Kruh leh klei dôk mrô 1

VOV4.Êđê - Brua\ lo\ hma, mnuih nga\ lo\ hma kr^ng La\n dap kngư dôk le\ hla\m klei dleh dlan hla\k du\m brua\ phu\n dôk tru\n hro\ êdi kơ ênoh tu\ yuôm. Jing kr^ng pla kphê Robusta lehana\n tiu lu êdi hla\m kluôm ala, boh nik jing dôk mrô 1, mrô 2 tar ro\ng la\n kơ hnơ\ng mâo boh mnga, [ia\dah brua\ lo\ hma phu\n anei amâo lo\ đru kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar klei hd^p ôh. Hdra\ ma\ brua\ mtu\k mtu\l koh – lo\ pla mrâo… nga\ kơ lu mnuih [uôn sang kruh rai, đuôm nư knơ\ng pra\k truh du\m êbâo êklai pra\k. Klei anei brei [uh kla\ du\m klei dôk lông dla\ng, kpa\k đuôm, mjing boh kdru\t kơ brua\ lo\ hma La\n dap kngư hla\m wưng bi ktưn  tar ro\ng la\n, ]ia\ng kơ brua\ anei dưi bi ktưn tu\ jing, dưi m`a\ mkla\ k’hưm djo\ guôp ho\ng klei ga\l mâo. Êpul ]ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng La\n dap kngư mâo du\m klei ]ih “Brua\ lo\ hma La\n dap kngư – Tui duah boh kdru\t kơ wưng mrâo”. Klei ]ih êlâo “Kruh rai ho\ng k’hưm dôk mrô 1”, la] kơ klei ru\ng ra\ng mơ\ng 2 hdra\ brua\ phu\n ti kr^ng la\n dap kngư.

Du\m gưl êdeh du\ suai gơ\ng tiêu ti kr^ng lăn pla tiêu lu mrô 1 lăn Dap kngư, ana\n jing }ư\ Pưh - }ư\ Sê, ]ar Gia Lai [rư\ hruê [rư\ đ^ lar h^n. {ia\dah ana\n jing amâo mâo djo\ klei hơ\k m’ak ôh, Sia\mdah jing klei luh êa ală mta mơ\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, kyua du\m gơ\ng tiêu ana\n amâo djo\ pioh pla tiêu ôh, [ia\dah pioh ba ]h^. 1 ha gơ\ng tiêu ho\ng simăng, duh bi liê 300 êklăk prăk, ara\ anei djiê jih, mnuih [uôn sang bu] gơ\ng anei ba ]h^ kơ mnuih [uôn sang kr^ng mkăn ngă gơ\ng mnư\, mâo 60 – 70 êklăk prăk. Klei ana\n mse\ si asa\p hưn êlâo du\m phung ngă lo\ hma mdro\ng prăk êklai ti anei klă s^t kruh rai. Mai Liệu, ti alu\ Thuỷ Phú, să Ia Blư\, kdriêk }ư\ Pưh brei thâo, kr^ng pla tiêu hing ang ara\ anei rai jih leh. Du\m phung mdro\ng prăk êklai êlâo dih, ara\ anei đuôm nư klei, bi ]h^ lăn, ]h^ sang, lui [uôn sang nao ngă bruă mưn:“Alu\ kâo êlâo dih mlam nao, yang hruê nao. Kluôm să Ia Blư\ anei ara\ anei bu] jih gơ\ng tiêu ]ia\ng ]h^ tla prăk mnga. Kâo mâo 9 ]ô anak, 1 ]ô bi ]h^ lăn, ]h^ sang tla prăk knơ\ng prăk knu\k kna, 2 ]ô ]ô hriăm adu\ 12 kbiă sang hră nao ngă bruă, bi du\m ]ô mkăn nao ngă bruă ti kdriêk Tân Bình, Bình Tân”.

Phung mdro\ng prăk êklai kruh rai mơh, sơnăn du\m go\ êsei mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mdro\ng prăk êklăk h^n mơh le\ hlăm klei đuôm nư, lu mnuih đue#  kơ nư nao dôk ti anôk mkăn, ngă kơ du\m bruă duh mkra mkăn ti Ia Blư\ le\ hlăm klei kriêp êyăng. Phan Văn Linh, khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Ia Blư\ bi mklă, ho\ng klei dleh dlan mđ^ mđăl mse\ si ara\ anei, bruă duh mkra mơ\ng să ka thâo ôh hbil be\ dưi kru\ w^t: “}ia\ng lo\ dơ\ng ]an prăk knu\k kna, sơnăn amâo mâo đuôm nư ôh, bi ]an ti êngao mnga ktro\. Êdei 1 thu\n prăk mnga lo\ đ^ lu h^n. 2 thu\n, 3 thu\n ho\ng anei nư klei mđua lu êjai sơnăn yơh. Mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ara\ anei tuôm ho\ng lu klei dleh dlan”.

Ăt mse\ ho\ng }ư\ Pưh, ti kdriêk Dak Song, ]ar Dak Nông, 1 kr^ng mkăn pla lu tiêu mơ\ng lăn Dap kngư, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ăt [uh ti ana\p klei đuôm nư lu. Hluê si Nguyễn Hữu Thiện, khua alu\ Dak Kual 5, să Dak N’Drung, kdriêk Dak Song, ka tuôm mâo ôh mnuih [uôn sang ti anei đuôm nư lu lehana\n amâo mâo prăk tla mse\ si ara\ anei:“Ara\ anei mnuih [uôn sang đuôm nư knơ\ng prăk knu\k kna, go\ êsei lu h^n truh 3 êklai 500 êklăk, go\ êsei [ia\ jing 100 êklăk prăk. Ara\ anei mnuih [uôn sang amâo mâo ôh prăk ]ia\ng tla nư”.

