VOV4.Êđê - Mđ^ lar knhuah gru “Mna\m êa hdơr kơ ako\”, lu thu\n êgao, ]ar Daklak a\t bi mđing kơ brua\ kriê dla\ng klei hd^p mda mnơ\ng dhơ\ng lehana\n ai tiê klei m^n kơ mnuih knu\k kna dla\ng ba, mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng Cách mạng. Mb^t ho\ng brua\ hluê nga\ ja\k klei bhia\n, hdra\ mtru\n ho\ng mnuih mâo brua\ tu\ dưn, brua\ iêu mtru\t klei hgu\m bi nga\ brua\ mb^t mơ\ng kluôm yang [uôn ho\ng lu brua\ nga\ hdơr knga tla ai tu\ yuôm, s^t êdi đru leh kơ mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng Cách mạng lehana\n ga\p djuê digơ\ [uh h’^t mđao h^n ai tiê.

Nao ]ua\ go\ sang am^ Việt Nam jho\ng ktang Huỳnh Thị Bộ, ti thôn 7, sa\ Hoà Sơn, kdriêk krông Bông hlăm du\m hruê ako\ mlan 7. hlăm thu\n 92, ala\ leh mma\t, knga kngăl, [ia\dah dlăng kơ am^ ăt adôk pral kdal mơh, lehana\n [o# mta ăt adôk mnga] ta] êdah klei mơak m`ai. Trần Công Trường jing anak êkei dôk hd^p ho\ng am^ brei thâo, hlăk hruê hmư\ hing ung lehana\n anak êkei djiê hlăm klei bi blah kdơ\ng ho\ng Mi, am^ dlưh ai tiê, m^ndah amâo dưi lo\ kgu\ ôh, [ia\dah kyua mâo klei bi đru mơ\ng riêng gah, kyua kơ 4 ]ô anak adôk, snăn am^ g^r lo\ hd^p lehana\n ma\ brua\ knua\. Kyua mâo Đảng, knu\k kna mđing uê` kơ djăp mta snăn klei hd^p mda mdul h^n mơh. Thu\n 2015, mâo knu\k kna mđup brei kơ am^ ana\n knăl am^ Việt Nam jho\ng ktang. Thun 2017 am^ mâo klei đru mdơ\ng brei sang hdơr knga tla ai ho\ng ênoh 115 êklăk prăk. Klei brua\ sang ]ư\ êa lehana\n mnuih [uôn sang mđing dlăng kriê jing leh klei mđ^ ai ]ia\ng kơ am^ hd^p grăp hruê mak m`ai nanao:

“ Snăn hla\m alu\ wa\l snăn truh hruê 5, tết amâodah du\m hruê knăm pro\ng ăt bi nao ]ua\ êmuh, mđup brei mnơ\ng. Mmông rua\ duam ăt bi nao ]ua\ êmuh. Lehana\n ăt mâo mơh knơ\ng brua\ mnuih ngă brua\ phung knap m`ai ]ar Daklak mdơ\ng brei sang kơ am^ kjăp siam. Snăn kâo bi ala brei kơ găp djuê hmei mâoklei la] jăk kơ djăp gưl hlăm ]ar”.

Hlăm du\m hruê, go\ sang am^ Việt Nam jho\ng ktang H’Băm {uôn Krông hd^p ti [uôn Ea Ktur, kdriêk }ư\ Kui` jing am^ kơ pô djiê êngia\ Y – Nam {uôn Krông, ăt mtluk mtlak h^n mơh leh mâo lu mnuih lu êpul hriê bi ]ua\ êmuh, mđ^ ai, lehana\n mđup brei mnơ\ng. Ho\ng knga dôk sut ti mtih ko# bhung, am^ yăl dliê, hlăk thu\n 2013, mâo mdơ\ng brei kơ am^ sa boh sang hdơr knga tla ai, 5 thu\n êdei kơ ana\n leh dôk, sang dơ\ng jhat rai, mlan 5 mrâo anei, brua\ sang ]ư\ êa lo\ bi liê 20 êklăk prăk mkra w^t sang anei:

“ Kâo m’ak kyua knu\k kna mdơ\ng brei leh sang kơ kâo. Kâo asei leh mduôn, klei hd^p kâo ara\ anei ăt jăk, mâo leh đảng, knu\k kna mđing kâo bo\ ho\ng klei mơak”.

