VOV4.Êđê - Gưl adiê hjan êa lip lê] mơ\ng mlam hruê 6 truh kơ hruê 8 nga\ ênga\p pa\t ]ia\ng jih alu\, [uôn ti ktuê knông la\n mơ\ng ]ar Daklak. Ho\ng brua\ đua klam a\t mse\ mơh klei kha\p mơ\ng pô, êpul knua\ druh l^ng kahan ra\ng mgang knông la\n tinei amâo uê` kơ klei dleh dlan, sua^ êma\n đru kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng knông la\n mjê] mbe\ đue#, đru kơ mnuih [uôn sang bi h’^t klei hd^p leh gưl adiê hjan, êa lip. Klei g^r mơ\ng di`u đru lo\ hyua\ kja\p h^n klei kha\p l^ng kahan ho\ng mnuih [uôn sang.

Êbeh 1 hruê kăm leh rue# êa lip kjham mâo ti să knông lăn Êa Bung, kdriêk Êa Sup, ]ar Dak Lak, lu mnuih [uôn sang ti anei ăt ka jih mơh klei kdjăt k[la. M’măt hruê 6/8, hlăk êjai jih jang prăp êmiêt nao p^t đih, sơnăn kdjăt `hăr êa kluh hriê ngă êngăp du\m boh [uôn sang. Jih jang pưk sang, kyâo mtâo, djam mtam, du\m hdră bruă êpul êya êa lip sơa^. Êa lip puh mđung lu ngăn do\ mnuih [uôn sang mâo ênoh mse\ si êmô, kbao u\n, mnu\, mdiê; ngă jhat rai lu [a\ng [i, mnuôr êa, knơ\ng kdơ\ng êa, sang hră m’ar, adu\ ngă bruă…

Leh gưl adiê hjan êa lip, phung knuă druh l^ng kahan kriê mgang ala ]ar Dak Lak kih mdoh đru kơ mnuih [uôn sang kr^ng êa lip lê]

Hlăm mlam êa lip mtam, êpul l^ng kahan ti du\m pôih kđông răng mgang knông lăn hlăm Knơ\ng bruă g^t gai răng mgang knông lăn Dak Lak amâo hu^ kơ klei dleh dlan găn ]ư\ dliê nao kơ anôk êa lip đru mnuih [uôn sang bi kdơ\ng ho\ng klei truh tơl kyua yan adiê ngă. Ho\ng klei adiê hjan pro\ng, phung knuă druh l^ng kahan răng mgang knông lăn mb^t êpul êya djo\ tuôm mbe\ mđ^ mnuih  mduôn khua, phung hđeh kbiă đue# mơ\ng kr^ng êngăp êa, mb^t ana\n mbe\ mđue# ngăn do\ mnuih [uôn sang ba nao kơ anôk êđăp ênang.

Đru kơ phung mduôn nao ti anôk êđăp ênang

Nguyễn Văn Đảng 61 thu\n, jing mnuih amâo mâo jăk asei mlei, sang ti alu\ 8, să Êa Bung, msăt êa lip mgei ai tiê:

“Êa lip phung l^ng kahan răng mgang knông lăn hriê [a\ kâo đue# kơ êa lip, leh êa hro\ digơ\ lo\ ba kâo w^t kơ sang. Kâo bum ală amâo thâo ya mta mnơ\ng ôh, phung l^ng kahan đru bi mdoh pưk sang, leh ana\n lo\ brei mnơ\ng [ơ\ng huă ]ia\ng mâo mnơ\ng [ơ\ng hlăm wưng êa lip. Truh kơ ara\ anei klei hd^p mda kâo h’^t kjăp leh. Tơdah amâo mâo ôh phung l^ng kahan đru do\ng, sơnăn êa lip puh mđung leh kâo”.

