VOV4.Êđê - Dak Nông jing ]ar mâo lu ]ư\ ]hia\ng lehana\n troh trôk dhông êlam, mnuih [uôn sang dôk rah rưng, anăn bruă duh bi liê du\m hdră bruă pui kmlă brei mâo klei găl pro\ng. Hlăm du\m thu\n êgao, mb^t ho\ng bruă mkra mrâo, po\k mlar hdră pui kmlă, Knơ\ng bruă pui kmlă Dak Nông lo\ dơ\ng mđing leh ana\n mkra mđ^ êlan klei pui kmlă kr^ng [uôn sang. Klei anei amâo djo\ kno\ng mgaih msir klei êgao hnơ\ng, mkăp pui kmlă hơ^t kjăp, ngă djo\ klei ]ia\ng ba yua aguah tlam, mkra mjing mơ\ng mnuih [uôn sang ôh, [ia\dah lo\ dơ\ng đru mguôp jăk hlăm hdră mđ^ kyar bruă duh mkra ala [uôn. Mơ\ng năn đru mguôp mb^t ho\ng du\m alu\ wa\l hluê ngă tu\ jing hdră mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo.

Go\ êsei Lê Văn Thoảng ti să Đạo Nghĩa, kdriêk Dak R’Lấp, mâo êbeh 1 ha kphê lehana\n 8 sào tiêu. Êlâo dih, s^t truh yan krih êa `u hu^ hyưt êdi kyua pui kmlă êdu awa\t. Khă gơ\ du\m go\ êsei hlăm să tu\ ư krih hluê gưl ]ia\ng dê] đue# kơ klei ba yua lu đei, [ia\dah s^t mko\ pom êa dlưh phu\n pui yơh. Tăp năng go\ êsei `u pui [ơ\ng pom kyua phu\n pui kmlă amâo mâo djăp ôh. Mơ\ng thu\n 2017, leh Hdră bruă mkra mlih lehana\n mđ^ kyar pui kmlă kah mbha kơ kr^ng [uôn sang ]ar Dak Nông po\k ngă ti kdriêk Dak R’Lấp, go\ êsei Lê Văn Thoảng ăt mse\ ho\ng mnuih [uôn sang hlăm [uôn amâo lo\ hu^ ôh kơ phu\n pui kmlă ]ia\ng pom êa krih hlăm yan bhang:“Knu\k kna duh bi liê pui kmlă kơ hmei, [uh klă hlăm bruă krih êa kơ tiêu, kphê djo\ ho\ng klei ]ia\ng. Mnuih [uôn sang h’^t ai tiê duh [ơ\ng amâo lo\ bi m^n hu^ hyưt kơ klei pui kmlă ôh”.

Bi ho\ng du\m go\ êsei mnia mblei mse\ si Lê Như Xa, ti alu\ 3, să Nhân Cơ, kdriêk Dak R’Lấp, pui kmlă ktang lehana\n sa hnơ\ng jing yuôm bhăn êdi. ~u brei thâo; phu\n pui kmlă sa hnơ\ng, go\ êsei jho\ng duh bi liê po\k sang ]h^  kphê kơ tuê mnăm:“Du\m thu\n êlâo dih pui kmlă amâo mâo sa hnơ\ng, boh nik gơ\ s^t ba yua pui kmlă hlăm yan bhang adiê mđiă hlơr s^t lui] pui kmlă tuê amâo mâo hriê mnăm ôh. Ara\ anei pui kmlă jăk h^n, klei lui] pui kmlă [ia\ đui] mơh, kyua ana\n hnơ\ng tuê hriê mnăm lu h^n, klei ba yua kdrăp kdo\ mui`, dhiăr pưh lehana\n du\m mta mnơ\ng yua hlăm go\ êsei jăk h^n, h’^t kjăp h^n”.

