VOV4.Êđê - Bruă duh mkra ala ]ar drei thu\n 2019 mjưh rue# ho\ng hdră  đ^ kyar bruă duh mkra nao hlăm klei jăk. Anôk bruă hâo hưn leh anăn Đao\ knăl bruă duh mkra - ala [uôn ala ]ar đao\ knăl GDP mâo 7,15%, anei jing hnơ\ng đ^ kyar đ^ h^n mka\ ho\ng klei đao\ knăl mơ\ng Knu\k kna 6,8% leh anăn hnơ\ng jao mơ\ng Quốc hội (6,6% - 6,8%). Phung thơ\ng kơ bruă la], hnơ\ng đ^ kyar bruă duh mkra thu\n 2019 srăng jing klei găl tal êlâo, mjing boh kdru\t kơ thu\n 2020, leh ala ]ar drei klam jing Khua g^t gai ASEAN leh anăn ala ]ar djo\ tuôr jing khua kiă kriê hlăm êpul hgu\m răng mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc, jing klei găl ]ia\ng ba yua wưng mtru\t mđ^ bruă duh mkra yang [uôn ]ia\ng kơ ala ]ar [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar h^n.

Ksiêm dlăng hnơ\ng đ^ kyar bruă duh mkra mơ\ng Việt Nam thu\n 2019, lu phung thơ\ng kơ bruă duh mkra ]ih pioh klei g^r ktưn êdah klă mơ\ng Việt Nam, khă gơ\ boh klei mâo nah êngao amâo mâo găl guôp ôh, tăp năng mâo bi mlih mrâo ngă hma^ djo\ kơ bruă duh mkra Việt Nam, boh nik gơ\ klei bi blah bruă mnia mblei Mi – Trung. Mb^t ho\ng ana\n, boh klei hlăm ala ]ar tuôm ho\ng klei amâo mâo jăk leh u\n mâo klei ruă tian o# eh dleh ksiêm dlăng, adiê mđiă ktang bhang sui, klei hma^ djo\ mơ\ng yan adiê bi mlih [rư\ hruê [rư\ kjham… {ia\dah thu\n 2019 ăt jing thu\n mâo klei tu\ jing mơ\ng bruă duh mkra Việt Nam bi êdah klă ho\ng du\m bruă ngă rue# riêng lehana\n ngă bi leh kdlưn du\m hnơ\ng ]ua\n k]ah jao. Mơ\ng ana\n, mjing klei hơ\k m’ak mơ\ng êpul bruă mnia mblei lehana\n mnuih [uôn sang kơ klei h’^t kjăp, hdră êlan mđ^ kyar mơ\ng bruă duh mkra.

Thu\n 2019 tu\ yap 1 ênuk gưl êdah kdlưn leh mâo ba ]h^ mnơ\ng mâo hnư hrui w^t hlăm brô 9 êklai đôlar. Bruă mnia mblei lo\ dơ\ng mâo ba w^t boh mnga hluê si t^ng hlăm brô 4 êklai 200 êklăk đôlar, đ^ h^n du\m blư\ mkă ho\ng thu\n 2018. Boh nik gơ\ bruă ba ]h^ kan, hdang lehana\n djam mtam, boh kroh kơ ala ta] êngao mâo hnơ\ng đ^ kyar năng yap. Pô thơ\ng kơ bruă duh mkra Ngô Trí Long bi mklă: “Thu\n 2019 bruă duh mkra pro\ng lo\ dơ\ng h’^t kjăp, 2 thu\n đrông drei ngă kdlưn hnơ\ng k]ah jao lehana\n hlăm thu\n anei 5 hnơ\ng ]ua\n kdlưn ênoh k]ah, bruă mnia mblei ho\ng ala ta] êngao đ^ êbeh 500 êklai đôlar – anei jing hnơ\ng po\k phai pro\ng, jak iêu ênoh duh bi liê lu h^n, kơ bruă yang [uôn msir mghaih bruă ngă kơ mnuih ngă brua\, mđ^ mlih klei hd^p mda. Anei jing du\m gru mnga]”.

