VOV4.Êđê - Phŭn bruă mtô mjuăt lehanăn sang hră mơar mrâo mkŏ mjing leh klei kƀĭn online bi mklin bruă wưng thŭn hriăm 2020-2021 lehanăn mkŏ mjing bruă klam wưng thŭn hriăm 2021-2022 hŏng klei hriăm gưl 1. Wưng thŭn hriăm 2020-2021 jing wưng hriăm mâo klei uêñ mĭn êdi mơ̆ng klei hriăm gưl 1 kyua anei jing wưng hriăm tui ngă hdră bi hriăm klei hriăm phổ thông thŭn 2018. Phŭn bruă mtô mjuăt lehanăn sang hră mơar čih yap kơ thŭn tal lâo ngă hdră anei, hdruôm hră hriăm mrâo mơ̆ng adŭ 1 lehanăn dŭm kei čuăn mơ̆ng dŭm knơ̆ng bruă mtô mjuăt lehanăn sang hră mơar gưl sa mâo klei djŏ hŏng wưng klei ruă tưp Covid-19.

Thŭn hriăm 2020-2021 jing thŭn hriăm mdê êdi hŏng bruă sang hră mtô bi hriăm, hlăm anăn mâo sang hră gưl sa leh gưl tal êlâo kluôm ala hluê ngă Hdră sang hră mtô bi hriăm mrâo hŏng adŭ 1. Mơ̆ng akŏ thŭn hriăm mtam, bruă pŏk ngă hdră hriăm, hdruôm hră mtô bi hriăm mrâo adŭ 1 mâo klei mđing dlăng mdê hĭn. Jih jang sang hră gưl 1 hlăm kluôm ala mđing tal êlâo rơ̆ng ênoh 1 adŭ hriăm kơ sa boh adŭ. Hoàng Quốc Tuấn, Khua Knơ̆ng bruă sang hră mtô bi hriăm čar Lạng Sơn brei thâo: “Ktuê dlăng, dăp adŭ hriăm, mđing êdei adŭ 1 jing adŭ 2, rơ̆ng grăp boh adŭ 1 sa adŭ hriăm čiăng phung hđeh dưi hriăm aguah tlam, rơ̆ng boh phŭn mơ̆ng hdră mrâo”.

Hluê  si Trần Thị Minh Thu, Khua adŭ bruă sang hră, Knơ̆ng bruă sang hră mtô bi hriăm čar Lào Cai, mbĭt hŏng klei mprăp mnơ̆ng dhơ̆ng, êpul phung nai mtô ăt mđing dlăng, hriăm mbŏ, rơ̆ng kơ bruă mtô bi hriăm hdră, hdruôm hră bi hriăm mrâo: “Klei hmei mtă jing phung nai brei ngă bi pral kdal, bi hriăm snăn brei bi hriăm êmưt, kjăp leh anăn mâo hnơ̆ng jăk. Năng ai dŭm klei hriăm phung nai mbha kơ phung hđeh sang hră čiăng mtô hŏng klei dưi phung hđeh sang hră, bi hriăm tui si klei hđeh dưi dlăng leh anăn čih.”

 Ti krah klei ruă Covid-19 dleh ktuê dlăng, jih jang dhar bruă hluê ngă hdră kñăm mdua: mrâo pŏk ngă dŭm hdră msir gang mkhư̆ klei ruă tưp, pŏk ngă Hdră bi hriăm gưl 3 thŭn 2018 hŏng gưl adŭ 1. Lač kơ klei tŭ mơ̆ng hđeh sang hră adŭ 1 hlăm kluôm ala thŭn 2020-2021 brei ƀuh 41% čô hđeh bi leh êdah kdlưn hdră hriăm, 15% čô hđeh bi leh jăk, 41% bi leh leh anăn 15% hđeh hriăm hră ka dưi bi leh. Mkă hŏng hdră hriăm êlâo dih brei ƀuh, ênoh hđeh sang hră ka bi leh bi knar. Ƀiădah ênoh hđeh sang hră bi leh kdlưn êdi leh anăn bi leh hjăk hdră hriăm đĭ lu. Nguyễn Hưũ Độ, K’iăng Khua phŭn bruă sang hră mtô bi hriăm brei thâo, anei jing klei găl kơ hdră mtô bi hriăm gưl mlih mrâo tal êlâo hŏng adŭ 2 hlăm thŭn hriăm 2021-2022. Hlăm anăn, klei čiăng mđing dlăng tal êlâo jing brei duh bi liê kơ êpul nai mtô: “Pioh klei duh bi liê kơ êpul nai mtô, phung nai bi hriăm mâo klei thâo kjăp, jih ai tiê, boh nik dưi hriăm mbŏ kơ bruă knuă, hdră bi hriăm, yua hdră bi hriăm mrâo hluê hdră mđĭ kyar klei thâo. Anei jing boh phŭn yuôm bhăn čiăng bi mklă klei tŭ jing bruă mlih mrâo hdră bi hriăm”.