Mb^t ho\ng brua\ mdơ\ng brei sang, mâo klei ]ua\ êmuh mđup brei mnơ\ng kơ du\m go\ êsei knu\k kna dlăng ba, mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng, ]ar Daklak ăt mđing lo\ mkra w^t, mdơ\ng mrâo du\m boh msat, knưng bi hdơr. Ara\ anei kluôm ]ar adôk kia\ kriê 12 b^t msat kahan gưl kdriêk, 1 b^t msat kahan gưl ]ar, 46 boh mdha\ ]ih ana\n phung êngia\ asei gưl sa\, lehana\n 7 knưng  bi hdơr kơ phung êngia\ asei. Brua\ bi mdoh, kia\ kriê du\m anôk ana\n mâo jao kơ êpul brua\ êdam êra ngă, mơ\ng ana\n đru mjua\t bi hriăm kơ knhuah gru hđeh gưl mrâo. Nao hla\m brua\ mkra w^t knưng bi hdơr ti kdriêk }ư\ Kui`, adei Nguyễn Bá Thực ti thôn 11, sa\ Êa Ning la]:

“ Hmei bo\ ho\ng klei myưng m’ang, lehana\n thâo hdơr knga kơ puhng jho\ng ktang djiê êngia\ kyua klei êngiê kơ lăn ]ar, lehana\n kơ alu\ wa\l, snăn brua\ mkra w^t mâo leh hlăk ai sa\ jih ai tiê ngă ]ia\ng hdơr knga kơ phung êbuh leh”.

Tui si knơ\ng brua\ mnuih ngă brua\, phung knap m`ai ]ar Daklak, alu\ wa\l ara\ anei mâo giăm 62 êbâo hra\ mơar, phung dôk hlăm ênoh knu\k kna dlăng ba adôk mâo klei đru. Brua\ kia\ kriê jih jang hdra\ đru kơ mnuih knu\k kna dlăng ba mâo nanao du\m dhar brua\ djo\ tuôm ngă djăp ênu\m, pral, bi năng ho\ng klei digơ\ săn leh asei mlei, klei lu] liê digơ\ tuôm. Ara\ anei du\m go\ êsei knu\k kna dlăng ba mâo leh klei hd^p knar, amâodah kdlưn h^n kơ hnơ\ng kah knar mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm anôk pô dôk. Kno\ng mơ\ng thu\n dih truh kơ ara\ anei, ]ar Daklak mâo iêu mkrum leh êbeh 13 êklai prăk kơ keh hdơr knga tla ai. Kah truh giăm 8 êklai prăk pioh mdơ\ng mrâo lehana\n mkra w^t êbeh 200 boh sang hdơr knga tla ai kơ am^ Việt Nam jho\ng ktang, kơ go\ êsei knu\k kna dlăng ba. {ri hruê 27/7 thu\n anei, ]ar Daklak kah leh êbeh 5 êklai 200 êklăk prăk pioh nao bi ]ua\ êmuh, mđ^ ai, lehana\n mđup brei mnơ\ng kơ 15 êbâo 500 ]ô mnuih knu\k kna dlăng ba. Aduôn Tô Thị Tâm, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ mnuih ngă brua\, phung knap m`ai ]ar la]: Brua\ hdơr knga tla ai amâo mâo djo\ kno\ng jing brua\ hjăn kơ dhar brua\ anei ôh, [ia\dah jing leh brua\ bi đru hlăm jih jang yang [uôn:

“ Hmei ăt ngă ho\ng klei jăk nanao brua\ đru ba kơ mnuih mâo brua\ tu\ dưn, amâo mâo lui hra\ mơar adôk ksu\n. K]e\ kơ brua\ đảng ]ar mtru\t mjhar jih jang djăp êpul êya bi đru mguôp kơ mnuih mâo brua\ tu\ dưn. Boh nik đru mkra knưng bi hdơr, mkra w^t du\m kbut msat phung êngia\ asei. Ara\ anei knơ\ng brua\ mnuih ngă brua\ hla\m mko\ mjing anôk rông ba mnuih mâo brua\ tu\ dưn, mđ^ pral brua\ anei srăng dưi ngă brua\ ti thu\n 2019”.

Ho\ng djăp mta brua\ ngă leh, dhar brua\ djo\ tuôm ]ar Daklak amâo djo\ kno\ng đru kơ phung knu\k kna dla\ng ba hla\m grăp mlan, [ia\dah lo\ ngă brua\ iêu jak djăp êpul êya yang [uôn bi đru. Ngă klei hdơr knga tla ai, hrăm mb^t bi duh m^n rông ba mnuih mâo brua\ tu\ dưn, lehana\n mjua\t bi hriăm knhuah gru cách mạng kơ hđeh gưl mrâo.