Tui hluê si klei ksiêm dlăng du\m mta bruă ngă hma^ djo\ kơ klei mnia mblei thu\n 2020, lu klei blu\ hrăm bi êdah klei hơ\k m’ak kơ bruă duh mkra Việt Nam lo\ dơ\ng h’^t kjăp lehana\n hluê si t^ng đ^ kyar mơ\ng 6,8 – 7%, prăk lui] ênoh hlăm brô 3,2 – 3,5%. Alu\ wa\l êngao knu\k kna lo\ dơ\ng jing klei mđ^ ai hlăm hdră mđ^ kyar bruă duh mkra. Pô thơ\ng kơ bruă duh mkra Nguyễn Minh Phong t^ng knăl, thu\n 2020, bruă duh mkra Việt Nam lo\ dơ\ng đ^ kyar lehana\n wa\l mnia mblei srăng dưi hluê ngă ho\ng klei ktang h^n, ksă êmă h^n mơ\ng du\m gưl, du\m knơ\ng bruă. Mơ\ng ana\n, mjing klei mđ^ ai lehana\n klei găl kơ êpul êya mnia mblei đ^ kyar: “Hlăm thu\n 2020 kyua mâo du\m mta bruă mse\ si: klei bi blah bruă mnia mblei Mi – Trung dul [ia\ leh klei ru\ng răng, ngă mđ^ h^n klei đăo knang duh kơ brua\ mnia mblei. 6 mlan ako\ thu\n 2020 srăng si`ê ho\ng êpul hgu\m duh bi liê kluôm alu\ wa\l, duh bi liê bruă mnia mblei hlăm êpul hgu\m ASEAN đ^ h^n; Klei bi mlih mơ\ng du\m êpul bruă mnia mblei FDI mơ\ng thu\n 2019 truh kơ thu\n 2020 srăng h’^t kjăp hlăm bruă mnia mblei. Boh nik gơ\, thu\n 2020 jing gưl êlâo kơ klei bi k[^n Đảng srăng mko\ mjing, du\m hdră mkra mlih wa\l duh bi liê mnia mblei srăng hluê ngă ho\ng klei ktang kjăp lehana\n ksă êmă h^n, hluê si hmei anei jing hdră bruă yuôm bhăn”.

Boh nik gơ\, k]ưm thu\n 2020, leh ala ]ar drei tu\ mă ngă khua g^t gai ASEAN, Việt Nam srăng dưn yua lu klei găl k`ăm mtru\t mjhar mđ^ kyar. Klei `u\ kma mơ\ng Việt Nam hlăm Êpul êya bruă duh mkra ASEAN srăng [rư\ hruê [rư\ êlam h^n, hlăm ana\n srăng dưn yua anôk mnia mblei ASEAN ăt mse\ mơh du\m ala ]ar ASEAN dlăng kơ Việt Nam jing 1 mbah [a\ng kbia\ kơ êngao Alu\ wa\l, boh nik gơ\ Trung Quốc, EU. Klei “păn 2 mta bruă” Khua g^t gai ASEAN lehana\n khua hlăm Êpul hgu\m răng mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc , hlăm ana\n mâo bruă păn ngă khua g^t gai Êpul hgu\m răng mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc hlăm mlan 1/2020 srăng đru kơ klei mđ^ kyar bruă duh mkra, mđ^ ktang knuih k’hưm Việt Nam bi mje\ ho\ng ala ta] êngao. Pô thơ\ng kơ bruă duh mkra Cấn Văn Lực la] sơnei; hdră k`ăm mđ^ kyar bruă duh mkra Việt Nam thu\n 2020 hlăm brô 6,8% jing srăng dưi ngă:“Mâo 3 klei mđ^ ai kơ klei mđ^ kyar thu\n 2020, ana\n jing bruă ba ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao đ^ kyar, hluê si t^ng 9%, Duh bi liê ala ta] êngao (FDI) lo\ dơ\ng jing gru mnga] kyua mâo klei bi mlih prăk duh bi liê, boh nik gơ\ bi mlih duh bi liê mơ\ng Hồng Kông lehana\n Trung Quốc đ^ kyar ktang; Bruă duh mkra êngao knu\k kna ênoh duh bi liê thu\n ana\p truh srăng mnga] ta] h^n kyua hnơ\ng duh bi liê êngao knu\k kna đ^ hlăm brô 17%. Prăk lui] ênoh mơ\ng 3,2 – 3.3% mkă ho\ng thu\n 2002”.

Thu\n 2020 jing thu\n knhal tui] mjưh rue# wưng 5 thu\n ho\ng hnơ\ng đ^ kyar GDP hluê si t^ng hlăm brô 6,8% 1 thu\n (ngă djăp hnơ\ng ]ua\n 6,5 -7% mơ\ng Hdră k]ah thu\n 2016 – 2020 k]ah jao leh), mb^t ana\n mjing atur kơ hdră bruă mđ^ kyar bruă duh mkra- ala [uôn 5 thu\n 2021 – 2025 lehana\n Hdră bruă 10 thu\n 2021 – 2030. Khă sơnăn, phung thơ\ng kơ bruă duh mkra la] sơnei; ]ia\ng ngă jăk du\m hdră k`ăm k]ah jao kơ du\m thu\n ana\p truh bi mâo klei g^r  h^n bruă kđi ]ar, ai g^r ktưn pro\ng, ngă bruă ksă êmă mơ\ng t^ng Knu\k kna, du\m knơ\ng bruă, du\m gưl ăt mse\ mơh kluôm yang [uôn hrăm mb^t ngă bi s^t k`ăm mko\ mjing ala ]ar Việt Nam [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar bi knar ho\ng mah jiăng 5 kr^ng wa\l./.