VOV4.Êđê – Khua mduôn A Chông, mnuih djuê ana Sedang ti thôn Đa\k Klong, sa\ Đa\k Hr^ng, kdriêk Đa\k Hà, ]ar Kontum jing mnuih mâo k’hưm hla\m êpul êya [uôn sang. ~u amâo djo\ kno\ng mbrua\ brua\ duh mkra, [ia\dah lo\ nao hgu\m s^t êm^t hla\m du\m hdra\ brua\ ti yang [uôn, đru kơ lu mnuih dleh dlan g^r ktưn kpưn đ^ hla\m klei hd^p. Ho\ng du\m brua\ nga\ yuôm bha\n ana\n, Khua mduôn A Chông mâo nanao mnuih [uôn sang mpu\ lehana\n brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l ]ih yap.

Êlâo kơ thu\n 1995, klei hd^p mda go\ êsei A Chông ti alu\ Đăk Klong, să Đăk Hring, kdriêk Đak Hà, ]ar Kon Tum dleh dlan êdi, êsei huă amâo mâo djăp, ]hum ao ]u\t h’ô amâo mâo mđao. Klei hd^p mda go\ êsei kno\ng jưh knang kơ yan mdiê, ktơr hrui mă mơ\ng lo\ hma. Ti thu\n djo\ êa hl^m hjan sơnăn djăp [ơ\ng huă, ti thu\n yan adiê amâo mâo jăk, hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, lui] boh mnga sơnăn ư\ êpa yơh. Djăp mta duh bi liê kơ klei hd^p mda hlăm go\ êsei, anak aneh hriăm hră dleh dlan êdi.

Amâo dưi tu\ klei ư\ êpa, [un [in dôk nao w^r w^r A Chông g^r ktưn tui hriăm hdră duh mkra pla mjing, rông u\n lehana\n mnu\ da. ~u hriê truh ti ]ar Dak Lak ]ia\ng blei 500 phu\n kphê mjeh w^t ba pla. {uh kphê đ^ jing jăk, 2 thu\n êdei `u lo\ dơ\ng po\k phai ênhă pla lehana\n thiăm 600 phu\n kphê dơ\ng. Du\m thu\n êdei, êbeh 1 ha đang kphê `u mâo hrui pe\ boh tal êlâo. Ênoh prăk ]h^ kphê lehana\n mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mkăn `u blei 30 drei êmô lehana\n po\k phai đang lo\ hma ti kr^ng tlung ênao êa Têa Rơvê hlăm alu\ Tu Kơtenăng, să Đăk Long, kdriêk Đăk Hà, mb^t ana\n tu\ mă kriê dlăng êbeh 120 ha dliê hngô mơ\ng knu\k kna phăn jao, A Chông brei thâo; go\ êsei mđ^ kyar bruă rông mnơ\ng, răng mgang dliê, po\k phai ênhă pla du\m mta mnơ\ng, sơnăn hnư hrui w^t đ^ h^n:

“Ara\ anei kâo mâo 3 ha kphê, êbeh 1 ha hbei [lang, klei hd^p mda go\ êsei kâo đ^ kyar leh mkă ho\ng êlâo dih. Kyua [uh kâo duh [ơ\ng đ^ kyar mơ\ng kphê, lu go\ êsei hlăm alu\ mâo lăn hma tuê hnoh êa digơ\ tui hriăm lehana\n ba pla kphê sơa^. Kno\ng tiêu ti anei pla [ia\ đui], kno\ng ayo\ng adei Yuăn đui] pla. Kyua tiêu duh bi liê lu prăk, hdră kriê dlăng dleh dlan sơnăn kâo ba pla 1 ha ksu, 2 sào ana bời lời”.

