VOV4. Êđê – Ho\ng asa\p hưn mthâo “Hgu\m kngan kyua mnuih [un – Amâo lui hlei dôk kơ tluôn”, hla\m du\m hruê gia\m Tết Nguyên đán, brua\ sang ]ư\ êa du\m gưl, du\m dhar, anôk brua\ lehana\n du\m êpul êya, mnuih ti Daklak dôk po\k nga\ s^t êm^t du\m brua\ kla\ s^t, mâo klei tu\ yuôm bha\n k`a\m ba kơ mnuih [un sa yan Mnga ja\k j^n, h’uh mđao.

1 abu\ mnga cúc điêt hlăm adu\ adôk [âo mnâo simăng, [ia\dah ăt ba kơ go\ êsei ayo\ng Y Dlul Ayun ti [uôn Hra B, să Êa Tul, kdriêk }ư\ Mgar ai êwa tit, yan mnga h’uh mđao. Y Dlul brei thâo; sang mrâo leh mkra, ho\ng lu phu\n prăk đru mguôp, mse\ si Hdră bruă 167, du\m êpul êya alu\ wa\l, ayo\ng adei djuê găp. Kyua ana\n, Y Dlul bi mơ^n [uh hơ\k m’ak êdi:

“Hlăk êlâo dih sang ngă ho\ng kyâo, s^t truh yan hjan kbiă dôk ti êngao. Tit thu\n dih, phung ayo\ng adei hriê la]: Ayo\ng ah sang ih t^ jih leh, si be\ ngă ayo\ng ru\ mdơ\ng sang yơh”. Hmư\ la] sơnăn ăt ênguôt mơh, [ia\dah si hdră ngă ]ia\ng dưi ru\ mdơ\ng sang. Mâo knu\k kna brei ]an prăk hơ\k m’ak êdi. Thu\n anei mâo sang h’uh mđao h^n mkă ho\ng tit thu\n dih, tu\ drông ayo\ng adei hriê ]hưn kơ sang, sơnăn phung ayo\ng adei ăt m’ak mơh”.

Ung mo# ayo\ng Y Dlul Ayun hlăm sang mrâo

Bi ho\ng go\ êsei Y Blơm {uôn Krông, ti [uôn Knia 3, să Êa {ar, kdriêk {uôn Đôn, klei m’ak hlăm du\m hruê knhal jih thu\n 2018, ana\n jing mâo tu\ mă êmô ana mđai mơ\ng knơ\ng bruă Mặt trận ]ar kwar Việt Nam ]ar leh ana\n Knơ\ng bruă sang hră m’ar leh ana\n mtô bi hriăm mđup brei. Y Blơm {uôn Krông yăl dliê, klei hd^p mda go\ êsei dleh dlan, 5 ]ô mnuih hlăm sang kno\ng jưh knang kơ prăk hiu mă bruă mưn grăp hruê. Blei thiăm 1 drei êmô ana mđai jing ung mo# hmei mâo thiăm klei găl ]ia\ng kpưn đ^:

“Kâo la] jăk kơ Đảng leh ana\n Knu\k kna lu êdi kyua mbha leh êmô kơ mnuih [uôn sang ti anei ]ia\ng hmei mđ^ kyar bruă duh mkra. Kâo srăng rông êmô bi jăk, kreh kriăng nao mă kơ êmô [ơ\ng ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra, êdei ana\p mâo klei hd^p trei mđao h^n”.

Djă anu\ng mnơ\ng mđup brei hlăm kiê kngan, aduôn Phan Thị Lan, alu\ Đoàn Kết, wa\l kral Liên Sơn, kdriêk Lak amâo mdăp ôh klei mgei ai tiê. Aduôn Phan Thị Lan brei thâo; go\ êsei `u jing go\ êsei [un hlăm alu\, ung `u mâo klei truh kyua mơ\ng bruă mă, dôk đih sa anôk êbeh 20 thu\n ho\ng anei, klei hd^p mda go\ êsei kno\ng jưh knang kơ êbeh 800 êbâo prăk đru brei kơ mnuih amâo mâo jăk asei lei leh ana\n ênoh prăk ba w^t mơ\ng bruă `u ]h^ djah djâo. Du\m thu\n êgao, kyua mâo klei đru mơ\ng knu\k kna alu\ wa\l, go\ êsei `u tu\ mă klei đru ru\ mdơ\ng sang, brei êmô leh ana\n hlăm wưng knăm m’ak, tit lo\ mâo du\m gưl knu\k kna mđing dlăng mđup myơr mnơ\ng dhơ\ng. Mnơ\ng đru brei mơ\ng knu\k kna alu\ wa\l leh ana\n mnuih [uôn sang riêng gah jing klei mđ^ ai ]ia\ng `u hgao klei dleh dlan, kpưn đ^ hlăm klei hd^p mda:

Y Blom {uôn Brông hơ\k m’ak yăl dliê kơ djăp mnuih hmư\ kơ klei mđup brei êmô

“Hlăm du\m wưng dleh dlan h^n mâo he\ klei đru brei. Ti wa\l krah anei mrâo anei ăt mđup brei mnơ\ng, hruê anei lo\ mâo tu\ mă mnơ\ng myơr kâo hơ\k m’ak êdi, la] jăk kơ jih jang du\m knơ\ng bruă djăp gưl. Tit anei kâo mâo djăp braih huă, prăk lehana\n mnơ\ng [ơ\ng huă kâo hơ\k m’ak êdi”.

Phạm Phượng, k’iăng khua Knơ\ng bruă dlăng mnuih ngă bruă Kahan êka êkeh Mnuih knap m`ai ]ar Dak Lak brei thâo; mb^t ho\ng bruă ru\ mdơ\ng sang, mđup brei êmô ana mđai kơ go\ êsei [un, wưng tit Kỷ Hợi thu\n 2019, knu\k kna du\m gưl, du\m knơ\ng, dhar bruă êpul êya ti ]ar lo\ mko\ mjing klei ]ua\ dlăng, msir mghaih hdră đru mdul yang [uôn, mđup brei mnơ\ng kơ phung knu\k kna dlăng ba, êpul êya, mdê asei mnuih êdah kdlưn hlăm alu\ wa\l ]ar, ho\ng ênoh prăk êbeh 40 êklai prăk leh ana\n êbeh 1 êbâo 200 ton braih.

  Lu hnư mnơ\ng tit dưi mđup brei kơ mnuih [un knap ti kdriêk Lak

Mb^t ho\ng ana\n, lu êpul bruă mnia mblei, anôk bruă, hội, êpul hgu\m, mdê asei mnuih ăt nao hlăm djăp alu\ wa\l mko\ mjing bruă đru mnuih knap m`ai, mđup brei du\m êbâo hnư mnơ\ng truh kơ du\m go\ êsei [un, mnuih amâo mâo jăk asei mlei, mnuih djo\ êa drao ruă đioxin…

Hluê si Phạm Phượng, ]ia\ng bruă kriê dlăng tit mâo ba w^t boh tu\ dưn, hmao leh ana\n djo\ mnuih, knu\k kna du\m gưl hlăm ]ar mâo hdră k]ah klă s^t:

“Hlăm wưng tit Nguyên đán Kỷ Hợi thu\n 2019, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Dak Lak mâo leh hdră k]ah kriê dlăng mnuih [uôn sang [un. G^t gai du\m kdriêk, [uôn pro\ng mko\ mjing hdră k]ah ]ua\ dlăng, mđup myơr mnơ\ng, ksiêm dlăng, ]ih yap ênoh go\ êsei, ênoh mnuih ana\p k[ah mnơ\ng [ơ\ng huă mko\ mjing bruă đru do\ng klei ư\ êpa. Msir mghaih hdră đru mdul yang [uôn hlăm wưng tit rơ\ng djăp ênu\m, amâo lui mnuih [uôn sang le\ hlăm klei ư\ êpa”.

Đru go\ êsei [un, du\m phung mâo klei hd^p mda dleh dlan êlâo kơ Tit truh, yan mnga hriê đru mguôp mjing thiăm klei h’uh mđao, hơ\k m’ak, ]ia\ng mnuih drông tit m’ak m`ai ênu\m ênap h^n, mâo thiăm klei mtru\t ai kpưn đ^ k]ưm thu\n bhang mrâo.

                      H’Mrư pô ]ih hlo\ng răk