Mbĭt hŏng klei thâo pral leh anăn dŭm klei tŭ năng čih yap, thŭn tal êlâo pŏk ngă hdră bi hriăm hđeh thŭn 2018 mơ̆ng adŭ 1, hnơ̆ng jăk phung nai mtô leh anăn knuă druh kriê dlăng adôk ka bi kna, boh nik hlăm dŭm krĭng mâo bruă duh mkra -ala ƀuôn dleh dlan mâo êwang bi kpleh prŏng hŏng dŭm krĭng mâo klei găl. Ênoh phung knuă druh nai mtô leh anăn knuă druh kriê dlăng mâo anôk êbeh, amâo djăp. Dŭm alŭ wăl dleh dlan kơ klei bhiăn hdră êlan, amâo mâo prăk ruah phung nai mtô hluê hdră kuôl kă, mâp anôh dleh kơ phung nai mtô. Kdrăp mnơ̆ng ti dŭm anôk ka jăk čiăng dưi hluê ngă hdră leh anăn klei čiăng mtô bi hriăm mkăn. Thŭn hriăm 2020-2021, kluôm ala mâo 14 êbâo 789 anôk mtô bi hriăm hluê ngă Hdră bi hriăm gưl sa, hŏng 16 ebâo 323 anôk bi hriăm kơ giăm 9 êklăk čô hđeh sang hră, đĭ 150 êbâo čô hđeh mkă hŏng thŭn hriăm 2019-2020.

Phŭn bruă sang hră mtô bi hriăm kčah 5 bruă klam mrâo hŏng lu hdră msir klă klơ̆ng kơ sang hră gưl 1 thŭn hriăm 2021-2022. Klă klơ̆ng, lŏ dơ̆ng pŏk ngă rơ̆ng hnơ̆ng jăk hdră bi hriăm hluê hdră thŭn 2018 hŏng adŭ 1, adŭ 2 leh anăn hluê ngă tŭ dưn hdră bi hriăm hluê hdră thŭn 2006 mơ̆ng adŭ 3 truh adŭ 5. Hlăm boh klei ruă tưp, Khua phŭn bruă sang hră mtô bi hriăm Nguyễn Kim Sơn brei thâo, thŭn hriăm anăp anei, kluôm bruă sang hră kƀĭn djăp hdră msir kñăm mkhư̆, bo hrŏ klei amâo jăk kơ bruă sang hră ti anăp klei ruă tưp. Jih ai tiê bi leh hdră kñăm hnơ̆ng jăk, rơ̆ng sang hră êđăp ênang ti anăp klei ruă tưp: “Kâo mñă klă brei drei bi mlih bruă mtô bi hriăm, ƀiădah bruă yuôm bhăn hĭn jing ya klei bi mlih, si bi mlih, ya ngă bi mlih? Brei drei bi mlih hluê si hdră mrâo, dŭm anôk ka jăk hlăm hdră mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp snăn ba yua hdră bi hriăm amâo msĕ ôh hŏng yang đar. Mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, msir mgaih klei hmaĭ amâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp.”

Phŭn bruă sang hră mtô bi hriăm ăt mtă kơ dŭm alŭ wăl brei mâo hdră ktuê dlăng wĭt ênoh hđeh sang hră bi mlih kyua hmaĭ mơ̆ng klei ruă tưp. Êngao kơ bruă brei mđing kơ hnơ̆ng jăk, brei mđing kơ bruă đru kơ phung hđeh nao sang hră, boh nok leh bruă duh mkra gŏ sang hmaĭ kyua klei ruă Covid-19. Boh nok, bi lu jơr mtô bi hriăm čiăng msir mgaih, mdrơ̆ng hŏng klei hmaĭ mơ̆ng klei ruă Covid-19. Pral mâo dŭm hdră msir, hdră kčah klă klơ̆ng čiăng mkŏ mjing bi hriăm djŏ guôp hŏng boh klei ruă tưp leh anăn klei dưi ngă bruă mơ̆ng dŭm anôk mtô bi hriăm leh anăn klei dưi sĭt mơ̆ng hđeh sang hră.