VOV4.Êđê- Dôk ti krah đang hngô liă lia hlăm kr^ng kngư Liang biang, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng jing sa anôk hiu ]hưn ênguê mdei msăn mrô sa ti Việt Nam. Kyua klei jăk siam mơ\ng lăn ]ư\ dliê êa, yan adiê  jăk siam jing leh klei găl ]ia\ng mđ^ kyar bruă hiu ]hưn ênguê mơ\ng Đà Lạt – Lâm Đồng. Leh anăn ]ar Lâm Đồng ăt bi mklă anei jing bruă duh mkra yuôm bhăn, mjing boh kdru\t mđ^ kyar bruă duh mkra mkăn hdăng đ^ kyar, đru mguôp jăk hlăm hdră mđ^ kyar bruă duh mkra- yang [uôn ti alu\ wa\l leh anăn kr^ng wa\l. Khădah, bruă hiu ]hưn ênguê mơ\ng Đà Lạt – Lâm Đồng ara\ anei ăt ka đ^ kyar năng ho\ng klei găl leh anăn klei mâo leh, hlăk dôk tla\ anăp ho\ng lu klei dleh dlan, lông dlăng brei hnưm mâo hdră ruh mgaih ]ia\ng mđ^ kyar năng ho\ng klei găl pro\ng pr^n mơ\ng yan adiê, lăn ]ư\ êa…

Ara\ anei hlăm alu\ wa\l ]ar Lâm Đồng mâo lu anôk lăn mnga êa m’ak hing ang mâo boh tu\ dưn pro\ng kơ anôk hiu ]hưn, h[uê ênuk lehana\n dhar kreh hlăk jhat rai, ngă hro\ tru\n klei jăk siam lehana\n ai bi lông ktưn, ngă hro\ tru\n klei jak iêu phung tuê hiu ]hưn mse\ si: Alu\ hiu ]hưn Langbiang, drai êa Cam Ly, ênao êa Than Thở, drai êa Prenn, drai êa Voi, Pongour, Hang Cọp… Mta phu\n kyua phung duh bi liê kno\ng ba yua ana\n knăl lehana\n klei găl leh mâo ]ia\ng dưn yua, [ia\dah k[ah klei duh bi liê, mkra mđ^, mbo\ thiăm mta bruă mrâo. Ti ana\p klei mâo klă s^t anei, 1 ]ô mnuih tuôm ngă bruă sui thu\n hlăm knơ\ng bruă hiu ]hưn mơ\ng ]ar Lâm Đồng hu^ hyưt la]:

“Lăn ala yan adiê jăk j^n ti Đà Lạt jing 1 klei yuôm bhăn, [ia\dah ăt mơ\ng klei ana\n ngă truh 1 klei amâo mâo jăk ana\n jing bruă ngă mơ\ng klei hiu ]hưn ênguê Đà Lạt kyua ana\n amâo mâo bi mđing ôh, jưh knang kơ lăn ala yan adiê [ia\dah amâo mâo kriê dlăng ôh. Ara\ anei, si la] he\ Đà Lạt ka mâo ôh 1 hdră bruă dưi yap jing hdră bruă phu\n ]ia\ng jak iêu phung tuê hiu ]hưn. Hlăk êjai ana\n, klei yuôm bhăn h^n mơ\ng Đà Lạt jing lăn ala yan adiê jăk j^n ]ia\ng jak iêu phung tuê hiu ]hưn [ia\dah amâo mâo kriê dlăng ôh ngă truh kơ klei [rư\ hruê [rư\ jhat rai, ngă kơ tuê hiu ]hưn [rư\ hruê amâo lo\ mđing kơ drei”.

Klei êdu awa\t hlăm bruă kriê dlăng du\m bruă ngă hlăm klei hiu ]hưn mơ\ng Đà Lạt – Lâm Đồng ăt ngă lui] klei ]ang hma\ng hlăm ai tiê tuê hiu ]hưn. Ana\n jing du\m phung hiu ktu\ng kdhăk tuê hiu ]hưn ngă klei amâo mâo jăk, ngă klei gun kpăk, đađa arưp aram kơ asei mlei lehana\n ]a\m biêng tuê hiu ]hưn. Tuôm mâo pô ngă bruă ata\t tuê hiu ]hưn di`u ]a\m biêng, kyua amâo mâo tu\ ư ata\t ba êpul tuê hiu ]hưn nao blei mứt hluê si klei jak iêu.

Hluê si ayo\ng Trần Trí Dũng, 1 ]ô mnuih ngă bruă ata\t ba tuê hiu ]hưn – mnuih tuôm mâo 1 êpul jak iêu blei mứt ti Đà Lạt ]a\m êka kjham kyua amâo mâo tu\ ư ba êpul tuê nao blei mứt, tơdah klei anei amâo mâo msir mghaih ksă êmă ôh, sơnăn amâo mâo pô ôh jho\ng nao kơ Đà Lạt hiu ]hưn dlăng mdei msăn:

“Ngă hma^ djo\ kjham êdi, kyua ana\n klei anei tơdah amâo mâo msir mghaih ôh, s^t nik mgi dih srăng lo\ dơ\ng mâo lu h^n. Amâo mâo djo\ anei jing gưl tal 1, tal 2 ôh [ia\dah `u mâo du\m thu\n leh, amâo mâo djo\ 1, 2 thu\n ôh. Ara\ anei ayo\ng adei ktrâo ata\t hiu mơ\ng kluôm ala drei jing hu^ hyưt sơa^. Si la] he\ digơ\ hriê ti anei srăng tuôm ho\ng klei ]a\m biêng, digơ\ hu^ pô srăng jing mnuih tal 2, tal 3 tluôn ana\n”.

Mb^t ho\ng ktu\ng kdhăk tuê hiu ]hưn, sơnăn Đà Lạt lo\ mâo klei ]h^ mnia tle\ dăp hluê hdră phung jhat. Tuê ho\ng klei di`u ]a\m biêng hlăm ya anôk, wa\t hlăm krah sang ]ơ. 1 ]ô mniê hiu ]hưn [uôn sang ti Kiên Giang mâo pô ]h^ mnơ\ng Đà Lạt ]a\m biêng tơl truh kơ hwăt ti sang ]ơ mnia mtam, kyua amâo mâo tu\ ư kơ ênoh ]h^ mnia ngă đuôm nanao klei amâo mâo jăk hlăm ai tiê tuê hiu ]hưn.

Khă gơ\ du\m klei anei kno\ng hliê hluôt, lehana\n mâo knơ\ng bruă djo\ tuôm alu\ wa\l mkhư\ gang, hmao phat mkra, [ia\\dah, [ia\ lu ăt ngă klei truh tơl amâo mâo jăk ôh, ngă kơ Đà Lạt – 1 [uôn pro\ng dưi tu\ yap jing anôk êđăp ênang, su\k suôr, khăp ]ia\ng kơ tuê mâo he\ klei bi hing amâo mâo jăk.

Hluê si Trần Xuân Đức, 1 ]ô mnuih ngă brua\ hiu ]hưn ti Lâm Đồng, tơdah knơ\ng bruă djo\ tuôm alu\ wa\l amâo mâo hdră ngă ktang kjăp ]ia\ng msir mghaih ksă êmă, sơnăn knơ\ng bruă hiu ]hưn Đà Lạt – Lâm Đồng srăng ]o\ng ngă lui] liê mă pô yơh:

“Ngê` ai tiê êdi, tuê hiu ]hưn dlăng kơ klei anei digơ\ la] Đà Lạt ara\ anei amâo lo\ mâo klei ]ia\ng nao ôh. Hluê si kâo, tơdah du\m knơ\ng dhar bruă gưl dlông amâo mâo hdră msir mghaih ksă êmă, jăk siam sơnăn srăng ngă hma^ djo\ amâo mâo jăk ôh, lehana\n grăp hruê klei jăk yâo Đà Lạt srăng lui] ram [rư\ [rư\”.

Ti ana\p klei anei, Trần Đức Quận, k’iăng khua g^t gai knơ\ng bruă Đảng ]ar Lâm Đồng la] sơnei; tơdah amâo mâo mđ^ ktang êpul bruă ]ia\ng msir mghaih, sơnăn wa\l hiu ]hưn dlăng mơ\ng Đà Lạt srăng mâo klei hma^ djo\ kjham:

“Anei jing boh klei hlăk hlê amâo mâo jăk ôh êdi, kyua `u dleh ksiêm dlăng, hlăk êjai mnuih ngă bruă ara\ anei adôk k[ah. Kyua ana\n, akâo kơ kahan ksiêm ]ar ksiêm dlăng, mbo\ thiăm êpul mnuih ngă bruă. Tơdah drei amâo mâo ngă ôh klei anei sơnăn srăng ngă hma^ djo\ kơ wa\l hiu ]hưn dlăng”./.

H’Nê] Ê`uôl mblang