VOV4.Êđê - Êa Sup jing sa hla\m du\m kdriêk dleh dlan êdi mơ\ng ]ar Daklak, ho\ng hla\m brô 48% ênoh go\ êsei [un. Ti du\m sa\, ênoh go\ êsei [un mâo truh êbeh 70%. }ia\ng tlaih kơ klei anei, mb^t ho\ng hdra\ mtru\n duh bi liê mơ\ng knu\k kna, Êa Sup hla\k ]ia\ng klei đru s^t êm^t mơ\ng Hdra\ brua\ bi hro\ [un kr^ng Dap Kngư, mko\ mjing lu êpul mkra mđ^ mlih hdra\ duh [ơ\ng (LEG). Hla\m du\m LEG dưi mko\ mjing ti kdriêk, êpul LEG ba pla pla\ng ma\ êa pra\i ti sa\ Ya T’Môt ba w^t leh klei tu\ dưn, amâo djo\ kno\ng đru kơ mnuih hla\m êpul tlaih mơ\ng klei [un đuic\ ôh, [ia\dah lo\ kpưn đ^ kơ mdro\ng, đru mguôp mjing sa gru bi hmô brua\ nga\ lo\ hma mrâo, djo\ guôp ho\ng kr^ng la\n sah kba ti alu\ wa\l.   

Ho\ng du\m mta mnơ\ng pla mjing mơ\ng đưm mse\ si mdiê, ktơr, boh k`ul, ti wưng anei lu mnuih [uôn sang ngă lo\ hma kdriêk Êa Sup ]ar Daklak jing  wưng ka truh ôh yan boh mnga. {ia\dah ho\ng lu mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti du\m alu\ mrô 10, 11, 12, să Ya T’Môt, snăn anei jing yan mâo hnư hrui w^t đ^ h^n êdi, hla\k plăng jing mnơ\ng ba  hnư hrui w^t phu\n mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm wưng đ^ jing ja\k h^n êdi hlăm thu\n. Hlăm đang plăng mrâo khăt hla, ăt dôk [âo mnâo mngưi pra^, amai Đinh Thị Hằng, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti alu\ mrô 10, să Ya T’Môt kdriêk Êa Sup brei thâo: êa pra^ plăng hlăk mâo ênoh, plăng ba hnư hrui w^t jih thu\n bhang, anăn jing mnơ\ng pla mjing mâo lu mnuih [uôn sang Ya T’Môt ]ang guôn êdi ara\ anei:

“ Plăng anei ba hnư hrui w^t grăp mlan.  sa mlan digơ\ khăt 1 blư\ amâo dah 2 mlan khăt 1 blư\. Dlăng anei, hmei mrâo khăt mâo 2,3 hruê gơ\ lo\ ]a\t đ^ leh yơh. Si la] he\ êa pra^ plăng mâo ênoh h’^t kjăp mơ\ng 300, 350 êbâo prăk hlăm 1 lit, mta ana anei jing dưi ba pla mjing. Thu\n anei mnuih [uôn sang pla lu êdi. Phung ayo\ng adei hla\m sang bi ba pla mâo 7 -8 ha”.

Hluê si Trần Văn Hoàng, Anôk bruă mặt trận alu\ 12, să Ya T’Môt, alu\ 12 jing anôk tal êlâo ti să Êa Sup pla plăng mă êa pra^, leh nao dlăng  sa gru hmô mơ\ng hdră bruă bi mhro\ [un ti kr^ng wa\l lăn Dap Kngư. Mơ\ng leh lông hluê ngă thu\n 2015, truh kơ ara\ anei plăng jing mnơ\ng do\ng mtlaih klei ư\ êpa, jing mnơ\ng pla phu\n mơ\ng du\m êpul mkra mđ^ hdra\ duh [ơ\ng ti să, ho\ng hnơ\ng hrui w^t yap mdu\m mâo 250 kg êa pra^ hlăm 1 ha kơ 1 thu\n, prăk mnga mâo hrui w^t hlăm brô 80 êklăk prăk, đ^ giăm 3 blư\ mkă ho\ng buh pla mdiê kuê. Trần Văn Hoàng la] snei, plăng mâo lu mnuih khăp pla amâo djo\ kno\ng mâo hnư hrui w^t lu đui] ôh, [ia\dah `u lo\ djo\ guôp ho\ng kr^ng lăn sah kba mơ\ng Êa Sup, djo\ guôp ho\ng  wa\l anôk mnuih [uôn sang dôk, anôk adôk mâo êbeh 70% jing go\ êsei [uh, dleh dlan h^n kơ prăk duh bi liê nga\ brua\:

“ Ana pla\ng anei tu\k bi kbiă êa pra^ pioh ba ]h^, snăn ara\ anei amâo djăp ôh hnơ\ng êa pra^ mâo pioh ba ]h^.  Êa pra^ anei hlăm 1 kg ba ]h^ mâo hlăm brô 400 êbâo prăk amâodah 380 amâodah êbeh 400 êbâo prăk. Kr^ng lăn anei sah kba boh tâo êga, rana dôk hla\m djuê plăng kơh êlưih dưi hd^p. Tal 2, mnuih [uôn sang ti anei jing [un [in, prăk duh bi liê yua kơ brua\ knua\ amâo mâo ôh. Đađa go\ êsei amâo mâo prăk ăt pla mơh hlăm ênoh djo\ Knu\k kna đru brei. T^ng kơ LEG brei hlăm brô 2 sao. Hlăm ana\n mâo wa\t hbâo pruê”.

