VOV4.Êđê - Bi mkla\ sra\ng mlih hdra\ mblah “Mblah pral, mâo ma\ pral” jing “Mblah kja\p, ksu\ng kja\p” mơ\ng Đại tướng Võ Nguyên Giáp bi mkla\ klei thâo mbrua\ êdi mơ\ng Đại tướng, djo\ mse\ si Khua la\n ]ar Hồ Chí Minh đa\o knang leh. Klei bi mkla\ ana\n dưi dla\ng jing “Klia\ng” ]ia\ng po\k [a\ng bha\ phu\n mơ\ng hdra\ mblah Điện Biên Phủ - dưi bi mkla\ hluê si tur thâo sa\ng kla\ klei dôk mâo ti kdra\n mblah, hlak mblang klei dôk mâo s^t lehana\n thâo sa\ng êlam mơ\ng klei m^n “Mblah mơ\ng dưi” mơ\ng Khua la\n ]ar Hồ Chí Minh. {ri bi hdơr 65 thu\n Hruê mblah tu\ dưi Điện Biên Phủ, pô ]ih klei mrâo Lại Hoa mâo klei ]ih mơ\ng hdra\ “Mblah pral, mâo ma\ pral” jing “Mblah kja\p, ksu\ng kja\p”  - Sa klei bi mkla\ h[uê ênuk.

Jing pô đru brua\ hlăm klei ta\ êlan kơ klei bi blah hlăm knơ\ng g^t gai, dôk Hlăm Knơ\ng kia\ kriê klei bi blah Điện Biên Phủ, Nguyễn Công Dinh jing sa hlăm [ia\ mnuih h^n, mâo bi klin jih boh klei mâo hlăm grăp hruê mơ\ng du\m êpul êya l^ng kahan hâo hưn, pioh lo\ hâo mdah kơ Đại tướng Võ Nguyên Giáp kơ knơ\ng kia\ kriê phu\n ti Mường Phăng, Điện Biên Phủ. ~u yăl dliê: Mơ\ng kđông phu\n anôk kia\ kriê Định Hoá, Đại tướng Võ Nguyên Giáp dôk ti anôk kia\ kriê kdrăn blah Thẩm Púa, kbưi ho\ng Điện Biên Phủ 15km, lehana\n k]ưm hlăm brua\ ta\ êlan bi blah mse\ si mâo bi kla\ lehana\n mâo klei bi tu\ ư ho\ng phung khua kahan knhăk mơ\ng Trung Quốc mơ\ng ako\ mtam “Mblah pral, mâo ma\ pral”. {ia\dah, dua tlâo hruê êlâo kơ ksu\ng blah, Đại tướng Võ Nguyên Giáp dôk hyưt lehana\n mâo klei dôk bi m^n lu kơ klei awa Hô mta\, ana\n jing “Dlăng mâo ma\ klei dưi kơ mblah”.

Mlam êlâo kơ hruê, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kro\ng jih mlam bhung aguah hruê 26/1 ưm ôk `u iêu bi k[^n brua\ Đảng hrăm mb^t ho\ng khua knơ\ng kia\ kriê jih jang kdrăn mblah, êpul brua\ Đảng kahan lehana\n phung khua kia\ kriê êpul kahan. Bi kla\ klei bi k[^n h[uê ênuk, lehana\n klei bi t^ng mka\ ho\ng asa\p mtru\n: }ia\ng rơ\ng dưi ngă djo\ klei bhiăn h^n jing “Mblah mơ\ng dưi”, lo\ bi mlih mta k`ăm klei ksu\ng mblah, mơ\n “Klei bi blah pral, mâo ma\ pral” nao kơ “Klei Mblah kjăp, ksu\ng kjăp”. Mkla\ mklơ\ng lo\ bi kdung mmông ksu\ng blah. Mtru\n asa\p kơ jih jang l^ng kahan djăp kdrăn mblah lo\ kdu\n hlăm anôk dôk kdê, lehana\n ktu\ng ba knong. Leh kơ ana\n, Nguyễn Công Dinh mâo asa\p mta\ mơ\ng Đại tướng Võ Nguyên Giáp dja\ ba hra\ mơ\ng khua g^t gai Hồ Chí Minh mơ^t kơ hdră bi mlih mnê] ksu\ng mblah. Nguyễn Công Dinh lo\ bi hdơr:

“Leh mâo klei mkla\ mklơ\ng “Mblah prak, mâo ma\ pral” nao kơ “Klei bi mblah kjăp, ksu\ng mblah kjăp”. Đại tướng Võ Nguyên Giáp lo\ ]ih sa po\k hra\ mơ^t kơ khua g^t gai Hồ Chí Minh. Hruê 27/1/1954 mâo klei iêu kâo nao bi tuôm ho\ng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lehana\n Đại tướng jao kơ kâo sa po\k hra\, mâo klei mta\ nik “Ih mâo brua\ klam dja\ ba hra\ anei truh kơ Kđông kia\ kriê phu\n, ba kơ kngan Awa Hô mtam, lehana\n mta anei jing hra\ yuôm bhăn, brei ba bi truh lehana\n lo\ w^t ho\ng klei êđăp ênang”.

Êlâo ana\n, giăm hruê po\k klei ksu\ng blah, lu [e\ knong ăt ka đoh ba truh kơ anôk ]oh ]ua\n mơh. Ti du\m anôk dưm knong, lo\ jing he\ anôk huông kduông, mnga] ta], tơdah phung roh mgê] ala\ ênưih srăng [uh, lehana\n lo\ w^t bi rai, drei srăng tu\ lu klei lui] rai. Bi kla\ klei lo\ bi mlih hdră mnê] bi blah, ngă kơ brua\ ktu\ng ba knong lo\ le\ hlăm sa klei dleh dlan amâo mâo djo\ điêt ôh ho\ng phung knua\ druh, l^ng kahan. Đại tá Trần Liên, pô klam brua\ kia\ kriê êpul po\k êlan kơ Trung đoàn knong 367 la]: Ktu\ng ba knong truh hlăm anôk ]ia\ng bo\ ho\ng klei dleh dlan leh, [ai h^n jing dleh hla\m brua\ lo\ mtru\n w^t knong. Hla kyâo bi hgăm dliu krô, roh thâo kral snăn mnah bi rai măng ai, ai mnuih dơ\ng êmăn leh sa êwang êlan kbưi ktu\ng ba kno\ng dlông ]ư\. {ia\dah, ho\ng klei g^r, lehana\n hur har jih ai tiê mơ\ng kahan knong, ]ang rang aguah ưm hruê 5/2/1954, knong knhal tu] mâo ktung ba truh kơ anôk k]ah, brua\ ktu\ng ba knong mâo bi leh ho\ng klei jăk. Kahan knong mprăp leh ai tiê kơ klei bi blah, hluê ho\ng hdră êlan “Mblah kjăp, ksu\ng kjăp” ]ia\ng kơ klei ksu\ng blah hlăm knông kahan pro\ng Điện Biên Phủ. Đại tá Trần Liên la]:

“Êpul kahan knong jing yuôm bhăn snăk, boh nik đru khăt êlan phung roh ba mnơ\ng. Dua le\ kahan roh lo\ ba hriê amâo mâo jho\ng tru\n, kyuadah knong mnah amâo mâo mdei gang mkhư\ jih êlan di`u hriê. Êjai ana\n di`u m^n klei pô du\ mdia\ng ba mnơ\ng dleh dlan amâo lo\ dưi truh ôh. {ia\dah boh s^t mơ\ng knong mâo bi êdah leh klei yuôm bhăn mơ\ng knong”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp tuôm yăl dliê leh hlăm hdruôm hra\ `u lo\ w^t bi hdơr: Mkla\ mklơ\ng bi kdung klei ksu\ng blah, l^ng kahan lo\ kdu\n hla\m anôk dôk kdê. Ana\n yơh jing klei dleh dlan êdi hlăm brua\ pô kia\ kriê l^ng kahan. Klei ana\n, mâo Awa Hô, lehana\n gưl dlông bi tu\ ư la]: “Mkla\ mklơ\ng bi mlih hdră êlan bi blah mơ\ng “Mblah pral, mâo ma\ pral” nao kơ “Klei mblah kjăp, ksu\ng kjăp” jing leh hdră mnê] djo\. Dương Niết, đại đội 263, tiểu đoàn 18, Trung đoàn Thủ đô la]:

“Klei mkla\ mklơ\ng Đại tướng jing kla\ mnga]. Êlâo kơ po\k klei bi blah hmei mâo ma\ hra\ mơ\ng Navare mple\ hlăm ju\m kr^ng Điện Biên Phủ jing lông dlăng Võ Nguyên Giáp jho\ng ba kahan bi blah. Leh mâo klei bi dueh snăn, pô ăt `a\t kriêp amâo mâo ênai mtuh phao ktuang ôh. Mơ\ng truh mmông pô mphu\n ksu\ng blah snăn di`u kdjăt. Mblah kdrăn tal êlâo hlăm Him Lam di`u thâo kơ pô mâo wa\t knong, kyuadah êlâo ana\n di`u ka thâo b^t ôh. Klei mkla\ mklơ\ng mơ\ng Đại tướng êjai lo\ ktu\ng w^t knong, ]ia\ng kơ êdei ana\n ktu\ng ba knong `u\ kma êlam h^n, kla\ mnga] anei jing bo\ ho\ng mnê] êdi tơl Prăng amâo lo\ hma\r mghaih msir ôh. Êdei anei phung khua kahan Prăng la], klei Đại tướng Võ Nguyên Giáp mâo mnê] thâo êdi”.

Hruê 13/3/1954, leh lu mlan dôk mprăp êmiêt, truh leh mmông ksu\ng mblah, kahan drei mtuh phao ktuang ksu\ng hlăm kđông Điện Biên Phủ ho\ng lu ênai knong hla\m djăp kđông phu\n kahan Prăng t^ng kơ nah Dưr, ]ư\ Him Lam. 56 hruê êdei kơ ana\n, du\m kđông kahan prăng gang ju\m gah găn dơ\ng m]ah, du\m kđông kjăp mơ\ng kahan prăng tuôm ho\ng l^ng kahan yang [uôn Việt Nam ksu\ng mblah mse\ si êa kluh. Drei mâo ma\ klei dưi kluôm dhuôm, jing pro\ng h^n mơ\ng êlâo dih truh kơ ara\ anei, mjưh rue# klei blah kdơ\ng ho\ng Prăng leh lu thu\n di`u kia\ kriê. Nguyễn Công Dinh la]: Klei mkla\ mklơ\ng bi mlih hdră mnê] bi blah mơ\ng “Mbah pral, mâo ma\ pral” nao kơ “klei bi blah kjăp, ksu\ng kjăp” dưi yap jing klia\ng ]ia\ng po\k bi rai jih kđông kjăp êlan ksu\ng mu\t hlăm kdông phu\n Điện Biên Phủ. Mơ\ng klei mkla\ mklơ\ng ana\n, mâo knơ\ng kơ klei tui tio\ kdrăn blah, ksiêm dlăng hdră mnê] bi blah ho\ng klei knhăk, lehana\n thâo săng kla\ yơh kơ hdră êlan “Mblah bi dưi mơ\ng Khua g^t gai Hồ Chí Minh:

“Bi mlih hdră mnê] bi blah ho\ng klei kla\ mnga]. Tơdah amâo mâo bi mlih, t^ng kơ roh srăng mjing sa êpul kahan ktang lo\ w^t bi kdơ\ng, mmông ana\n kahan pô dleh dưi bi kdơ\ng, kyuana\n bi mâo mmông mprăp êmiêt bi kjăp h^n. Kyua mơ\ng klei ana\n yơh klei bi blah Điện Biên Phủ brei ngă ho\ng klei kjăp mse\ snăn. Êdei anei kơh [uh anei jing mnê] thâo êdi Đại tướng ngă. Bi tơdah amâo mâo ôh mnê] anei s^t nik srăng dleh dưi mâo ma\ Điện Biên Phủ”.

Boh s^t brei [uh hla\m 56 hruê mlam bi blah, mơ\ng hdră bi mlih mnê] bi blah mơ\ng “Klei bi blah prak, mâo ma\ pral” nao kơ “klei bi blah kjăp, ksu\ng kjăp” jing sa hdra\ mnê] knhăk, lehana\n bo\ ho\ng klei đua klam mơ\ng knơ\ng kia\ kriê kdrăn mblah, dja\ ako\ jing Đại tướng Võ Nguyên Giáp. 65 thu\n êgao, leh lu hra\ mơar mâo ]ih lo\ bi mnga] kơ brua\ bi mlih hdră mnê] bi blah ti mmông knhăl tui] ba w^t leh klei yuôm bhăn êdi, ana\n jing mkla\ mklơ\ng kơ boh dưi hlăm klei bi blah, mjưh rue# klei phung Prăng kia\ kriê ti Việt Nam, lehana\n hlăm Đông Dương. Anei jing phu\n agha kơ klei dưi hlăm klei bi blah kdơ\ng ho\ng Mi êdei anei mse\ mơh./.