VOV4.Êđê - Khua g^t gai Hồ Chí Minh jing pô mđing ba yua mnuih thâo mbrua\. Leh hdra\ mblah kgu\ kdơ\ng mlan 8/1945 tu\ jing, lu mnuih thâo lu, phung ma\ brua\ hlak mblang, wa\t phung khua hla\m gưl hđa\p, truh kơ mtao mrâo dlưh leh mse\ si Bảo Đại mâo Awa Hồ mtô mjua\t lehana\n mtru\t nao hgu\m hla\m hdra\ kgu\ kdơ\ng. Hdra\ ba yua mnuih mơ\ng Awa bi êdah klei mpu\ kơ mnuih thâo mbrua\, hnơ\ng trah dla\ng kbưi, klei thâo pap, thâo kha\p ]ia\ng lehana\n klei m^n bi hgu\m mguôp pro\ng êdi. 74 thu\n êgao, du\m klei hria\m kơ brua\ ba yua mnuih thâo mbrua\ mơ\ng Khua g^t gai Hồ Chí Minh a\t dôk hrông mse\ si hđa\p.

Leh klei kgu\ kdơ\ng mlan 8 mâo klei tu\ jing, jing khua g^t gai Knu\k kna Việt Nam Dân chủ cộng hoà, khua lăn ]ar Hồ Chí Minh mâo hră m’^t ho\ng ana\n  “Duah mnuih thâo mbruă mâo knhuah hd^p jăk”. Êdei kơnăn, hră m’^t anei mâo khua Phu\n bruă Nội vụ Võ Nguyễn Giáp brei hâo hưn hlăm hră klei mrâo mtlaih ala ]ar. K’iăng giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Bảo, khua Adu\ bruă Klei m^n Hồ Chí Minh êlâo dih, Sang hră Hră klei mrâo lehana\n Mtô mblang la] sơnei: Đảng lehana\n awa Hồ mđing dlăng kơ anak mnuih lehana\n dlăng anei phu\n knơ\ng, sơnăn k]ah mtru\n hdră êlan ruah mă mnuih mâo knhuah hd^p jăk, thâo mbruă ngă knuă druh Knu\k kna hlăm wưng knu\k kna mrâo mko\ mjing. Awa Hồ ksă êmă hlăm bruă kah mbha, dăp dưm phung knuă druh. Bruă ruah mă, ba yua mnuih mơ\ng awa Hồ mâo hnơ\ng trah dlăng lă lar lehana\n klă s^t. Awa Hồ tuôm la] “Mnuih mâo knhuah hd^p jăk [ia\dah kthul, ya mta bruă ngă ăt dleh mơh. Kplăk ho\ng ana\n mâo klei thâo [ia\dah knhuah hd^p amâo mâo jăk jing mnuih amâo thâo ba yua ôh”. Hluê si K’iăng giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Bảo, awa Hồ mguôp mb^t jăk j^n jih 2 mta anei, hlăm ana\n mâo bruă ruah mă mnuih mơ\ng du\m hruê kru\ kdơ\ng mâo klei tu\ jing:

“Wa\t hlăm êpul Knu\k kna tal êlâo, awa Hồ ba yua lu phung thâo hră m’ar hing ang, Êngao kơ pô bi ala quốc hội Việt Minh, sơnăn awa Hồ ba yua pô bi ala amâo mâo đảng, đađa đảng amâo mâo hluê Việt Minh ôh, [ia\dah digơ\ jing mnuih mbruă, phung thâo hră m’ar êdah kdlưn. Amâo djo\ kno\ng phung bi ala Quốc hội đui] ôh, [ia\dah awa Hồ lo\ brei digơ\ ngă K’iăng khua, khua Phu\n bruă. Awa Hồ jak iêu leh phung khua kiă kriê klei đăo hlăm klei đăo yơng, đăo Khop ngă pô dlăng bruă hlăm Knu\k kna”.