Mâo phu\n pui kmlă sa hnơ\ng, mnuih [uôn sang kdriêk Dak R’Lấp duh bi liê blei mprăp máy móc yua kơ bruă duh mkra, klei hd^p mda, mđ^ kyar bruă duh tia – mnia mblei, mđ^ h^n klei hd^p mda, g^r ktưn thu\n 2020 ana\p truh kluôm kdriêk srăng ngă bi leh hdră bruă mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo. Trần Minh Huy, khua knơ\ng bruă pui kmlă Dak R’Lấp brei thâo; knơ\ng bruă pui kmlă srăng lo\ dơ\ng g^r ktưn mkra mlih lehana\n mđ^ kyar pui kmlă k`ăm mkăp pui kmlă êđăp ênang mâo boh tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang. Mơ\ng ana\n, đru mguôp mb^t ho\ng du\m alu\ wa\l hluê ngă hnơ\ng ]ua\n mrô 4 kơ pui kmlă hlăm bruă mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo:“Hnơ\ng ]ua\n mrô 4 kơ pui kmlă kr^ng [uôn sang tơdah dưi krơ\ng kjăp hnơ\ng ]ua\n anei, sơnăn bruă mkăp pui kmlă hlăm alu\ wa\l kluôm kdriêk ăt mse\ mơh mđ^ lar, hluê si kâo bruă anei bi krơ\ng kjăp srăng jăk h^n. }ia\ng dưi ngă bruă ana\n sơnăn s^t nik srăng dưi krơ\ng kjăp klei êđăp ênang lehana\n hnơ\ng jăk pui kmlă ba mkăp jăk h^n mơh”.

Hluê si Lê Huy Thiệp, k’iăng khua Knơ\ng bruă pui kmlă Dak Nông, ho\ng klei g^r ktưn hlăm bruă duh bi liê du\m hdră bruă mkăp pui kmlă, truh kơ ara\ anei pui kmlă Dak Nông dưi po\k phai ho\ng 8 hlăm ênoh 8 kdriêk, [uôn pro\ng dưi mkăp pui kmlă mơ\ng pui kmlă ala ]ar; 71 hlăm ênoh 71 să, phường, wa\l krah mâo pui kmlă, 722 hlăm ênoh 724 alu\, [uôn mâo pui kmlă. Pui kmlă Dak Nông thâo klă hdră k]ah,hdră k`ăm grăp thu\n hlăm Hdră bruă k`ăm ala ]ar kơ bruă mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo mơ\ng ]ar, mơ\ng ana\n hmao mguôp mb^t hlăm hdră k]ah duh bi liê mko\ mjing grăp thu\n mơ\ng knơ\ng bruă pui kmlă. Mb^t ho\ng ana\n, k[^n ai đru mguôp prăk duh bi liê ba pui kmlă kơ kr^ng [uôn sang, kr^ng taih kbưi, mtru\t mjhar mđ^ kyar bruă duh mkra – ala [uôn mơ\ng alu\ wa\l:“Hruê mlan kơ ana\p pui kmlă Dak Nông srăng lo\ dơ\ng đru mguôp ênoh prăk duh bi liê, kah mbha prăk bi liê hluê hdră k]ah mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo mơ\ng ]ar. Hlăm ana\n, brei klei găl hluê ngă ti du\m să kr^ng [uôn sang, alu\ wa\l kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ dleh dlan h^n mơ\ng ]ar. Hdră k`ăm ]ia\ng mkra mđ^, mlih mrâo, mko\ mjing mrâo pui kmlă hnơ\ng man dưn, lehana\n leh mtru\n, anôk mđ^ mtru\n pui lehana\n công tơr ti du\m alu\ wa\l ka mâo pui kmlă ala ]ar lehana\n kdrăp pui kmlă kr^ng [uôn sang leh tu\ mă pui kmlă k`ăm djo\ klei ]ia\ng ba yua, mkăp pui kmlă h’^t sa hnơ\ng hlăm klei hd^p mda, mđ^ kyar bruă duh mkra pla mjing lehana\n du\m mta bruă mkăn mơ\ng mnuih [uôn sang alu\ wa\l”.

Si la] he\, bruă ngă bi leh hnơ\ng ]ua\n mrô 4 kơ pui kmlă đru mguôp ngă bi mlih leh [o# mta bruă duh mkra – ala [uôn mơ\ng ]ar Dak Nông. Hlăm hruê mlan kơ ana\p, pui kmlă Dak Nông srăng lo\ dơ\ng đru mguôp ngăn prăk, brei klei găl kah mbha duh bi liê hluê si hdră k]ah mko\ mjing kr^ng [uôn sang mrâo mơ\ng ]ar, ktưn truh thu\n 2020, Dak Nông mâo 99% ênoh go\ êsei mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l mâo ba yua pui kmlă ala ]ar. Anei jing klei g^r ktưn pro\ng pr^n kyua ]ar Dak Nông jing ]ar mâo alu\ wa\l kah mbha, mnuih [uôn sang dôk rah rưng./.