VOV4.Êđê – Ho\ng klei hd^p ma\ brua\ Cách mạng, đồng chí Lê Đức Anh kha\ng pa\n nga\ lu brua\ tla\ ana\p ho\ng klei dleh dlan, lông dla\ng hla\m dja\p mta ra brua\, hla\m brua\ l^ng kahan, brua\ kđi ]ar lehana\n brua\ ho\ng ta] êngao. Klei na\ng mđing, Đại tướng Lê Đức Anh mdưm leh gru krua\k êdah kdlưn êdi hla\m hdra\ mblah dja\ ana\n Hồ Chí Minh h[uê ênuk. Hla\k ênuk ana\n, `u jing Trung tướng, K’ia\ng khua g^t gai L^ng kahan Mtlaih êngiê kwar Dhu\ng Việt Nam, K’ia\ng khua g^t gai Hdra\ mblah Hồ Chí Minh hlo\ng klam nga\ Khua g^t gai l^ng kahan t^ng Yu\ Dhu\ng. Lê Đức Anh jing pô mâo klei đru mguôp pro\ng êdi hla\m klei tu\ dưi kdrưh k’a\m mơ\ng djuê ana, mtlaih êngiê kwar Dhu\ng hla\m hruê 30/4/1975.

Hruê 14/4/1975, Phu\n brua\ kđi ]ar tu\ ư po\k klei ksu\ng blah, lehana\n kgu\ kdơ\ng sua ma\ Sài Gòn mâo ana\n pia klei bi blah mơ\ng Hồ Chí Minh. Knơ\ng kia\ kriê klei kgu\ kdơ\ng ksu\ng blah hlăk ana\n mâo 8 ]ô, hlăm ana\n mâo Trung tướng, k’ia\ng khu aknơ\ng g^t gai Lê Đức Anh. Êpul l^ng kahan ksu\ng blah mâo 5 quân đoàn êbeh kơ 15 sư đoàn. Du\m quân đoàn 1; 2; 3; 4; lehana\n êpul kahan 232 mâo djăp binh chủng bi mguôp, mb^t ho\ng jih jang kahan hlăm alu\ wa\l, kahan [uôn, lehana\n êpul kgu\ kdơ\ng mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm kr^ng taih kbưi lehana\n truh hlăm [uôn pro\ng. Knơ\ng g^t gai klei bi blah mâo ana\n Hồ Chí Minh bi kla\ brei blah pral, ktang, amâo mâo brei soh ksu\n kơ Sài Gòn ôh, kăn brei kahan roh mơ\ng Sài Gòn đue# kơ kwar Yu\. Jih jang djăp êlan ksu\ng blah ksu\ng pral mơ\ng êngao kma hla\m lam, bi mguôp ho\ng kahan alu\ wa\l, plah wah kahan bội đội ho\ng mnuih [uôn sang, mâo klei bi rai ktang, ksu\ng amâo mâo mdei lehana\n mâo ma\ pral, Trung tướng Nguyễn Đức Hải, Khua anôk brua\ ksiêm duah kơ hdră êlan brua\ l^ng kahan Việt Nam la]:

“Jih jang hdră êlan ksu\ng blah mâo Đại tướng Lê Đức Anh ta\ êlan dưi la] ana\n jing ruah mmông găl, lehana\n pai ma\ klei găl. Hlăm klei `u lo\ w^t ]ih mơ\ng kdrăn blah snei, klei hriăm kơ h[uê ênuk ana\n jing gru kruak knăl mơ\ng klei kgu\ kru\ kdơ\ng mlan 8 tu\ jing, kbia\ hriê mơ\ng brua\ ruah, lehana\n pai ma\ klei găl bo\ ho\ng klei mnê] mơ\ng Đảng, lehana\n khua g^t gai Hồ Chí Minh, lehana\n mơ\ng klei hriăm ana\n `u ba yua hlăm jih klei hd^p kia\ kriê brua\ kahan hlăm djăp kdrăn blah”.

Hlăm klei bi blah ma\ ana\n Hồ Chí Minh, Lê Đức Anh lo\ djo\ jao klam kia\ kriê êpul kahan nah Yu\, mơ\ng Yu\ Dhu\ng Sài Gòn, sa hla\m kdrăn ksu\ng blah knhal tu]. Hlăm wưng ana\n, Knơ\ng kia\ kriê kdrăn blah kwar (B2) la] ana\p ksu\ng blah pha\ Yu\ Yu\ Dhu\ng jing kr^ng dleh dlan h^n kyua trăp ]uôr, [ia\dah anei jing kdrăn ksu\ng blah yuôm bhăn k`ăm ]ia\ng kha\t triêk kahan roh ktuê êlan dơ\ng pro\ng mrô 4, ]ia\ng kơ kahan roh ti Sài Gòn amâo mâo dưi ksu\n dôk ti [uôn pro\ng Tây Đô, Cần Thơ. Bi tơdah kahan roh mâo ksu\n dôk sa anôk srăng jing klei dleh kơ klei bi blah, lehana\n kdrăn blah knhal tu] mơ\ng pô srăng tuôm ho\ng klei bi kdơ\ng ktang. {ia\dah, tơ drei mâo khăt triêk ti êlan dơ\ng pro\ng mrô 4, snăn quân đoàn 4, lehana\n kahan roh hlăm kr^ng Dap mnai krông Cửu Long amâo srăng dưi lo\ nao đru ôh kơ Sài Gòn.

