VOV4.Êđê - Jao du\m pluh êbâo ha dliê kơ Anôk brua\ duh mkra mnia blei, [ia\dah amâo hmao ktuê hluê ksiêm dla\ng djo\ guôp; dliê lui], tuôm ho\ng klei ara\ng ks^ng mmia\, [ia\dah ka\ndưi gang mkhư\, msir mghaih lei, ana\n jing klei hla\k mâo ti ]ar Daklak. Hla\m ênoh du\m mta nga\ truh kơ boh klei anei, mâo lu mta kbia\ hriê mơ\ng brua\ ]ar si`ê klei mkla\ mtru\n brei mưn yua dliê, jao du\m pluh êbâo ha dliê kơ Anôk brua\ duh mkra mnai blei, [ia\dah amâo mâo klei bi ka\ kra`, amâo mâo klei ktuê hluê ksiêm dla\ng lehana\n msir mghaih djo\ guôp ôh ho\ng du\m brua\ bluh mâo. Klei dôk hyưt êdi ana\n jing mâo du\m êbâo ha mka\n a\t sra\ng lo\ dơ\ng ba jao hluê si hdra\ brua\ amâo mâo klei tu\ anei, dưi ba jao hla\k du\m Anôk brua\  pô la] amâo thâo lo\ mjing ôh hla\m brua\ răng mgang, kia\ kriê dliê.

Dliê ara\ng bi rai ti Mdrak

Daklak ara\ anei mâo 84 hdră bruă mđ^ kyar đang lo\ hma dliê kyâo, lu êdi dưi jao kơ du\m anôk bruă duh mkra mnia blei êngao knu\k kna leh ana\n anôk bruă duh mkra mguôp hnư, hlăm ana\n mâo 45 hdră bruă đang lo\ hma dliê kyâo mguôp mb^t, ho\ng ênhă pro\ng êbeh 37 êbâo 500ha; 30 hdră bruă bi mlih ma\ dliê ba pla ana ksu, ho\ng ênhă pro\ng êbeh 21 ha. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng du\m êpul duh mkra mnia blei m’^t kơ Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Daklak, păt dah amâo mâo ôh anôk bruă duh mkra mnia blei dưi rơ\ng kjăp bruă răng mgang dliê, lui dliê ara\ng bi rai, hnơ\ng tu\ jăk dliê hro\ tru\n kjham; du\m anôk bruă duh mkra mnia blei ăt hlăk tuôm ho\ng klei dleh dlan leh ana ksu leh ana\n dliê pla amâo djo\ guôp ho\ng kr^ng po\k hluê ngă hdră bruă. Đađa anôk bruă bi nga\ brua\ soh hoưng hdra brua\ yơh, uă druôm ana ksu ]ia\ng ba pla du\m mta ana boh kroh. Hluê si Bùi Mạnh Hùng, khua Êpul hgu\m kriê dlăng Knơ\ng bruă Mguôp hnư Mnia mblei ho\ng ala ta] êngao leh ana\n Duh bi liê Hải Hà, anôk bruă mâo 2 hdră bruă hlăk leh ana\n srăng hluê ngă, snăn bi hluê nga\ amâo djo\ ho\ng hdra\ brua\ ôh yơh, kyua ana ksu leh ana\n dliê amâo ba boh tu\ dưn ôh. Hlăk êjai ana\n, bruă kriê dlăng, răng mgang dliê hlăm hdră bruă ba kơ du\m anôk brua\ lu klei ktro\ kơ brua\ ngăn prăk:

“ Hlăm hdră bruă jao dliê anei, snăn phung jao dliê amâo mâo brei 1 prăk kăk ôh kơ bruă răng mgang dliê. Sna\n hmei ti anôk nao mâo ma\ pra\k? Snăn jăk h^n đăm lo\ jao ôh dliê. Jao kơ êpul bruă duh mkra mnia blei di`u ăt kăn dưi kriê dlăng lei. T^ng kơ êpul bruă duh mkra mnia blei hmei ăt hlăk tuôm ho\ng klei dleh dlan. Pla ksu thu\n anei êa lip ăt djiê jih mơh. Snăn hmei bi mlih 60 ha ha ba pla boh [ơr, pla boh suai, pla ana boh kroh. Kyuadah ara\ anei amâo dưi pla ksu ôh. Pla ksu jing djiê yơh”.