A Chông, khua mduôn alu\ Đa\k Klong, sa\ Đa\k Hr^ng, kdriêk Đa\k Hà, ]ar Kontum

Jing mnuih mâo klei thâo, mâo mâo klei đăo knang, thu\n 2003, A Chông mâo mnuih [uôn sang ruah ngă khua Êpul hgu\m mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să Đăk Hring, kdriêk Đăk Hà, ]ar Kon Tum. Jih wưng păn bruă, `u mdei bruă knu\k kna, [ia\dah amâo mdei ngă bruă, kyua mnuih [uôn sang ruah ngă khua mduôn alu\ Đăk Klong, lehana\n ngă bruă hlăm Êpul bruă mặt trận alu\m hlo\ng khua khua g^t gai êpul hgu\m mnuih khua thu\n. Khă gơ\ kpăk ho\ng lu bruă yang [uôn, [ia\dah khua mduôn A Chông ăt g^t gai jăk bruă go\ êsei hlăm hdră ngă bruă duh mkra mâo ba w^t boh tu\ dưn. Grăp thu\n, go\ êsei `u hrui w^t truh du\m êtuh êklăk prăk, ru\ mdơ\ng 1 boh sang pro\ng siam, blei 1 boh êdeh kang, 1 boh êdeh kai k[ươ, blei mprăp du\m mta mnơ\ng yua ênuk mrâo mrang. Khua mduôn A Chông yăl dliê: êlâo dih kâo ăt [un [in knap m`ai mơh, ara\ anei kâo dul [ia\ leh ăt đru mdul 1 kdrê] kơ du\m phung adôk dleh dlan:

“Kâo kreh đru mnuih [uôn sang, boh nik gơ\ ho\ng phung hlăk ai, păt dah grăp thu\n kâo ăt đru mnuih [uôn sang ]an hlăm brô 4 – 5 êklăk prăk ]ia\ng digơ\ duh [ơ\ng. Lu go\ êsei kyua klei hd^p dleh dlan kâo [uh pap êdi kơ digơ\, brei digơ\ ]an amâo mâo lo\ tla ho\ng prăk ôh, [ia\dah kno\ng brei digơ\ đru pô ]ia\ng msir nư. Hlăm ai tiê kâo kno\ng ]ia\ng đru ksă êmă mnuih [uôn sang mâo bruă mă h’^t kjăp, ]ia\ng digơ\ kpưn đ^, kreh kriăng ngă bruă, mđ^ kyar bruă duh mkra go\ êsei. Tui hluê si yan, leh digơ\ ngă rue# riêng bruă hma pô, sơnăn digơ\ nao đru go\ êsei kâo”.

Aduôn Y Nông, k’iăng khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Đăk Hring, kdriêk Đăk Hà, ]ar Kon Tum la] A Chông jing ]ô khua mduôn mâo knuih k’hưm mâo lu klei đru mguôp jăk siam kơ alu\ wa\l. ~u mguôp mb^t ho\ng Anôk bruă kriê dlăng alu\ wa\l, du\m knơ\ng dhar bruă hluê ngă jăk du\m hdră mtru\n mơ\ng gưl bruă Đảng, knu\k kna alu\ wa\l. ~u amâo djo\ kno\ng ngă bruă duh mkra thâo mbruă đui] ôh [ia\dah lo\ đru lu go\ êsei [un kpưn đ^ mâo klei hd^p mda đ^ kyar h^n:

“Lu thu\n êgao, khua mduôn A Chông jing mnuih hur har êdi hlăm Êpul bruă mặt trận, `u mâo knuih k’hưm hlăm êpul êya. Boh nik gơ\, `u đru mguôp klei blu\ mb^t ho\ng phung knuă druh să, alu\ wa\l mtô mblang hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, hdră bhiăn knu\k kna lehana\n mâo mnuih [uôn hlăm alu\, [uôn hluê ngă jăk. ~u jing gru mnga] ngă bruă duh mkra thâo mbruă h^n mơ\ng alu\ Đăk Klong, grăp thu\n mâo gưl dlông brei klei pah mni, mrâo anei mâo klei pah mni mơ\ng ]ar”.

Thu\n anei giăm 75 thu\n anei, khua mduôn A Chông ti alu\ Đăk Klong, să Đăk Hring, kdriêk Đăk Hà, ]ar Kon Tum ăt ba ana\p, mâo klei đua klam ho\ng djăp mta bruă mơ\ng alu\, [uôn. ~u đru ktrâo la] kơ du\m go\ êsei dleh dlan kpưn đ^. Amâo djo\ kno\ng kah mbha klei thâo bruă duh [ơ\ng, mđ^ kyar bruă duh mkra, khua mduôn lo\ iêu la] mnuih [uôn sang kriê kjăp klei êđăp ênang, mđ^ lar knhuah gru dhar kreh djuê ana. Ho\ng du\m bruă ngă mâo klei tu\ dưn ana\n, khua mduôn A Chông mâo mnuih [uôn sang mpu\ lehana\n knu\k kna alu\ wa\l ]ih yap.

H’Mrư pô ]ih hlo\ng răk