VOV4.Êđê –Klei bi blah êgao sui leh, [ia\dah klei rua\ êka a\t dôk mâo ho\ng phung djo\ drao rua\ dioxin. }ia\ng đru bi hro\ klei rua\ êka, klei lui] liê ana\n, hla\m wưng êgao, Êpul hgu\m mnuih djo\ drao rua\ dioxin kdriêk Krông {u\k, ]ar Daklak po\k nga\ leh lu brua\ nga\ kla\ s^t mđing kriê dla\ng klei suaih pral, klei hd^p mda kơ mnuih djo\ drao rua\ dioxin, đru kơ digơ\ g^r ktưn kpưn đ^ hla\m klei hd^p.

{ri bi hdơr Huê kyua mnuih djo\ drao rua\ dioxin Việt Nam, hruê 10/8, pô ]ih klei mrâo Nam Trang mâo klei ]ih “H’^t mđao ai tiê mnuih djo\ drao rua\ dioxin”, hưn hưn la] kơ du\m brua\ nga\ kla\ s^t mđing kriê dla\ng klei suaih pral, klei hd^p mda kơ mnuih djo\ drao rua\ dioxin ti kdriêk Krông {u\k, ]ar Daklak

Djo\ êa drao đio xin ho\ng ênoh êka hlăm asei mlei êbeh 80%, ana\n khă gơ\ giăm 40 thu\n, [ia\ dah amai Dương Thị Bình, ti alu\ 5, să Tân Lập, kdriêk Krông Buk ăt mse\ si sa ]ô hđeh, djăp mta hlăm klei hd^p kyua mâo mnuih hlăm go\ sang kăp đru brei. Amai Dương Thị Lan, amai mơ\ng Bình yăl dliê: Leh am^ ama djiê,  bi min kơ adei pô hjăn păn amâo dưi kriê dlăng ôh kơ asei mlei pô ana\n amai lan amâo dôk ung ôh, dôk snăn ]ia\ng kriê dlăng adei mniê. Klei hd^p dua amai adei kno\ng đao\ knang kơ lăn điêt mơ\ng am^ ama brei ana\n bo\ ho\ng lu klei dleh dlan.

Thâo săng kơ klei dleh dlan ana\n, Êpul hgu\m phung djo\ êa drao đioxin kdriêk Krông Buk bi hgu\m leh ho\ng adu\ bruă Mnuih mă bruă – kahan êka êkeh leh ana\n yang [uôn kdriêk đru kơ go\ sang Bình ru\ dơ\ng sang klei khăp ho\ng ênoh 40 êklăk prăk. Truh thu\n 2018, Êpul hgu\m lo\ dơ\ng iêu jăk phung mâo klei ]o\ng đru kơ 2 ]ô amai adei Bình sa drei êmô mđai mâo ênoh 15 êklăk pioh rông. Mơ\ng klei đru brei ana\n, klei hd^p mơ\ng amai Bình leh ana\n Lan mâo leh hdră hơ^t kjăp. Ara\ anei amai Lan hơ^t leh ai tiê kơ klei hd^p mơ\ng go\ sang pô.

“ Mâo sang dôk ăt dưi k’up kơ hjan, mđiă. Hlăk êlâo dih sang t^, [rô], snăn hiu mđu\, ara\ anei mâo sang jăk leh. Êpul hgu\m mơ\ng kdriêk đru brei leh 1 hră mkiêt mkriêm 4 êklăk mrâo êgao snăn kdriêk lo\ đru êmô, ara\ anei dôk kđông mơh. Dôk guôn `u bi mđai, êđai `u pro\ng snăn mâo prăk ]ia\ng kpưn đ^ tlaih mơ\ng klei dleh dlan ]ia\ng kơ adei kâo dưi [ia\ êngoh duam.

            Mnuih djo\ êa drao ruă dưi tu\ mă êdeh mdar ho\ng kngan

Tuôm mă bruă bi blu\ hrăm hlăm ênuk bi blah ti [uôn sang Quảng Ngãi, lo\ tuôm ho\ng klei phung roh krư\ kđăl [ia\ dah lu thu\n êdei, Nguyễn Thị Chính, ti alu\ 10, să Pơ\ng Drang mrâo thâo pô djo\ êa drao ruă đio xin ho\ng ênoh êka hlăm asei mlei 61%. Ara\ anei êbeh 60 thu\n, klei suaih pral, klei dưi ngă bruă mơ\ng Chính [rư\ hruê [rư\ awa\t ana\n klei hd^p bo\ ho\ng dleh dlan. {ia\dah kyua mâo Êpul hgu\m phung djo\ êa drao ruă đio xin kdriêk khăng hriê mtru’\t mjhar, êmuh hrăm leh ana\n iêu jak du\m êpul bruă, mnuih mkăn đru 58 êklăk prăk ]ia\ng ru mdơ\ng sang mrâo đru kơ ai tiê `u mơak m`ai h^n, lo\ dơ\ng g^r ktưn. Chính brei thâo:

“Ara\ anei kyua mâo sang anei kâo amâo hu^ kơ adiê hjan, mđiă, prăk hrui mă snăn mâo klei đru ba mơ\ng knu\k kna mkăp brei grăpmlan leh ana\n lo\ dơ\ng mă bruă snăn mâo prăk blei djam tam. Ăt mni la] jăk kơ êpul hgu\m đru kâo mkra leh sang anei ăt h’uh mđao leh, klei hd^p mduôn khua kâo snăn mơak leh mơh.”\

Êpul hgu\m mnuih djo\ êa drao ruă điôxin kdriêk Krông {u\k mđup mnơ\ng kơ mnuih djo\ êa drao ruă

Êpul hgu\m phung djo\ êa drao ruă đioxin kdriêk Krông Buk ara\ anei mâo 236 ]ô mnuih, ênoh phung mâo klei ruă dưi dưn klei đru, hdẳ êlan mơ\ng knu\k kna mâo 45 ]ô. Ho\ng hdră “ Bi hgu\m- klei khăp- bruă klam – kyua phung djo\ êa drao ruă đioxin”. Êpul hgu\m phung djo\ êa drao ruă đioxin kdriêk Krông Buk mdrăm mb^t, uê` dlăng leh ana\n đru kriê dlăng klei hd^p mda, ai tiê kơ phung ruă. Yap mơ\ng leg mko\ mjing (thu\n 2010) truh ara\ anei, Êpul hgu\m iêu mkrum leh giăm 1 êklai prăk ]ia’\ng hluê ngă du\m bruă: êmuh hrăm, mđup brei mnơ\ng kơ phung djo\ êa drao ruă đioxin hlăm knăm mơak, Tet, êngoh duam, đru mko\ mkra, mkra mlih 11 boh sang kơ mnuih hlăm êpul mâo klei hd^p dleh d;an, mđup brei 12 hră mkiêt mkriêm, mđup brei êdeh mdar, êmô mđai ]ia\ng đru kơ klei hd^p phung mâo klei ruă... Mơ\ng du\m klei đru brei anei, phung hlăm êpul ti alu\ wa\l mâo ai tiê kpưn đ^. Klei hd^p mơ\ng digơ\ [rư\ [rư\ dưi hơ^t kjăp, lu mnuih g^r đru ngă hlăm du\m hdră bruă mơ\ng êpul hgu\m leh ana\n hdră bruă ti alu\ wa\l.

                   Amai Lan hlăk dôk ]iêm êmô

Ngô Hồng Phái, Khua Êpul hgu\m phung djo\ êa drao ruă đioxin kdriêk Krông Buk brei thâo: Hlăm wưng kơ ana\p, êpul hgu\m lo\ dơ\ng ngă bi jăk bruă kriê dlăng, đru kơ phung djo\ êa drao ruă đioxin ]ia\ng kơ go\ sang phung djo\ klei ruă mâo klei găl kpưn đ^ `u\ kma ho\ng êpul êya. Êngao kơ năn, lo\ dơ\ng ktuê dlăng ana\n mơ^t kơ du\m gưl mâo klei dưi ktuê dlưng bi mklă, tu\ yap leh ana\n tla prăk đru brei kơ phung djo\ êa drao ruă đioxin mtam amâo dah pô mkăn nao ba brei djăp klei găl, rơ\ng klei dưi kơ phung djo\ êa drao ruă, đru brei, bi hro\ [ia\ klei ênguôt mơ\ng digơ\ hlăk dôk tlă ana\p:

 Êpul hgu\m mơ\ng kdriêk lo\ dơ\ng bi hgu\m  ho\ng du\m anôk bruă, du\m anôk bruă mnia blei ]ia\ng uê` dlăng h^n kơ phung djo\ êa drao ruă đioxin. Hlăm thu\n 2019 anei hmei srăng ktuê dlăng jih jang phung ka dưi dưn hdră đru brei ]ia\ng ki klin, hâo hưn k]e\ kơ du\m gưl mâo klei dưi msir mgaih đru brei. Hlăm thu\n 2019 êpul hgu\m kdriêk ăt ngă du\m hră mơar iêu mthưr grăp thu\n grăp ]ô knuă druh đru 50 êbâo prăk ]ia\ng mâo prăk kơ du\m êpul ngă bruă kriê dlăng kơ phung djo\ êa drao ruă đioxin hlăm knăm mơak, tet  mâo hnư mnơ\ng yuôm h^n.

Ho\ng du\m bruă ngă klă s^t, tu\ dưn, Êpul hgu\m phung djo\ êa drao ruă đioxin kdriêk Krông Buk, ]ar Dak Lak jing anôk jưh knang ]ia\ng kơ phung djo\ êa drao ruă lo\ dơ\ng hd^p, g^r ktưn hgao klei ruă, dưi ho\ng klei ruă, hdăng bi mtru\t mjhar msir mgaih klei dleh dlan ]ia\ng kpưn đ^ `u\ kma ho\ng êpul êya.

H’Zawut pô ]ih hlo\ng răk