Dlăng kơ êpul thâo hră m’ar jing klei mđ^ ai mtru\t mjhar hdră bruă cách mạng mơ\ng djuê ana, leh rue# klei kgu\ kdơ\ng mlan 8, awa Hồ mâo hdră mtru\n mtô bi hriăm klei thâo mrâo, hriăm mjuăt klei thâo hđăp, bruă tuh tia tui duah mnuih thâo săng, mnuih thâo săng đru mjing bruă tuh tia. Jih jang phung thâo hră m’ar Việt Nam bi k[^n ti gu\ hla ]hia\m gru Đảng. Lu phung thâo hră m’ar êdah kdlưn, phung knhâo knhăk, wa\t ho\ng phung giáo sĩ, phung khua êmua, phung khua g^t gai hlo\ng truh phung mtao mdei leh bruă mse\ si Bảo Đại mâo awa Hồ mjum ba, dluih ai tiê lehana\n mtru\t mjhar mko\ mjing knu\k kna cách mạng. Mb^t ho\ng bruă duah mnuih mâo knhuah hd^p jăk, mnuih mbruă đru kơ ala ]ar, khua Lăn ]ar Hồ Chí Minh ăt mta\ kơ pô g^t gai, kriê dlăng thâo ba yua mnuih mbruă, thâo kriê dlăng hmao [uh mnuih mbruă, mtô bi hriăm mnuih mbruă lehana\n thâo ba yua mnuih mbruă ho\ng klei djo\ guôp. Bruă ba yua mnuih mbruă hluê si klei m^n mơ\ng khua Lăn ]ar Hồ Chí Minh jing bruă ngă n’nao đrông mse\ si “mnuih ngă đang war ksul mbu\ du\m mta mnơ\ng pla yuôm bhăn. Mpu\ kơ mnuih mbruă, mpu\ kơ phung knuă druh, mpu\ kơ 1 ]ô mnuih mâo klei tu\ dưn kơ bruă ngă mb^t”. Ba yua klei m^n anei, Hdră mtru\n klei bi k[^n 12 mơ\ng Đảng m`ă klă: bi mko\ mjing 1 êpul knuă druh hnơ\ng pro\ng, đru mguôp hluê ngă mâo boh tu\ dưn 2 hdră bruă mko\ mjing lehana\n răng mgang Ala ]ar yang [uôn ngă phu\n. Dưn yua klei m^n anei, khua Phu\n bruă Nội vụ Lê Vĩnh Tân brei thâo truh kơ ara\ anei Knu\k kna bi mklă leh 2 Hdră k]ah ]ia\ng ba yua mnuih mbruă:

“1 ba yua, bi mu\t ngă bruă knu\k kna ho\ng du\m phung hriăm hră, mâo ba w^t du\m boh tu\ dưn năng yap amâo dah lo\ pia “ jing thâo hră mda thu\n” ]ia\ng đru hgu\m hdră k]ah 86 mơ\ng Phu\n bruă kđi ]ar. Anei jing hdră bruă bi mu\t tal êlâo ho\ng phung thâo hră m’ar mda thu\n. Tal 2 jing bi mu\t amâo mâo bi lông ho\ng mnuih hriăm hră mâo ba w^t boh tu\ dưn kdlưn hlăm ala ]ar lehana\n thâo knhâo ti ala ta] êngao, du\m kr^ng klei hd^p mda dleh dlan, anei jing hdră êlan bi mu\t ngă bruă tal êlâo”.

Lê Quang Thưởng, k’iăng khua g^t gai knơ\ng bruă Gưl dlông êlâo dih la] sơnei: hlăm boh klei ara\ anei, ]ia\ng duah mnuih mbruă lehana\n ba yua digơ\ mse\ si hdră awa Hồ leh ngă bi jưh knang kơ mnuih [uôn sang. S^t mnuih [uôn sang mâo klei đăo knang, digơ\ srăng myơr kơ Đảng, Knu\k kna du\m phung mâo knhuah hd^p jăk, thâo mbruă ]ia\ng đua klam bruă knuă mơ\ng ala ]ar. Ti anôk amâo mâo dlăng yuôm bhăn klei blu\ hrăm mơ\ng mnuih [uôn sang ti ana\n srăng k[ah wư êdu awa\t. Lê Quang Thưởng m`ă klă: Ba yua klei hriăm mơ\ng awa Hồ jing klei hriăm ksiêm dlăng kơ mnuih, t^ng dlăng djo\ mnuih, mtô bi hriăm lehana\n ba yua djo\ klei thâo, klei khăp ]ia\ng mơ\ng digơ\:

“}ia\ng ruah mdưm hlei pô păn ngă ya mta bruă, sơnăn bi thâo klă pô ana\n, t^ng dlăng djo\ klei thâo, klei khăp ]ia\ng lehana\n đru digơ\ mđ^ kyar klei thâo, klei lông dlăng klei thâo mơ\ng digơ\. Tu\ dah lui digơ\ kpư\ hiu dleh, jak iêu digơ\ ngă bruă anei sơnăn gưl êdei brei digơ\ ngă thiăm bruă mrâo, lông dlăng digơ\. Ana\n jing hdră hriăm mjuăt phung knuă druh hlăm klei klă s^t. Klă s^t ngă bruă yang [uôn jing sang hră yuôm bhăn ]ia\ng lông dlăng, hriăm mjuăt phung knuă druh”.

Ba yua klei m^n Hồ Chí Minh kơ hdră bruă ba yu mnuih mbruă, hruê mlan êgao, Đảng drei mđing dlăng kơ bruă mtô bi hriăm êpul knuă duh. Bruă ba yua mnuih mbruă bi djo\ guôp, djo\ ho\ng klei thâo lehana\n klei khăp ]ia\ng mơ\ng digơ\. Ba yua mnuih mbruă amâo mâo djo\ hdră, bruă ngă amâo mâo leh, ngă toh hroh phung thâo mbruă lehana\n ba klei ju\ jhat kơ Đảng. 74 thu\n êgao, leh klei kru\ kdơ\ng mlan 8, klei m^n ba yua mnuih mbrua\ mơ\ng awa Hồ lă lar jing klei hriăm pro\ng hlăm bruă ruah mă knuă druh mơ\ng Đảng./.