VOV4.Êđê- Hluê si ênoh ksiêm yap mơ̆ng Knơ̆ng bruă Mnuih ngă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn čar Dak Lak, mơ̆ng akŏ thŭn truh kơ ară anei, ti alŭ wăl mâo leh 31 klei hđeh mngăt hlăm êa ngă 39 čô hđeh djiê, lu hĭn giăm 2 blư̆ mkă hŏng wưng anei thŭn êlâo. Mrô anei klă klơ̆ng jing sa klei hưn brei răng kơ hdră kriê dlăng phung hđeh hlăk yan mdei prŏng mphŭn kčưm. Si srăng ngă čiăng bi hrŏ klei djiê mngăt hlăm êa ti phung hđeh jing sa klei tĭng dlăng dleh dlan brei mâo klei bi hgŭm kngan mơ̆ng kluôm yang ƀuôn.

Lŏ hdơr hruê djiê anak êkei kluič ñu, Amai H’Bren Êban ti ƀuôn Êa Măp, wăl krah êa Pôč, kdriêk Čư̆ Mgar, čar Dak Lak ăt kăn dưi kơ̆ng lei êa ală. Amai brei thâo, anak amai jing sa čô hđeh hlăp lêñ êdi, kyua anăn grăp anôk nao, ba nanao ñu nao mbĭt lehanăn ksiêm dlăng nanao kơ ñu. Ƀiădah, aguah hruê 9/6, kyua mâo bruă čiăng ngă, amai brei anak ñu nao mbĭt hŏng ama kơ lŏ giăm sang hlăm brô 300m. Snăn yơh, knŏng bhiâo riâo rĭt amâo yŏng mđing kơ anak, anak ñu tlĕ nao hlăp ti ênao êa giăm lŏ anăn lehanăn têč hnêč lĕ hĕ hlăm êa. Leh ƀuh klei anăn, ung amai kdâo hlăm êa đru dŏng anak, ƀiădah êgao mmông leh.

“Tơdah thâo blei klei hdĭp kơ hŏng prăk hmah, čhĭ jih lăn ala ăt srăng gĭr kơ ñu dưi lŏ hdĭp mơh. Knŏng mâo klei hmăng hmưi anak điêt lŏ hdĭp”

Hlăm klei mngăt êa anăn, mâo wăt sa čô hđeh êkei 12 thŭn, jing anak ayŏng Y Dro Niê, ăt ti ƀuôn Êa Măp. Ayŏng Y Dro Niê brei thâo, mâo leh 2 yan hjan hŏng anei, anak êkei ñu nao pưk hma hŏng ñu, đru kơ ñu mă bruă pưk hma. Hruê anăn, leh đru ama ñu kai lŏ, ñu mdei lehanăn nao hlăp jĕ anăn. Mĭndah anak ñu thâo luê êa lehanăn nao hma hŏng ñu nanao, kyua anăn, ayŏng Y Dro Niê wơr mđing hĕ kơ anak. Amâo thâo ôh, hruê anăn jing hruê knhal tuič anak êkei ñu nao hma hŏng ñu:

“Hlăm brô 10 mmông, ñu brei kâo djă mgăt êdeh kai lŏ, ñu kai leh sa mbông lŏ lehanăn lač ñu êmăn leh yơh. Lehanăn duah dlăng ƀiădah amâo ƀuh ñu ôh, kâo mĭn ñu amâo srăng nao jĕ ênao êa ôh, mĭn dah ñu nao wăh ênung ti hang nah dih. Leh huă yang hruê amâo ƀuh ñu wĭt anăn yơh nao tui duah ñu, dlăng kơ ênao êa, kdjăt mơai kyua ƀuh đuôn 2 boh dôk đung.”