Ăt đua klam klei êa lip kjham găn nao, Hà Văn Phê, ti alu\ 10 să Êa Bung brei thâo; êa lip puh mđung lu ngăn do\ go\ êsei mâo ênoh yuôm. {ri mơh, mâo klei đru mơ\ng êpul êya djo\ tuôm, hlăm ana\n mâo L^ng kahan răng mgang knông lăn, đru go\ êsei dul [ia\ klei lui] liê. Hà Văn Phê yăl dliê:

“Wưng êa lip kjham h^n mâo phung l^ng kahan răng mgang knông lăn hriê đru mbe\ mđue# ngăn do\. Leh êa lip, sang kâo mâo 1,2 ha mdiê lo\ ksă leh mâo digơ\ đru wia\ ba w^t kơ sang ăt dơ\ng leh mơh. Hlăm wưng êa lip kjham mâo 20 ]ô knuă druh l^ng kahan hriê đru go\ êsei kâo. Hlăm wưng êa lip amâo mâo êpul êya djo\ tuôm đru do\ng s^t nik klei lui] liê kơ mnuih lehana\n ngăn do\ srăng lu h^n”.

Đru kơ phung hđeh nao ti anôk êđăp ênang

Kdrê] knông lăn ti ]ar Dak Lak bi ks^ng ho\ng ]ar Mundulkiri ala ]ar Campuchia mâo boh taih 73 km. Ti anei mâo 4 să knông lăn mâo: Ia R’vê, Ia Lốp, Êa Bung hlăm kdriêk Êa Sup, lehana\n Krông Ana mơ\ng kdriêk {uôn Đôn. Kluôm alu\ wa\l mâo hlăm brô 11 êbâo go\ êsei ho\ng êbeh 25 êbâo ]ô mnuih, mâo 30 djuê ana ayo\ng adei dôk hd^p mb^t. Anei jing alu\ wa\l khăng mâo klei truh tơl kbiă mơ\ng yan adiê ngă.

Đru kơ phung hđeh nao ti anôk êđăp ênang

Phan Thanh Pha, khua g^t gai bruă Đảng să Êa Bung kdriêk Êa Sup brei thâo; mlan 4/2018, alu\ wa\l tu\ lu klei ktro\ mơ\ng adiê hjan ang^n đru\ng ktang, ngă êbeh 240 boh sang jhat rai, lu hdră bruă êpul êya jhat rai. Bi hlăm gưl êa lip kjham mrâo êgao,  9 hlăm ênoh 10 alu\ hlăm să êa lip, hlăm brô 200 boh sang mnuih [uôn sang êngăp êa, lu ênhă mnơ\ng pla mjing lui] liê ti mang, ngă lui] liê  lu ngăn do\. Grăp blư\ adiê hjan ang^n đru\ng, êa lip, hjan le\ pliêr, êpul l^ng kahan răng mgang knông lăn ba ana\p nao kơ anôk êa lip đru knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang kdơ\ng mgang klei truh tơl kbiă mơ\ng yan adiê ngă:

“Leh gưl êa lip, du\m êpul êya mse\ l^ng kahan răng mgang knông lăn, kahan ksiêm, L^ng kahan, kahan [uôn nao đru mnuih [uôn sang mkra mđ^ guê gang êa, [a\ng [i mđoh êa, knơ\ng kdơ\ng êa, pưk sang, lehana\n ba mnuih [uôn sang lo\ w^t ngă bruă duh mkra ]ia\ng h’^t kjăp klei hd^p mda. Tơdah amâo mâo ôh du\m êpul êya anei, boh nik gơ\ phung l^ng kahan răng mgang knông lăn ti să Êa Bubg, sơnăn mnuih [uôn sang lehana\n knu\k kna amâo hmao bi kdơ\ng ôh ho\ng gưl êa lip mrâo anei”.

Klei ksiêm yap brei [uh, kno\ng t^ng yap gưl adiê hjan ang^n đru\ng hlăk mlan 4 thu\n 2018 lehana\n gưl êa lip mrâo anei ti 4 să knông lăn hlăm 2 kdriêk {uôn Đôn lehana\n Êa Sup mơ\ng ]ar Dak Lak, mâo êbeh 240 boh sang kpo\k ]uôr, êbeh 900 boh sang mnuih [uôn sang êngăp êa, du\m êbâo drei nu\ mnu\ da êa puh mđung, êbeh 6 êbâo ha mnơ\ng pla mjing êngăp êa.

Wia\ mdiê đru mnuih [uôn sang leh adiê hjan êa lip lê]

Hluê si Đại tá Phạm Hữu Chiến – khua kriê dlăng bruă Đảng hlăm Knơ\ng bruă g^t gai l^ng kahan răng mgang knông lăn Dak Lak, hlăm djăp klei truh tơl mơ\ng yan adiê ngă, phung knuă druh l^ng kahan hlăm du\m Pôih kđông răng mgang knông lăn mơ\ng anôk bruă mb^t ho\ng êpul êya mơ\ng Knơ\ng bruă g^t gai hmao nao kơ anôk êa lip, mguôp mb^t ho\ng knơ\ng bruă djo\ tuôm mko\ mjing bruă mbe\ mđue# mnuih [uôn sang lehana\n ngăn do\ kbiă đue# mơ\ng kr^ng hu^ hyưt.

Đại tá Phạm Hữu Chiến brei thâo; leh đru mnuih [uôn sang kbiă đue# mơ\ng klei êa lip pro\ng hlăm du\m hruê êgao, anôk bruă iêu la] jih jang êpul êya hwai mdoh lăn lu\, bi mdoh pưk sang, bi mdoh wa\l hd^p mda, mkra w^t du\m hdră bruă êpul êya đru mnuih [uôn sang hnưm bi h’^t kjăp klei hd^p mda, mb^t ana\n đru mnơ\ng [ơ\ng huă, prăk kơ du\m go\ êsei mâo klei lui] liê kjham ]ia\ng kru\ w^t bruă duh mkra bi h’^t kjăp klei hd^p mda:

“Mâo klei truh tơl kbiă mơ\ng yan adiê ngă, hmei mko\ mjing 1 êpul bruă mjê] mơ\ng k’iăng khua g^t gai ngă pô kriê dlăng, mguôp mb^t ho\ng du\m êpul bruă, du\m pôih kđông iêu mthưr wa\t phung knuă druh l^ng kahan hlăk dôk ngă bruă ti alu\ wa\l du\m să. Hmei iêu mthưr 136 gưl ]ô knuă druh l^ng kahan du\m hruê, truh kơ ara\ anei êpul răng mgang knông lăn ăt lo\ dơ\ng đru mnuih [uôn sang msir mghaih klei truh tơl ti alu\ wa\l pô pral bi h’^t kjăp klei hd^p mda”.

“Amâo hu^ kơ klei knap m`ai, dleh dlan”, du\m thu\n êgao, l^ng kahan răng mgang knông lăn Dak Lak siă suôr đru mnuih [uôn sang du\m djuê ana ti alu\ wa\l knông lăn, boh nik gơ\ grăp blư\ mâo klei truh tơl kbiă mơ\ng yan adiê ngă. Mơ\ng du\m klei đru klă s^t, du\m êtuh go\ êsei ti kr^ng knông lăn hgao leh klei amâo mâo pưk sang dôk, kriê dlăng asei mlei ăt mse\ mơh ngăn do\ mâo ênoh yuôm tơdah mâo klei truh tơl mơ\ng yan adiê ngă. Mơ\ng ana\n, mko\ mjing [rư\ hruê [rư\ h’^t kjăp ai tiê mnuih [uôn sang, đru mnuih [uôn sang h’^t ai tiê hd^p mda ti alu\ wa\l knông lăn, hrăm mb^t răng mgang h’^t kjăp klei dưi kiă kriê klei êđăp ênang knông lăn ala ]ar t^ng nah Yu\ lăn Dap kngư./.

Y-Khem Niê pô mblang