Lăn Dap kngư ara\ anei mâo 90 êbâo ha tiêu, ênoh prăk bi liê [ia\ êdi 30 êbâo êklai prăk. Hlăm brô mkrah ênhă pla anei k]ưm hrui pe\ leh boh êjai ênoh tiêu tru\n h^n, klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă đ^ lar, ngă kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma lui] liê kjham, dleh dưi tla nư duh bi liê. Hlăm 5 ]ar lăn Dap kngư, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ]ar Gia Lai mâo hnơ\ng nư duh bi liê kơ tiêu kjham h^n. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar mkăp kơ bruă klei mrâo hlăk knhal jih mlan 3 mrâo êgao, mnuih pla tiêu ti ]ar hlăk đuôm nư knơ\ng prăk knu\k kna truh 4 êbâo 200 êklai prăk, ho\ng 2 êbâo 300 êklai prăk jing nư dleh dưi tla.

Ho\ng du\m klei truh mơ\ng bruă pla tiêu truh 2/3 hnơ\ng mâo dlông ro\ng lăn, ako\ mlan 12/2018, hlăm 1 klei bi trông ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, khua Phu\n bruă Lo\ hma lehana\n Mđ^ kyar [uôn sang Nguyễn Xuân Cường m`ă klă: Mơ\ng ara\ anei tiêu amâo mâo tui tio\ kơ ênoh ôh, [ia\dah bi mâo hnơ\ng jăk.

Klei năng hu^ hyưt jing klei tui tio\ kơ ênoh mrô, ênoh yuôm tru\n, amâo djo\ kno\ng hjăn tiêu đui] ôh, [ia\dah ho\ng lu mta mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma mkăn ti lăn Dap kngư.  Lê Viết Hùng, khua Knơ\ng bruă Simexco Dak Lak, ala ]ar ]h^ kphê kơ ala ta] êngao pro\ng tal 2 Việt Nam brei thâo; bruă duh mkra – mnia mblei kphê, mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma phu\n mrô 1 mơ\ng alu\ wa\l ăt hlăk dleh dlan kyua ênoh tru\n n’nao đrông. Klei dleh dlan anei ăt mâo mta phu\n mơ\ng bruă amâo dưi ksiêm dlăng mnơ\ng mâo, du\m ênoh ksiêm yap amâo mâo tio\ hmao ho\ng klei mâo s^t êdi: “Yan pla mjing mrâo êgao, hluê si klei ksiêm yap mơ\ng Phu\n bruă Lo\ hma, hnơ\ng mâo mơ\ng kluôm ala truh 1 êklăk 500 êbâo ton kphê asa\r. {ia\dah klă s^t kdlưn h^n, truh 1 êklăk 800 êbâo ton. Kyua ana\n, klei ksiêm yap amâo mâo klă ôh, ngă kơ du\m hdră bruă ]ua\l mkă kơ bruă mnia mblei mnơ\ng dhơ\ng amâo mâo djo\ ho\ng klei s^t êdi”.

Mb^t ho\ng klei dôk hyưt kơ klei toh hroh ênoh ]h^ boh mnga mâo, Nguyễn Minh Đường, khua Knơ\ng bruă trách nhiệm hữu hạn ba ]h^ kơ ala ta] êngao mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma lăn Dap kngư la] sơnei, tơdah mâo n’nao klei mse\ si ara\ anei, kphê srăng k]ưm nao kơ wưng dleh dlan:“Wưng anei, kphê amâo mâo hrui w^t prăk mnga sơnăn mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mhro\ klei ]h^ mnia. Bruă pla mjing amâo mâo hrui w^t prăk mnga, sơnăn hruê mlan kơ ana\p srăng bi mhro\ amâo dah bi mlih mnơ\ng pla. K]ưm kơ wưng bi mlih mnơ\ng pla, sơnăn knơ\ng bruă kphê srăng dleh dlan hlăm bruă mkăp hnơ\ng mâo kphê kơ anôk ]h^ mnia. Amâo mâo sui ôh mnuih [uôn sang ngă lo\ hma srăng ba pla mta ana mkăn. Knơ\ng bruă kphê srăng tuôm ho\ng klei dleh dlan bruă mkăp hnơ\ng mâo kphê kơ anôk ]h^ mnia”.

Tui tio\ kơ ênoh, bi rai hdră ]ua\l mkă du\m pluh êbâo, du\m êtuh êbâo ha kno\ng hlăm wưng bhiâo đui], jing he\ êlan ata\t nao kơ klei ru\ng răng mơ\ng bruă lo\ hma lăn Dap kngư. Amâo dah la] hdră mkăn, lăn Dap kngư yơh kpưn đ^ ba ako\ kơ hnơ\ng mâo hlăm du\m mta mnơ\ng, jing mta phu\n ngă klei kruh rai êdei kơnăn. Klei s^t êdi anei bi w^t ksă êmă klei êmuh: Ya ngă hdră ]ua\l mkă bruă lo\ hma ti anei kruh rai he\? Mơ\ng ana\n mâo klei mtru\t mjhar djo\ guôp, ba bruă lo\ hma lăn Dap kngư đ^ kyar kjăp kluôm, ba w^t du\m boh tu\ dưn năng djo\./.