Phung hđeh jăk bi hlăp hlăm êa krông, mâo klei huĭ hyưt

Tui si klei čih yap mơ̆ng knơ̆ng bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn čar Dak Lak, mơ̆ng akŏ thŭn truh kơ ară anei, hlăm alŭ wăl čar Dak Lak mâo 31 klei mngăt êa, truh klei djiê kơ 39 čô hđeh, đĭ 2 blư̆ hŏng wưng thŭn 2020. Klei mngăt êa mâo hlăm 13/15 kdriêk, wăl krah, ƀuôn prŏng hlăm čar Dak Lak. Krông Bông jing alŭ wăl mâo klei mngăt êa lu hĭn hŏng 8 blư̆. Leh Krông Bông jing kdriêk Čư̆ Mgar mâo 6 blư̆. Tui si aduôn Nguyễn Thị Thu Ba, k’iăng khua knơ̆ng bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn kdriêk Čư̆ Mgar, lu phung hđeh djiê kyua klei mngăt êa dôk hlăm krĭng taih kbưi, anôk mâo klei dleh dlan, mâo dưi mâo klei mtô hriăm luê êa, bruă ngă gang mkhư̆ klei mngăt êa. Êngao kơ năn, Dak Lak mâo lu ênao êa, êa krông, hnoh êa, drai êa lehanăn mâo lu anôk mkăp êa, kbăng êa, ênao êa pioh krih kơ ana boh kroh, mơ̆ng dŭm anôk bruă dliê kmrơ̆ng, dŭm gŏ sang pla mjing ana kpê…Ngă truh lu klei mngăt êa hlăm alŭ wăl.

“Bruă răng kriê phung hđeh wưng anei ka mâo klei kjăp ôh, ka mâo lu ôh anôk hlăm lêñ kơ phung hđeh, kyuanăn dŭm čô hđeh dôk kơ sang hŏng amĭ ama amâo dah tui tiŏ amĭ ama nao kơ pưk hma, kyuanăn mâo klei hyưt msĕ sơnăn. Ênoh ênao êa hlăm alŭ wăl jing lu, dŭm băng êlam hlăm lŏ hma ăt kăn thâo ênŭm lei, kyuanăn ka kpơ̆ng jih ôh mdhă bi knăl.”

Dak Lak dưm leh lu pŏk mdhă hưn răng ti dŭm ênao êa

Trần Phú Hùng, khua knơ̆ng bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh lehanăn yang ƀuôn čar Dak Lak brei thâo, hlăm hruê mmông êgao, bruă sang čư êa čar lehanăn êpul gĭt gai bruă ngă kyua phung hđeh čar Dak Lak mkŏ mjing leh lu hdră êlan gang mkhư̆ klei truh êka êkeh kơ phung hđeh, klei mngăt êa lehanăn mkŏ mkra wăl hlăp lêñ kơ phung hđeh hlăm alŭ wăl. Dưn yua dŭm hdră êlan mtô mjuăt klei luê êa hlăm sang hră mơar, yang ƀuôn mâo ênao êa hriăm luê. Trần Phú Hùng lač, dŭm hdră êlan ară anei mâo leh boh tŭ dưn kyua ênoh phung hđeh thâo luê ƀrư̆ hruê ƀrư̆ lu, khădah mkă hŏng klei čiăng ti tač ka djăp ôh. Čiăng bi hrŏ klei mgăt êa kơ phung hđeh čiăng mâo klei nao hgŭm mơ̆ng dŭm êpul êya yang ƀuôn, anôk bruă djŏ tuôm lehanăn boh nĭk jing klei răng kriê mơ̆ng gŏ sang:

“Hmei mđĭ leh bruă hâo hưn hlăm dŭm anôk mđung rup, asăp blŭ, čiăng kơ dŭm gŏ sang mâo klei uêñ mĭn, răng kriê dŭm čô hđeh tơdah nao hiu hlăm tač. Mđĭ bruă mtô mblang, mâo dŭm pŏk mdhă bi knăl hlăm dŭm anôk ênưih mâo klei truh. Êngao kơ anăn, lŏ mâo klei kâo pŏk lar bruă mtô hriăm luê êa, dŭm bruă ngă čiăng bi hrŏ klei mngăt êa kơ phung hđeh lehanăn mtă kơ bruă sang čư êa dŭm alŭ wăl srăng mkŏ mkra wăl hlăp lêñ, mâo klei êđăp ênang kơ phung hđeh, boh nĭk hlăk yan hjan anei.”

Luič dŭm čô anak kyua dŭm klei truh amâo năng mâo msĕ hŏng mngăt êa jing klei ênguôt êưn êdi hlăm lu gŏ sang. Mĭn klă, čiăng gang mkhư̆ klei mngăt êa kơ phung hđeh čiăng mâo klei nao hgŭm jing bruă klam, hur har mơ̆ng dŭm gưl bruă, dhar bruă, alŭ wăl, hlăm anăn mâo bruă klam hlăm gŏ sang, phung amĭ ama jing yuôm bhăn êdi.

Pô mblang: Y-Ƀel Êban