Đang ksu giăm 10 thu\n leh prăp êmiêt bi mlih mơ\ng dliê tu\l ti Êa Sup

Klei năng brei răng h^n êdi hlăm du\m hdră bruă đang lo\ hma dliê kyâo ti Daklak, ana\n jing knu\k kna alu\ wa\l leh ana\n du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm kno\ng thâo klei mâo mb^t mbla. Hlăk êjai du\m êpul bruă duh mkra hưn mthâo la] sơnei; dliê hlăm hdră bruă mơ\ng pô ara\ng bi rai kjham, snăn du\m alu\ wa\l hlăm ]ar amâo dưi bi mklă ôh hnơ\ng lui] liê klă s^t ]ia\ng mâo hdră msir bi djo\ guôp, [ia\dah lo\ dơ\ng dôk guôn. Nguyễn Ngọc Phú, khua Adu\ bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kdriêk Êa Sup, anôk mâo 25 hdră bruă lo\ hma dliê kyâo hluê po\k ngă brei thâo:

“ Ara\ anei ]ia\ng thâo dliê adôk he\ anâo dah h’a^, snăn du\m anôk bruă c\ia\ng lo\ t^ng dlăng bi klă. Mmông ana\n kơh dưi thâo dliê lui] tăp mâo. Thu\n 2014 mko\ mjing leh bruă ksiêm dlăng leh ana\n dưi thâo hnơ\ng dliê hro\ tru\n leh. Mb^t ana\n hluê si hdră k]ah mtru\n 5 thu\n ksiêm yap 1 blư\. Knơ\ng bruă knu\k kna amâo nao ksiêm yap hluê grăp thu\n ôh, [ia\dah ksiêm yap hluê wưng bi k]ah”.

Dliê ara\ng bi rai ksu amâo mâo boh tu\ dưn – êpul bruă duh mkra mkra mlih ]ia\ng buh mdiê

Khă gơ\ mâo ana\n jing du\m hdră bruă jao dliê, [ia\dah boh s^t, Daklak amâo mă ôh prăk mưn yua hlăm da\l 50 thu\n po\k ngă hdră bruă, dliê mse\ si brei mang. Jing t^ng  mưn yua, [ia\dah anôk bruă duh mkra dưi dlăng jing pô dliê, nga\ si c\ia\ng yơh amao mâo mđing ôh kơ asa\p mtru\n mơ\ng Knơ\ng bruă Lo\ hma – Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang Daklak kơ bruă hưn mthâo boh klei dliê ara\ anei, amâo mđing ôh kơ klei bi hgu\m ho\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l hlăm bruă msir  mkra du\m klei ngă soh. Boh nik gơ\, du\m anôk bruă amâo tu\ ya mta klei hla\m hdra\ bhia\n, ăt kăn bi  ]iu hnô lei tơdah lui dliê ara\ng bi rai. Hluê si Nguyễn Hoài Dương, khua Knơ\ng bruă Lo\ hma – Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang Daklak, du\m klei amâo djo\ anei jing klei djo\ yơh kyua hdră êlan mtru\n, hdră bhiăn ara\ anei kơ bruă răng mgang, mđ^ kyar dliê adôk lu klei ka djo\:

“  Ka mâo ôh ya hdră mtru\n mơ\ng knu\k kna k]ah mru\n klă jing anôk  bruă kriê dlăng răng mgang amâo mâo boh tu\ dưn, snăn anôk bruă ana\n bi ]iu hnô. Kyua dah drei thâo boh klei snei hlăk mâo hlăm kluôm ala leh ana\n kr^ng wa\l Dap kngư. Klei anei hmei akâo leh ho\ng Gưl dlông jing c\ia\ng bi mkra mlil bi mbo\ amâo djo\ ôh tu\ kơ  jao kơ di`u leh anan si gơ jing djiê hd^p m’ai di`u. Klei dleh dlan gun kpăk jing sna\k s’ưn sna\n yơh amâo mâo klei bi msir mghaih ôh. Sna\n [ia\dah leh dliê lui] rai lo\ la] brei di`u bi ]iu hnô”.

Dliê jing mah, tơdah thâo răng mgang dliê snăn jing tu\ yuôm êdi, boh blu\ ana\n ba mdơ\ng leh ti lu anôk hlăm ]ar Daklak, [ia\dah ti djiêu anôk mdơ\ngdu\m boh blu\ anei jing du\m đang dliê ara\ng bi rai jih. Ti du\m anôk bi mtuôm ho\ng Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar, du\m anôk bruă amâo mdăp ôh lac\, boh tu\ dưn bruă răng mgang dliê mơ\ng hdră bruă pô jing amao mao klei tu\ ôh, dliê hro\ tru\n kjham wa\t kơ ênhă leh ana\n hnơ\ng tu\ jăk. {ia\dah amâo mâo ya mta klei c\ar [uh ma\ jing klei hriăm ôh mơ\ng du\m hdră bruă amâo mâo klei tu\ anei anei. Mâo khua g^t gai anôk brua\ g^t gai gưl nah gu\ bi rai du\m pluh ha dliê hlăm hdră bruă pô leh ana\n mâo knơ\ng bruă kahan ksiêm ba msir mkra leh, [ia\dah hdră bruă ăt lo\ dơ\ng po\k ngă. Amâo djo\ kno\ng du\m ana\n đui] ôh Daklak ăt lo\ dơ\ng ksiêm dlăng 11 hdră bruă dơ\ng, ]ia\ng lo\ dơ\ng jao êbeh 7 êbâo ha. Dliê mah mơ\ng ]ar lo\ dơ\ng jao kơ kiê kngan du\m phung kno\ng thâo ngă bi rai dliê đui]./.