Đại tướng Phạm Văn Trà, Khua phu\n brua\ l^ng kahan êlâo dih yăl dliê: Dôk hlăm kdrăn blah alu\ wa\l 9, ho\ng kr^ng êa lu, dliê guôl êa bh^t kpal, knư\ bi rai ho\ng bom knư\ suah mbô lo\ đ^ jing kpal mơ\ng hang krông, ba leh klei găl kơ kahan pô mâo anôk kđap êlan hgăm kma nao truh kơ kđông kahan roh. Hmei dôk kahan kơ ana\n, truh mlam ngă klei blah dê]. Hlăm du\m wưng dleh dlan h^n, klei bi blah bo\ ho\ng klei ktang ph^t, Võ Văn Kiệt lehana\n Lê Đức Anh nao đru mđ^ ai phung ayo\ng adei. Kâo mâo klei myun mâo dua blư\ drông di`u hriê, boh nik êjai hlăm klei bi blah adôk ktang ph^t.

“Mơ\ng ana\n brei [uh, Lê Đức Anh sia\ suôr nanao ho\ng kdrăn mblah, kha\dah êpul kia\ kriê brua\ Đảng kahan mta\ kơ di`u brei răng, brei mâo klei êđăp ênang, [ia\dah di`u ăt dôk mb^t ho\ng phung ayo\ng adei hlăm l^ng kahan. Kyua mơ\ng klei ana\n, di`u păn kjăp boh klei, thâo kơ ai tiê mnuih [uôn sang, thâo kơ êpul l^ng kahan pô, lehana\n g^t gai kjăp h^n. Sa ]ô khua kahan kia\ kriê mse\ snăn ăt mđing hmư\ nanao klei bi trông mơ\ng ayo\ng adei, [uh djo\ di`u hmư\ ana\n yơh jing knhuah `u kia\ kriê sia\ suôr hlăm kdrăn blah”.

Tui si phung ]ih kơ h[uê ênuk, lehana\n phung khua kahan pro\ng hla\m l^ng kahan, Đại tướng Lê Đức Anh kla\ s^t jing sa ]ô khua kahan jho\ng kmlăn hlăm kdrăn mblah, sa ]ô khua kahan g^t gai mbrua\. Đại tướng ăt jing sa hlăm du\m ]ô mnuih găn leh lu klei bi blah mơ\ng thu\n 1945 – 1989. ~u truh sơăi hlăm djăp anôk bi blah ktang, lehana\n w^t ho\ng klei dưi pro\ng, bi leh hlăm djăp kdrăn mblah djo\ jao.

Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Khua phu\n brua\ l^ng kahan m`a\: Lo\ bi hdơr kơ Đại tướng Lê Đức Anh, jing drei lo\ bi hdơr kơ sa ]ô khua kahan mơ\ng kdrăn mblah, kyua klei hd^p lehana\n brua\ knua\ `u sia\ suôr ho\ng lu klei kruak knăl kơ h[uê ênuk djuê ana. Khua g^t gai Đảng êlâo dih Đỗ Mười tuôm la] leh Lê Đức Anh jing sa hlăm du\m ]ô ngă brua\ kđi ]ar pro\ng, jing khua kahan pro\ng kơ Đảng, lehana\n lăn ]ar, mâo leh lu klei bi hriăm yuôm bhăn kơ hđeh du\m gưl êdei:

“Hjăn hlăm brua\ l^ng kahan, tui si kâo [uh `u mâo 3 klei bi hriăm pro\ng, bi êdah klei thâo [uh kbưi, ngă brua\ ho\ng klei thâo m^n, êjai kia\ kriê lehana\n g^t gai, wa\t hlăm klei k]e\ brua\ ho\ng klei tu\ dưn hla\m l^ng kahan, mko\ mjing êpul l^ng kahan kjăp mb^t ho\ng mnuih [uôn sang. Klei hriăm tal sa jing ksiêm duah nanao, ]ia\ng păn kjăp boh klei, boh nik ho\ng phung roh, lehana\n pral mâo hdră êlan djo\ guôp, mko\ mjing mnê] ngă brua\ ho\ng klei kla\. Klei hriăm tal dua jing dưn yua jih ai ktang pô mâo jing êpul brua\ kđi ]ar mơ\ng mnuih [uôn sang, po\k êlan ksu\ng blah mnê] ba w^t klei dưi pral. Klei hriăm tal 3 jing mko\ mjing êpul l^ng kahan khua\t mbrua\, knhăk ênuk mrâo bi blah mnê]”.

Klei bi blah mâo ana\n Hồ Chí Minh hlăm yan mâo ma\ klei dưi pro\ng 1975, mâo ma\ kluôm dhuôm Sài Gòn, mjưh mdei klei bi blah, mhluh lir lăn ]ar . Grăp blư\ truh hruê 30/4 gra\p thu\n, jih jang hlăm kluôm lăn ]ar lo\ kdrăm k’ah bi hdơr hruê lăn ]ar mâo klei hluh lir. Anei jing wưng ]ia\ng kơ drei hrăm mb^t lo\ bi hdơr, mpu\ kơ phung găn leh hlăm h[uê ênuk, ho\ng klei hd^p s^t, ana\n jing Đại tướng Lê Đức Anh, jing mnuih ktur leh kơ h[uê ênuk lu klei bi hriăm kdrăm k’ah kơ djuê ana.

                        Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk