VOV4.Êđê - Drei hlăk dôk hd^p hlăm m’mông tal êlâo mơ\ng thu\n mrâo Đinh Dậu 2017. Hruê tal êlâo mơ\ng thu\n mrâo, ai tiê hơ\k m’ak hmang hmưi  du\m mta klei jăk siam kuh drông hlăm thu\n 2017. Ho\ng mnuih [uôn sang lăn Dap kngư, găn gao 1 thu\n g^r ktưn hgao klei dleh dlan kyua yan adiê amâo mâo jăk, ênoh ênil mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma amâo mâo h’^t kjăp, mnuih [uôn sang mâo du\m klei h’ê] hmưi hdăng găp djăk siam, mâo du\m klei m^n, du\m hdră k]ah mrâo kơ pô, kơ go\ êsei, kơ [uôn sang hlăm thu\n 2017 anei.

Mnuih [uôn sang S’Dang ti [uôn Yă Tun, să Đak Ang, Ngọc Hồi, ]ar Kontum drông tit anei hơ\k m’ak êdi kyua thu\n êgao, [uôn klă s^t dưi tu\ yap jing [uôn dhar kreh gưl kdriêk. 8 km êlan mơ\ng wa\l krah să nao kơ [uôn ăt tuh gudro\ng leh mơh, mnuih [uôn sang h^n mơh găl êlưih hlăm klei êrô êbat, ngă bruă knuă. Hlăm hruê ako\ yan mnga thu\n 2017, A Muôn, 55 thu\n, djuê ana S’Dang ti [uôn Yă Tun lac\ snei:“ Kơ klei hd^p mda, bruă duh [ơ\ng mơ\ng mnuih [uôn sang ti anei bi mlih leh êdi mkă ho\ng du\m thu\n êlâo dih. Mnuih [uôn sang hlăm [uôn kriê kjăp ai tiê hgu\m mguôp. Leh Knu\k kna ngă mkra êlan mlir [uôn, ara\ anei êdeh êdâo, êdeh kang, du\m mta êdeh êdâo mkăn dưi nao truh kơ hma ]ia\ng ga\ brua\, mdiăng mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma ba w^t kơ sang ho\ng klei ga\l êlưih. Kâo [uh Knu\k kna mđing dlăng êdi kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang ti anei. Drông tit thu\n mrâo anei, Knu\k kna mđing dlăng đru brei kơ mnuih khua mduôn, du\m go\ êsei dleh dlan mbha braih, [ung hdang krô, bột ngot, hra, prăk ]ia\ng mnuih [uôn [ơ\ng Tit ho\ng klei h’uh mđao, hơ\k kdơ\k, yâo m’ak”./.

A Muôn

Ti să Văn Lem, Đak Tô, ]ar Kontum, hluê ngă hdră bruă kr^ng [uôn sang mrâo, thu\n êgao, să brei klei găl êlưih mko\ mjing mta bruă nah gu\, êlan klông mlir [uôn. Mnuih [uôn sang ăt bi mlih klei thâo [uh săng, lu go\ êsei ]o\ng myơr lăn ngă mkra êlan. Yan Mnga Đinh Dậu 2017 truh leh, m’ak kyua [uh klei hd^p mda, mnơ\ng dhơ\ng, ai tiê mơ\ng mnuih [uôn sang djuê ana Sêđăng ti anei mâo leh klei đ^ kyar, A Mak, mduôn [uôn [uôn Têa Drong, să Văn Lem, Đak Tô, Kontum hơ\k m’ak bi êdah: “ Thu\n mrâo truh leh, kâo h’ê] hmưi kơ jih jang mnuih [uôn sang, lo\ dơ\ng mđ^ lar ya mta drei leh mâo ngă jăk siam hlăm thu\n êgao, mđ^ kyar bruă duh [ơ\ng, mko\ mjing [uôn sang [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar. Mnuih [uôn sang bi hluê ngă jăk du\m hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, hdră bhiăn Knu\k kna, g^r ktưn h^n ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh [ơ\ng. Mnuih [uôn sang drei amâo hluê hmư\ ôh asa\p phung jhat mơ\ng nah êngao, ngă bi kah klei hgu\m mguôp djuê ana. Kâo h’ê] hmưi jih jang mnuih [uôn sang djuê ana S’Dang nâo klei suaih pral, grăp go\ êsei, grăp ]ô mnuih mơ\ng mduôn khua truh kơ phung hđeh êlăk drông thu\n bhang mrâo bo\ ho\ng klei yâo ê[a\t, hơ\k m’ak, êđăp ênang. Mnuih [uôn sang bi hgu\m mguôp, thâo khăp ]ia\ng, bi đru hdăng găp, nao ]ua\ dlăng, h’ê] hmưi klei suaih pral [ri yan mnga mrâo”.

Ho\ng go\ êsei Y’ Ninh Niê, 58 thu\n ti să Êa Uy, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak, thu\n 2016 jing 1 thu\n ngă bruă amâo mâo klei tu\ jing mse\ si klei ]ia\ng ôh. Du\m thu\n êlâo dih go\ êsei hrui w^t yap mdu\m kơ 1 ]ô mnuih mâo gu\ 330 êklăk prăk hlăm 1 thu\n mơ\ng 1ha mkrah kphê, 1 ha mdiê, ktơr leh ana\n rông êmô, u\n. Khă snăn, thu\n mrâo êgao, adiê không k[ah êa, êa lip, snăn hnư hrui w^t mơ\ng go\ êsei hro\ tru\n, kno\ng mâo 100 êklăk prăk. Găn gao 1 thu\n dleh dlan, Y’Ninh Niê ăt hơ\k m’ak, đăo knang thu\n mrâo 2017 srăng ba w^t du\m klei bi êdah jăk siam:“ Hlăm thu\n 2016, si la] he\ lu go\ êsei mnuih [uôn sang hlăm kr^ng hlăk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan kyua adiê hjan ngă êa lip leh ana\n puh mđung jih mdiê lo\, ktơr, kphê… Nao kơ thu\n mrâo, leh [ơ\ng tit, ]ang hmang mnuih [uôn sang g^r ktưn găn hgao, amâo êdu ai tiê, jih jang ya mta leh truh sơnăn ăt êgao leh mơh. Kâo ]ang hmang leh anan h’ê] hmưi kơ mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng g^r ktưn, mđ^ ktang bruă duh mkra pla mjing, ]ia\ng dưi mâo mse\ si klei ]ang hmang leh ana\n ba w^t boh tu\ dưn bruă duh mkra kơ mnuih [uôn sang đ^ h^n”.

Ăt kyua yan adiê amâo mâo jăk, snăn go\ êsei K’Bit ti [uôn mrô 1, să Gia Hiệp, kdriêk Di Linh, ]ar Lâm Đồng thu\n êgao hrui w^t êbeh 300 êklăk prăk mơ\ng gru hmô pla tiêu, pla kphê mguôp mb^t ho\ng bruă rông mnơ\ng. Thu\n mrâo, K’Bit m^n t^ng lo\ dơ\ng rông bê leh ana\n u\n, ba pla pluă ana boh kroh hlăm đang kphê“ Leh rue# [ơ\ng tit go\ êsei kâo leh ana\n jih jang mnuih prăp êmiêt,  tru\n kơ brua\ lo\ hma hlam thu\n mrao, mnuih  lo\ dơ\ng kriê dla\ng kphê, tiêu, nao kơ lo\ klei tla\ng pla mdiê. C|ang hmang sa thu\n mrâo nga\ brua\ mâo boh mnga đ^ h^n, c\ang hmamg kơ djo\ êa hl^m hjan c\ia\ng thu\n mrâo anei mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma djo\ boh mnga klei hd^p mda trei mđao, brua\ duh mkra  [rư\ hruê [rư đ^ kyar h^n.”

Ho\ng Dak Gằn, Dak Mil, kr^ng thơ\ng pla boh suai ba w^t boh tu\ dưn mơ\ng Daknông, knu\k kna alu\ wa\l mâo leh hdră đru mnuih [uôn sang mko\ mjing êpul hgu\m bruă duh mkra mguôp mb^t ho\ng kr^ng thơ\ng pla ana boh kroh hlăm thu\n 2017. Y’ Srao, Khua g^t gai Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să Dak Găn, kdriêk Dak Mil, ]ar Daknông brei thâo:“ Ako\ thu\n 2017, hmei srăng mtô bi hriăm kơ hlăm brô 10 – 20 go\ êsei kơ klei đru hgu\m bruă duh mkra, lu êdi pla ana boh suai, pla boh kneh, pla boh [ơr, jing du\m mta djo\ guôp ho\ng lăn ala, yan adiê, leh ana\n ti anei phu\n êa krih [ia\ đui]. Êpul hgu\m mnuih [uôn sang ngă lo\ hma bi hgu\m tliêr kjăp ho\ng Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să leh ana\n du\m êpul êya lo\ mko\ mjing bruă duh mkra, bi mlih mnơ\ng pla, rơ\ng kjăp klei hd^p mda bruă duh mkra mnuih [uôn sang. Hmei iêu la] mnuih [uôn sang, boh nik gơ\ mnuih [uôn sang djuê ana M’nông ti ana\n bimlih knhuah hd^p, hdră ngă bruă mse\ si ayo\ng adei yuăn. Êlâo h^n jing ruah mă du\m go\ êsei kreh kriăng ngă bruă, mnuih thâo kơ bruă duh mkra, ba ana\p ]ia\ng mnuih [uôn sang tui hriăm; 5-10 go\ êsei mko\ mjing sa êpul bruă hgu\m, leh ana\n [rư\ [rư\ lo\ ktu\ng ba lu mnuih [uôn sang hluê ngă. Tal 2 jing să lo\ ]ua\l mkă du\m kr^ng thơ\ng pla ana bi djo\ guôp. Bi jak iêu mnuih [uôn sang mguôp mb^t, mko\ mjing du\m êpul bruă hgu\m ]ia\ng k[^n prăk mâo, ba yua hdră mnê] mrâo mrang, pla mjing mnơ\ng hluê hdră ba ]h^ mnia mâo ênoh yuôm”.

                                                         H’Nê] pô ]ih hlo\ng ra\k.