Mơ\ng alu\ 12, plăng [rư\ [rư\ ba pla truh kơ alu\ 10, alu\ 11 leh ana\n hlăk lo\ dơ\ng hluê ngă du\m gru hmô mhro\ [un ti du\m alu\ mkăn hlăm să Ya T’Môt. Phương Khánh Giang, khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Ya T’Môt bi mklă, ana\n jing klei đ^ lar mơ\ng klei tu\ jing. Du\m êpul mkra mlih bruă duh [ơ\ng ti să mâo klei bi mphu\n h’^t kjăp hla\k ba pla plăng mă êa pra^, leh ana\n hluê si klei t^ng yap ho\ng ênoh yuôm 250 êbâo prăk hlăm 1 kg sna\n mâo ba w^t prăk mnga. Ara\ anei êa pra^ plăng đ^ truh 400 êbâo prăk, du\m go\ êsei srăng dưi đ^ hriê kơ mdro\ng. Anôk ba ]h^ êa pra^ plăng ăt hlăk po\k mlar, amâo hu\i kơ bruă mđ^ pral ênhă pla ngă kơ plăng dleh dưi ba ]h^ mnia:

“ Thu\n dih să kno\ng mko\ mjing 2 gru hmô đui], [ia\dah thu\n anei lo\ dơ\ng mko\ mjing 5 gru hmô dơ\ng jing mâo truh 7 gru mô. {ia\ mnuih [uôn sang ]o\ng po\k phai ênha\ ba pla hluê si klei đ^ lar, ênhă pla hlăm alu\ wa\l să truh knhal jih thu\n anei, s^t nik sra\ng truh êbeh 100 ha. Kơ anôk ba ]h^ sna\n h’^t kjăp. T^ng kơ anôk hrui blei gưl 1 mơ\ng Knơ\ng bruă mkra êa drao Việt Nam pô hrui blei, leh ana\n lo\ mâo [^ng hgu\m djo\ tuôm bi mdoh djah djâo hriê kar ma\ mnơ\ng mâo mka\n hla\m êa pra\i  pioh mkra mjing êa pra\i doh ja\k ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia ala ta] êngao. Digơ\ mphu\n hgu\m ho\ng mnuih [uôn sang hrui blei đơ plăng mâo. Anăn gơ\ mâo klei ]ang đ^, hnư mâo hrui w^t a\t đ^ mơh”.

Khă gơ\ bruă pla plăng pioh mă êa pra^ hlăk mâo klei tu\ jing, [ia\dah amai Vi Thị Mai, khua g^t gai bruă Đảng alu\ 12, să Ya T’Môt, pô mko\ mjing gru hmô anei, ăt jing mnuih pla plăng lu h^n hlăm să, ka jih mơh klei dôk hyưt. Amai Mai brei thâo, khă gơ\ mâo lu tuê hriê ]ia\ng bi hgu\m, hrui blei plăng, [ia\dah amai ka jho\ng ngă hră m’ar ôh. Amai hu^ snei, ho\ng kpur kp^ mă êa pra^ ho\ng kiê kngan pô hlăk ba yua ara\ anei, grăp hruê kno\ng kp^ mă mâo hlăm 80 kg pra^, dleh dưi dja\p ho\ng brua\ mkra mjing hla\k hlăk êjai ênhă ba pla plăng đ^ truh du\m êtuh ha. Mta mkăn, bruă hrui mă plăng mơ\ng mnuih [uôn sang jing ho\ng kiê kngan s’a^, lui] lu hruê mmông. Prăk mnga mâo hrui w^t mơ\ng plăng srăng hro\ tru\n pral tơdah sang ]ơ mnia êa pra^ plăng hro\ tru\n leh ana\n ênoh mưn ai ngă bruă đ^ h^n. Kyua ana\n, amai hlăk duah hdră ngă bruă ]ia\ng mkra mlih mơ\ng bruă pla, truh kơ brua\ hrui mă, leh ana\n kp^ mă êa pra^, rơ\ng mta ana anei srăng ba w^t boh tu\ dưn h’^t kjăp:

“ Kâo ]ia\ng bi mlih mrâo wa\t kdrăp mkra mjing.  C|ia\ng bi mâo klei bi hgu\m djo\ guôp, 1 jing brua\ du\ mdiăng plăng kơ nao kơ kpur kra mjing. Tal 2 jing ma\i mo\k kha\t plăng leh ana\n hrui m[^n plăng ]ia\ng dul [ia\ ai ngă bruă. Leh ana\n [rư\ hruê ênhă pla [rư\ đ^ lu ana\n ]ia\ng bi mâo ma\i hrui kha\t leh ana\n po\k mlar ma\i mo\k mkra mjing êa pra^ plăng”.

Ho\ng klei răng leh ana\n pral thâo, jih ai tiê bi mlih mrâo, du\m êpul LEG, mâo lu êdi jing phung mniê mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti să Ya T’Môt, kdriêk Êa Sup, ]ar Daklak hlăk nao kơ klei tu\ jing. Digơ\ ăt hlăk ba kr^ng lăn sah kba, yan adiê amâo mâo ga\l jăk jing alu\ wa\l duh mkra pla mjing mâo ba w^t boh tu\ dưn. Tơdah lo\ mko\ mjing du\m êpul êya mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mse\ djuê ana\n, Êa Sup srăng dja\l dưi bi mhro\ ênoh go\ êsei [un leh ana\n mtru\t mđ^ pral hdră bruă mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo ti alu\ wa\l./.