang pơgơ̆r joh ayŏ lơ̆m păng ‘ngoăih dêh char.

“Khŭl tôn chĭng chêng nhôn rơneh đơ̆ng sơnăm 2008 truh 2011. Drŏ kăn đei 7 ‘nu, drŏ glo đei 5 ‘nu. Khŭl năm tôn jê̆ hloh ‘noh tơ̆ Cham să Đại đoàn kết (Pleiku), tơ̆ apŭng ; hơtăih hloh Quảng Ngãi, Quảng Trị. Nhôn roi tơƀôh tơmam tôn joăt joe kơ nhôn păng tơpho tơƀôh ăn đe trong tôn. Ĭnh ƀôh hiôk chơt păng ‘nă hal găh tơdrong joăt joe đơ̆nghơdrĕch nhôn. Ĭnh ‘meh vă tơdrong joăt joe âu oei đei chĕp vei truh ning nai kai mônh kơnh”.

Tơdrong joăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng sơ̆ kơ dôm hơdrĕch kon kông tơ̆ Gia Lai dang ei oei vă pơgơ̆r ming dơ̆ng, vă tưk tơiung dôm kơjă kăp gĭt đơ̆ng sư, păng tơmât sư jing tơmam pơyoa ăn tơdrong jang atŏk tơiung mŭk drăm. Tơ̆ plei K’Giang, xăh Tơ Tung, dêh char Gia Lai, hlôi tơiung đei tơdrong chă tơmang lăng lơ̆m tơpôl, hăm lơ tơdrong joăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang tôch ‘lơ̆ng hơiă đơ̆ng bơngai Bahnar.

Tơ̆ homestay A Ngưi, tơmoi ưh lăp “lăng” đĕch mă oei đei mât hơdai “hăm tơdrong arih” kơ bơngai Bahnar, lơ̆m jơva chĭng chêng, lơ̆m mul meo, lơ̆m khăn ding dông. A Ngưi kơchăng iŏk yoa mang tơpôl nhen Zalo, Facebook, website, fanpage păng trang roi tơbăt găh tơdrong chă tơmang lăng vă sơng tơmoi, mă loi hăm tơmoi đơ̆ng hơtăih păng tơmoi đơ̆ng teh đak đe.

“A Ngưi oei tơchĕng truh tơdrong pơjing 1 anih chih pơcheh, pơm kơtrăi pơyan he ăn đe kon mon truh hơlen năng tơdrong joăt jŏh ayŏ kơ dŏ xoang tơ̆ tơring, vă đe sư gơ̆h hơxoang, gơ̆h tôn chĭng chêng, gơ̆h pai dôm tơmam xa tôch joăt nhen pơlăh đing, iĕr ƀuh. Đơ̆ng dôm tơdrong ƀônh păng hơnơ̆ng đei lơ̆m tơdrong arih xa thoi noh, A Ngưi lui đe bôl boăl roi ‘mêm păng năng kăl dôm tơdrong đơ̆ng yă ƀok sơ̆ pơsư̆ ăn tơpôl păng chăl mơlôh dơ̆ng”.

Vang yak hơdoi hăm druh dăm sơnăm mơlôh, dôm anih jang đoan kŭm tơlĕch lơ tơdrong jang tôch đei yoa, vang tơgop vei kơjăp păng tưk tơiung kơjă kăp gĭt đơ̆ng joh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng hơiă đơ̆ng sơ̆. ‘Nhŏng Đỗ Đức Thanh – Phó Bí thư đoan dêh char Gia Lai ăn tơbăt:

“Anih jang Đoàn, Khul grŭp pơgơ̆r lơ tơdrong nhen, pơjing anih ngôi pơchơt, pơgơ̆r năm hơlen tơ̆ anih tơm a, pơgơ̆r dôm jơ roi tơbăt, bơ̆ jang pơlong năng vang tơgop chĕp vei kơjăp dôm tơdrong juăt 'lơ̆ng đơ̆ng sơ̆. Đe bôl boăl mơlôh tơƀôh hơdăh jơhngơ̆m đon hưch, 'mêm kơ pơlei pơla, teh đak, 'mêm kơ tơdrong joăt jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng hơdrĕch kơdih. Nhôn ƀôh dôm tơdrong jang 'nâu gô tưk tơiung, pơlung bôl boăl roi tơbăt um rup, tơdrong joăt 'lơ̆ng đơ̆ng sơ̆ truh hăm jơ̆p tơring lơ̆m teh đak”.

Lơ̆m tơdrong hơrih xa chăl ‘nao, tơdrong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng đơ̆ng sơ̆ tơ̆ Gia Lai tŏk bŏk đei pơtho tơƀôh dơ̆ng ăn chăl mơlôh păng đe sư kŭm oei hăt chă hơlen năng, hŏk iŏk vă hơnơ̆ng chĕp vei dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng lơ̆m tơdrong arih xa. Hăm jơhngâm đon hưch hanh, gơ̆h hơgei păng ‘mĕh chĕp vei, đe sư jing dôm bơngai pơm gơng tơƀưh tơdrong joh ayŏ kơ dŏ xoang bri kông hăm apŭng plenh teh, vă dôm tơdrong joh ayŏ ‘lơ̆ng hơiă ‘nŏh ling lang đei chĕp vei păng păr ang truh ning nai kai ning mônh.